Baleary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Baleary
Illes Balears
Islas Baleares
wspólnota autonomiczna
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Hymn: La Balanguera
Państwo  Hiszpania
Siedziba Palma de Mallorca
Data powstania 1983
Kod ISO 3166-2 IB
Powierzchnia 5014 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

1 071 221
• gęstość 213,6 os./km²
Nr kierunkowy +34 971
Języki urzędowe hiszpański, kataloński
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba senatorów 5
Liczba posłów 8
Położenie na mapie Hiszpanii
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Hiszpania

Baleary (hiszp: Islas Baleares, kat. Illes Balears) – archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego, w pobliżu wschodniego wybrzeża Hiszpanii, o powierzchni 5014 km². Baleary liczą ok. 1,07 mln mieszkańców. Obowiązują dwa języki urzędowe: hiszpański i kataloński.[potrzebny przypis]

Baleary są wspólnotą autonomiczną oraz prowincją[1] Hiszpanii ze stolicą w Palma de Mallorca, miasto to poza tym jest jeszcze siedzibą władz kościelnych, sądownictwa i sił zbrojnych. Status autonomii uzyskany w 1983.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspy były kolonizowane przez Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian (od 123 p.n.e.[2] do V w. n.e.), Arabów (po VIII wieku), Turków, Wandalów, Bizancjum (ok. 554) i Wizygotów. Po chrześcijańskiej rekonkwiście (12291235), za panowania króla Jakuba I Zdobywcy, otrzymały dużą niezależność w obrębie korony aragońskiej. Przez pewien czas istniało nawet osobne Królestwo Majorki.

W wyniku wojny o sukcesję hiszpańską, w latach 17081802 Minorka znajdowała się pod panowaniem brytyjskim (następnie francuskim), co znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w jej architekturze. Podczas wojny domowej w Hiszpanii część Balearów została opanowana przez nacjonalistów.

W 1983 wyspy otrzymały status wspólnoty autonomicznej.

Prezydenci wspólnoty autonomicznej[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Lata Partia
Gabriel Cañellas 1983–1995 PP
Cristòfol Soler 1995–1996 PP
Jaume Matas 1996–1999 PP
Francesc Antich 1999–2003 PSOE
Jaume Matas 2003–2007 PP
Francesc Antich 2007–2011 PSOE
José Ramón Bauzà 2011-2015 PP
Francina Armengol od 2015 PSOE

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Rozwój turystyki zmienił gospodarkę Balearów. Obecnie ponad 70% ludności zatrudnionych jest w sektorze usług. Najbardziej rozwiniętymi gałęziami przemysłu są: przemysł tekstylny, obuwniczy, skórzany, a także rzemiosło. Uprawia się m.in. zboże, oliwki, migdały, winorośl, figi, cytrusy. Hoduje się także m.in. owce, bydło i trzodę chlewną. Ludność zajmuje się również rybołówstwem. Baleary mają dobrze rozwiniętą komunikację lotniczą oraz morską między wyspami jak i z Hiszpanią.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Balearska gospodarka nastawiona jest na turystykę, archipelag odwiedzany jest każdego roku przez 5 mln turystów. Posiadają dobrze rozwiniętą infrastrukturę hotelową i wiele kąpielisk.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na Balearach panuje łagodny i ciepły klimat śródziemnomorski. Temperatury latem przekraczają zwykle 30 °C, zimą rzadko spadają poniżej 5 °C.

Archipelag[edytuj | edytuj kod]

W skład archipelagu wchodzi ok. 200 wysp i niezamieszkanych malutkich wysepek o łącznej powierzchni 5014 km². Najważniejsze wyspy to:

Flaga Wyspa Powierzchnia ludność Mapa
Baleares-rotulado.png
Flag of Mallorca.svg
Majorka (hiszp. Mallorca) 3600 km² 814 275
Localització de Mallorca.png
Bandera de Menorca.svg
Minorka (hiszp. Menorca) 668 km² 90 235
Localització de Menorca.png
Ibiza flag.svg
Ibiza 571 km² 117 698
Localització d'Eivissa.png
Bandera de Formentera.svg
Formentera 82 km² 8442
Localització de Formentera.png
Flag of Mallorca.svg
Cabrera 17 km² ok. 50
Localització de Cabrera.png

Święta[potrzebny przypis][edytuj | edytuj kod]

Godło Katalonii
To jest artykuł z cyklu
Katalonia
Język:
Podstawowe informacje
Gramatyka
Ortografia i fonologia
Institut d’Estudis Catalans
Acadèmia Valenciana de la Llengua
Historia:
historia Katalonii · Hrabiowie Barcelony
Królestwo Aragonii · Pokój pirenejski
Konstytucje katalońskie
Nueva Planta
Geografia:
Kraje katalońskie
Katalonia · Predomini Linguistic Catala · Baleary
Roussillon · La Franja
Andora · Alghero · El Carche
Portal Katalonia
Podział administracyjny
  • Styczeń
    • Wigilia dnia św. Antoniego – na Majorce; całonocne tańce i zabawy wokół ognisk w przebraniach.
    • Błogosławieństwo św. Antoniego – w Sa Pobla na Majorce; dzień uświetniają kolorowe procesje.
    • Procesja Trzech Uderzeń – w Ciutadelli na Majorce; upamiętnia zwycięstwo Alfonsa III nad Maurami odniesione w tym mieście w 1287.
    • Dzień Świętego Sebastiana – w Pollença na Majorce; obchodzony z procesjami, którym towarzyszą karuzele – dwaj młodzi tancerze w kartonowych kostiumach przedstawiających konie, naśladują koński chód.
  • Luty
    • Karnawał – całe Baleary; post poprzedzają parady i marsze kostiumowe.
  • Maj
    • Festa de Nostra Senyora de la Victōria – w Port de Soller na Majorce; bitwa chrześcijan z niewiernymi, upamiętniająca zwycięstwo nad tureckimi piratami w 1561.
  • Czerwiec
    • Festa de Sant Juan – w Ciutadelli na Minorce; pojedynki rycerskie, muzyka ludowa, tańce i procesje.
  • Lipiec
    • Dia de Virgen de Carmen (święto patronki marynarzy i rybaków) – całe Baleary; odbywa się święcenie łodzi, a także parady.
  • Sierpień
    • Mare de Déu dels Àngels – w Pollença na Majorce; upamiętnia bitwę między chrześcijanami a Maurami.
    • Cavallet – w Felanitx na Majorce; trwająca cały tydzień fiesta.
  • Wrzesień
    • Narodziny NMP – w Alaro na Majorce; święto połączone z pielgrzymką do kaplicy na wzgórzu w Castell ďAlaro.
  • Grudzień
    • Dia de Sant Frances – w Sant Francesc Xavier na Formenterze.
    • Boże Narodzenie – całe Baleary; szczególnie malownicze w Palmie na Majorce gdzie wystawia się misteria.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Do 1997 pod nazwą Provincia de Baleares
  2. Max Cary, Howard Hayes Scullard: Dzieje Rzymu: Od najdawniejszych czasów do Konstantyna. tłum. Jerzy Schwakopf. T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992, s. 410. ISBN 83-06-01859-1. Zdobywcą był Kwintus Cecyliusz Metellus Balearyjski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]