Smaczliwka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Smaczliwka, awokado
Ilustracja
Owoce Persea americana
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd wawrzynowce
Rodzina wawrzynowate
Rodzaj smaczliwka
Nazwa systematyczna
Persea P. Miller
Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754[2]
Typ nomenklatoryczny
P. americana P. Miller[2]

Awokado, smaczliwka (Persea Mill.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Obejmuje co najmniej 118 gatunków[3]. Występują one w Ameryce Północnej i Południowej, nieliczne gatunki także w Azji południowo-wschodniej[4]. Ważną rośliną użytkową wykorzystywaną od co najmniej 7000 lat p.n.e. jest smaczliwka wdzięczna zwana też awokado właściwym[5].

Kwiatostan Persea americana
Persea japonica
Persea lingue
Persea macrantha

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Zimozielone krzewy i średniej wielkości drzewa o cienkiej, czerwonobrązowej korze[6].
Liście
Skrętoległe i aromatyczne[6]. Cienkie do skórzastych, zwykle mniej lub bardziej owłosione (z wiekiem nagie[6]), pierzasto użyłkowane[4].
Kwiaty
Obupłciowe, długoszypułkowe, zebrane w wierzchotki wyrastających w kątach liści[6]. Okwiat trwały lub odpadający, jego listki omszone, żółtawe, równe lub zewnętrzne nieco krótsze od wewnętrznych. Pręcików jest 9 w trzech okółkach, poza tym w kwiecie znajdują się 3 prątniczki. Zalążnia kulistawa[6][4].
Owoce
Kulistawy i drobny lub większy i jajowaty[4]. Gruby egzokarp otacza miąższ (mezokarp) oraz nasiono. Ze względu na brak endokarpu owoc ten jest jednonasienną jagodą[7][8][9], z nasionem otoczonym cienką łupiną nasienną. Z uwagi jednak na podobieństwo morfologiczne część autorów zalicza ten owoc do pestkowców[10].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]

Jeden z około 50 rodzajów zaliczanych do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae), wchodzącej w skład rzędu wawrzynowców (Laurales) stanowiącego klad w obrębie grupy magnoliowych w obrębie wczesnych dwuliściennych.

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Magnoliopsida Brongn., podklasa Magnoliidae Novák ex Takht., nadrząd Lauranae Takht., rząd wawrzynowce (Laurales Perleb), rodzina wawrzynowate (Lauraceae Juss.), podrodzina Perseoideae Pax in Engl. & Prantl, plemię Perseeae Nees, rodzaj smaczliwka (Persea Mill.)[11].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-08-06].
  2. a b Persea. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-10-21].
  3. a b Persea. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-10-21].
  4. a b c d Xi-wen Li, Jie Li, Henk van der Werff: Persea Miller. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-21].
  5. Avocadissimo (niem.). W: Alles rund um die Avocado [on-line]. [dostęp 2011-06-10].
  6. a b c d e Persea Miller. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-10-21].
  7. Persea americana Miller (ang.). W: Global Information Hub on Integrated Medicine (Globinmed) [on-line]. [dostęp 2011-01-25].
  8. Janick J., Paull R. E. (red.): The encyclopedia of fruit & nuts. Cambridge: Cambridge University Press, 2006, s. 441. ISBN 978-0-85199-638-7.
  9. Litz R. E., Witjaksono, Raharjo S., Efendi D., Pliego-Alfaro F., Barcelo-Munoz A.: Persea americana Avocado. W: Litz R. E. (red.) Biotechnology of fruit and nut crops. Biotechnology in Agriculture Series. Biotechnology in Agriculture Series 29, 2004, s. 325-345. ISBN 0-85199-662-0.
  10. Jolanta Węglarska, Karol Węglarski: Użyteczne rośliny tropików. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2008. ISBN 978-8361320173.
  11. Crescent Bloom: Persea (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-06-21].