Simon Marmion

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Osiem scen z Pieśni o Rolandzie - miniatura w Les Grandes Chroniques de France
Wikimedia Commons

Simon Marmion (ur. między 1420 a 1425 w Amiens, zm. 25 grudnia 1489 w Valenciennes) – francuski malarz i miniaturzysta późnego gotyku.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Terminował w warsztacie swego ojca Jana w Amiens. Kształcił się też zapewne w warsztatach iluminatorskich Mistrza Jeana Mansela i Mistrza Guilleberta z Metzu. Od 1454 działał w Lille dla książąt burgundzkich Filipa Dobrego i Karola Śmiałego. W 1458 osiadł w Valenciennes, gdzie mieszkał aż do śmierci. Od 1468 należał do gildii św. Łukasza w Tournai.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był artystą bardzo płodnym i wszechstronnym. Wykonywał iluminacje książkowe, obrazy tablicowe, dekoracje okolicznościowe, polichromie rzeźb i projekty tapiserii. Przypisywane mu prace powstały między 1455 a 1475.

Jego głównym dziełem są obrazy w ołtarzu głównym kościoła Benedyktynów opactwa św. Bertyna w Saint-Omer (ok. 1459). Fundatorem retabulum był biskup Guillaume Fillastre (1400/1407-1473), opat klasztoru przy kościele św. Bertyna (namalowany w pozycji klęczącej na lewym skrzydle). Obrazy przedstawiają dziewięć scen z życia świętego patrona: narodziny, obłóczyny w Luxeuil, pielgrzymkę do Thérouanne, budowę i poświęcenie nowego klasztoru, oddzielenie wina od wody, przyjmowanie neofitów (dwa obrazy), wypędzenie kusicielki, śmierć. Zewnętrzne strony długich skrzydeł, namalowane techniką en grisaille, zawierają podobizny proroków i przodków Chrystusa ze sceną Zwiastowania w centrum. Kiedy klasztor przestał istnieć ołtarz został zdemontowany. Górne części skrzydeł znajdują się obecnie w Londynie, a główne obrazy tablicowe w Berlinie.

Wykonywał miniatury do modlitewników i godzinek m.in. na zamówienie księcia Filipa Dobrego (ok. 1467). Iluminował liczne rękopisy. Za arcydzieło piętnastowiecznego iluminatorstwa uważa się jego 20 miniatur z Wizją rycerza Tondala (pośmiertna podróż rycerza po zaświatach) w kodeksie Małgorzaty z Yorku.

W swojej twórczości łączył wpływy Rogiera van der Weydena i Dirka Boutsa z tradycjami francuskimi. Jego dzieła charakteryzuje głębia przestrzeni, jasna i czysta kolorystyka, realizm szczegółów oraz elegancja postaci. Poeta Jean Lemaire de Belges w poemacie La couronne margaritique (1505) nazwał go prince d’enluminure (księciem iluminacji).[1]

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Sceny z życia św. Bertyna - 1459, 56 x 147 cm + 56 x 147 cm, Gemäldegalerie, Berlin (lewe i prawe skrzydło ołtarza)
  • Madonna i Chrystus Frasobliwy - 1480-90, 44 x 30,5 cm, Groeninge Museum, Brugia
  • Chór aniołów - ok. 1459, 57,6 x 20,9 cm, National Gallery w Londynie (fragm. ołtarza św. Bertina)
  • Dusza św. Bertyna unoszona do nieba - ok. 1459, 57,7 x 20,5 cm, National Gallery w Londynie (fragm. ołtarza św. Bertyna)
  • Ukrzyżowanie - 1470-80, 90,8 x 95,2 cm, Museum of Art, Filadelfia (przypisywany)
  • Mater Dolorosa - ok. 1480, Musée des Beaux-Arts, Strasburg
  • Pietà - 11,7 x 8,9 cm, Museum of Art, Filadelfia
Sceny z życia św. Bertyna (lewe skrzydło)
Sceny z życia św. Bertyna (prawe skrzydło)

Wybrane rękopisy iluminowane przez artystę[edytuj | edytuj kod]

  • Fleur des histoires (1446-51)
  • Pontyfikał Thérouanne (ok. 1455-56)
  • Les Grandes Chroniques de France de Saint-Denis (ok. 1458)
  • Modlitewnik Filipa Dobrego (1462-65)
  • Wizja rycerza Tondala (1475)
  • Vision de l’âme (1475)
  • Livre des propriétés des choses (1479-80)

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Peter Paul Rubens tak zachwycił się malowidłami z ołtarza św. Bertyna, że chciał zapłacić za nie tyle monet, ile zmieściłoby się na ich powierzchni.[2]

Przypisy

  1. A. Ziemba, Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, t. 1, Warszawa 2008, s. 261.
  2. C. Eisler, Berlin. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2002, s. 97.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki francuskiej, Warszawa: WAiF ; Wydaw. Nauk. PWN, 1997, ISBN 83-01-12330-3 ; ISBN 83-221-0675-0
  • Andrzej Dulewicz, Słownik sztuki francuskiej, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1977.
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Uniwersalny leksykon sztuki, Warszawa: Muza SA, 2002, ISBN 83-7319-231-X