Sośnica japońska

Sośnica japońska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klad	nagonasienne
Rząd	cyprysowce
Rodzina	sośnicowate
Rodzaj	sośnica
Gatunek	sośnica japońska
	Nazwa systematyczna
	Sciadopitys verticillata (Thunb.) Siebold & Zucc.; Fl. Jap. 2(1): 3 (1842)
Synonimy
	Pinus verticillata (Thunb.) Siebold; Podocarpus verticillatus (Thunb.) Wall. ex Steud.; Taxus verticillata Thunb.;
	Pinus verticillata (Thunb.) Siebold; Podocarpus verticillatus (Thunb.) Wall. ex Steud.; Taxus verticillata Thunb.;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; bliski zagrożenia
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sośnica japońska (Sciadopitys verticillata Sieb. & Zucc.) – gatunek zimozielonego drzewa, będący jedynym współczesnym przedstawicielem rodziny sośnicowatych (Sciadopityaceae). Stanowi relikt trzeciorzędowy^[5]. W mezozoiku gatunek był szeroko rozprzestrzeniony. Współcześnie występuje w stanie dzikim tylko w Japonii, gdzie zachował się na nielicznych stanowiskach w naturze na wyspach Honsiu, Kiusiu i Sikoku^[6]. Rośnie tam w górskich, wilgotnych lasach^[6] iglastych i mieszanych, sięgając do 1700 m n.p.m.^[5]

Roślina charakterystyczna z powodu okółkowego ułożenia miękkich, dość szerokich igieł^[6]. Uznawana jest za niemożliwą do pomylenia z żadnym innym gatunkiem^[7]. Ze względu na efektowny i oryginalny pokrój jest uprawiana jako ozdobna^[6] i ciekawostka botaniczna^[8].

Pokrój

Morfologia

Pokrój: W stanie dzikim dorasta do 40–45 m wysokości^[5] (po 30 latach osiąga zwykle ok. 10 m)^[6], w Polsce zwykle nie przekracza kilku metrów^[5]. Korona regularna^[5], gęsta, stożkowata, u starszych osobników szeroka^[6]. Konary prostopadle odstające lub wzniesione, dość krótkie^[5].
Pień i pędy: Do 1 m średnicy^[9]. Kora jest czerwonawobrązowa^[6] lub brązowoszara^[5], cienka, łuszczy się długimi płatami i tafelkami^[5]. Pędy zróżnicowane na krótko- i długopędy. Te pierwsze są drobne, guzkowate. Długopędy są jasnobrązowe, nagie i bruzdowane^[5].
Liście: Dwojakiego rodzaju – właściwe łuskowate i asymilacyjne, będące w istocie gałęziakami. Te pierwsze są błoniaste, początkowo żółtawozielone, później brązowe. Mają kształt wąsko trójkątny do językowatego, z szeroką, siedzącą nasadą, osiągają do 6 mm długości. Rozmieszczone są skrętolegle na długopędach, w węzłach są skupione dachówkowato. Rolę liści asymilacyjnych pełnią igłowate gałęziaki (zmodyfikowane pędy) wyrastające parami i skupione w liczbie 10–40 w parasolowate okółki wyrastające w kątach liści właściwych^[5]. Igły te osiągają do 14 cm długości i 3–4 mm szerokości^[6]. Są one równowąskie, ciemnozielone i błyszczące. Odpadają po trzech latach^[5].
Organy generatywne: Roślina jednopienna, szyszki męskie kulistawe, wyrastają w groniastych skupieniach na końcach krótkopędów, żeńskie wyrastają pojedynczo. Szyszki dojrzewają w drugim roku i jeszcze później odpadają. Są jajowate, czasem nieco walcowato wyciągnięte^[5], osiągają do 10–12 cm długości i 5 cm średnicy^[9]. Osadzone są na krótkiej szypułce^[5] i wzniesione ku górze^[9]. Łuski nasienne są zrośnięte z wspierającymi, są grube, sztywne i ożywicowane. Brzegi łusek są zgrubiałe i pofalowane. Nasiona są brązowe, owalne, spłaszczone i zaopatrzone w wąskie skrzydełko na brzegu, wraz z którym osiągają do 1,3 cm długości^[5].

Zastosowanie

Roślina ozdobna: Roślina uprawiana od wielu wieków w Japonii przy świątyniach^[5]. Do Europy sprowadzona w połowie XIX wieku^[7].

Uprawa

Gatunek rozmnażany głównie z nasion^[9]. Rośliny tego gatunku wymagają gleb żyznych, głębokich, świeżych (nie przesychających) i lekko kwaśnych. Są wrażliwe na susze, wysokie temperatury^[5] i mrozy^[9]. W niesprzyjających warunkach liście żółkną i opadają^[5]. W uprawie odmiany m.in. 'Golden Rush' (rośnie jeszcze wolniej niż wolno za młodu rosnące rośliny typowe; igły ma żółte do żółtozielonych)^[8]. Ze względu na wymagania klimatyczne gatunek zalecany do uprawy w Polsce tylko w zachodniej części kraju^[9].

Przypisy

↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Lignophytes, and Cycadales in particular : Seedplants, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
↑ M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
↑ ^a ^b Sciadopitys verticillata (Thunb.) Siebold & Zucc., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-11-12] .
↑ Sciadopitys verticillata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q WłodzimierzW. Seneta WłodzimierzW., JakubJ. Dolatowski JakubJ., Dendrologia, wyd. VI, Warszawa: PWN, 2025, s. 53-55, ISBN 978-83-01-23974-9 .
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 24. ISBN 0-333-73003-8.
↑ ^a ^b Alan F. Mitchell: Conifers in the British Isles. London: Forestry Commission Booklet No. 33, 1972, s. 271.
↑ ^a ^b AdamA. Marosz AdamA., Drzewa i krzewy iglaste, Kraków: Officina botanica, 2006, s. 300, ISBN 978-83-922115-2-5 .
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 382–386. ISBN 83-01-05225-2.

[apweb-1] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Lignophytes, and Cycadales in particular : Seedplants, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[christenhusz-2] M.J.M.M.J.M. Christenhusz M.J.M.M.J.M. i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI: 10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).

[powo-3] Sciadopitys verticillata (Thunb.) Siebold & Zucc., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-11-12] .

[iucn-4] Sciadopitys verticillata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[dendrologia-5] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q WłodzimierzW. Seneta WłodzimierzW., JakubJ. Dolatowski JakubJ., Dendrologia, wyd. VI, Warszawa: PWN, 2025, s. 53-55, ISBN 978-83-01-23974-9 .

[philips-6] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 24. ISBN 0-333-73003-8.

[Mitchell-7] Alan F. Mitchell: Conifers in the British Isles. London: Forestry Commission Booklet No. 33, 1972, s. 271.

[marosz-8] AdamA. Marosz AdamA., Drzewa i krzewy iglaste, Kraków: Officina botanica, 2006, s. 300, ISBN 978-83-922115-2-5 .

[Seneta_1987-9] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 382–386. ISBN 83-01-05225-2.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]