Sokotra (wyspa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sokotra
سُقُطْرَى
Ilustracja
Zdjęcie satelitarne wyspy Sokotra
Państwo  Jemen
Akwen Ocean Indyjski
Archipelag Sokotra
Powierzchnia 3625 km²
Najwyższy punkt 1503 m n.p.m.
Położenie na mapie Jemenu
Mapa lokalizacyjna Jemenu
Sokotra
Sokotra
Ziemia12°30′36″N 53°55′12″E/12,510000 53,920000

Sokotra (arab. ‏سُقُطْرَى‎, Sukuṭra, somal. Suqadara) – największa wyspa archipelagu Sokotra na Oceanie Indyjskim, należącego do Jemenu. Roszczenia do wyspy zgłasza Somalia[1]. Leży 240 kilometrów na wschód od somalijskiego przylądka Gees Gwardafuy i 380 kilometrów na południe od Półwyspu Arabskiego[2]. Od 2008 archipelag Sokotry został zaliczony do Listy światowego dziedzictwa UNESCO[3].

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Wyspa jest bardzo odizolowana, znajduje się na niej wiele gatunków endemicznych, np. nawet jedna trzecia roślin[4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Sokotry.

Wyspa o powierzchni 3625 km², pochodzenia kontynentalnego, jest górzysta (góry Haghier zajmują wschodnią część Sokotry, najwyższy szczyt Jebel Meshenig ma 1503 m n.p.m.). Średnie wysokości nad poziom morza wynoszą 400–500 m n.p.m. Ma urozmaiconą rzeźbę, przybrzeżne równiny i wapienny płaskowyż z krasowymi jaskiniami, suche doliny wadi, umiarkowanie rozwiniętą linię brzegową, gdzie występują niewielkie zatoki. Wybrzeże jest w większości skaliste, miejscami występują wapienne klify. Ciągną się także odcinki z piaszczystymi plażami. Panuje suchy, gorący, zwrotnikowy klimat. Temperatury przez cały rok są wysokie, opady deszczu niskie. Występują rzeki okresowe. Przez cały rok utrzymuje się wysoka wilgotność powietrza. Wyspa ma 132 kilometry długości i 49,7 kilometra szerokości.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rynek nadmorski

Na wyspie mieszka ok. 60 000 osób, głównie miejscowej ludności Soqotri. Największa miejscowość to Hadibu (8545 osób w 2004 roku) u stóp gór Haghier (Hajhir), stolica muhafazy Sokotra. Inne miasta: Qulansiyah ma 3862 oraz Qād̨ub gdzie ludność wynosi 929. Wszystkie trzy miasta są na północnym wybrzeżu. Wyspy Abd al Kuri i Samhah mają kilkaset osób każda. Natomiast wyspa Darsah i reszta wysepek nie są zamieszkałe.

Ludność pochodzi z Somalii, Jemenu i z wysep komoryjskich. Chrześcijaństwo miało tu przybyć z Św. Tomaszem Apostołem w drodzę do Indii. Należeli do Diecezji Nestoriusza w Konstantynopolu. W 10-tym wieku arabski geograf, Abu Muhammad al-Hasan al-Hamdani potwierdził że większość ludności była chrześcijańska[5] ale po działaniach Sułtanatu Mahra, ludność przeszła w XVI-tym wieku na Islam obrządku sunnickiego. Czasopismo Nature w 1884 pisało iż zanik lub zniszczenie kościołów i chrześcjiańskich znaków można zawdzięczyć ekspedycji Wahhabizmowej ok. 1800 roku[6]. Pozostałości starej wiary jakie jeszcze są, pochodzą z pierwszego wieku naszej Ery: tzn. kilka mogił i ruiny kościelne [7].

Wyspa poetów[edytuj | edytuj kod]

Oprócz unikalnej flory i fauny, Sokotra posiada unikalne zasoby lingwistyczne wśród tubylców. Semicki język mieszkańców, "Sokotri", używany niegdyś jedynie przez ludność Al-Mahra na wyspie, należy do grupy językowej do której się zalicza obecne języki z Półwyspu Arabskiego, n.p. Mehri, Harsui, Bathari, Siehri oraz Hobyot, i które Europejczycy zaczęli dokumentować już od 19-go wieku[8][9]. Na wyspie istnieje odwieczna tradycja poetycka; do dziś urządzany jest co roku festiwal poezji[10].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. For First Time in History, Somalia Claims Socotra as Its Own (ang.). yemenpost.net. [dostęp 2018-09-10].
  2. Socotra islands scenery in Yemen (ang.). en.youth.cn. [dostęp 2018-09-10].
  3. EU to protect Socotra archipelago environment. Yemen News Agency (SABA): Saba Net, 15 April 2008. Unia Europejska podjęła pieczę nad dziedzictwem (ang.)
  4. Socotra Island: you have to see it to believe it (ang.). darkroastedblend.com. [dostęp 2018-09-10].
  5. The history of Socotra. www.socotraislandadventure.com, 2015-09-02.
  6. Sir Norman Lockyer: Nature. Nature Publishing Group, 1884-01-01.
  7. Socotra history :: Socotra Eco-Tours. www.socotra-eco-tours.com.
  8. Mansur Mirovalev: Russian Roots and Yemen's Socotra Language. Al-Jazeera, 2015. [dostęp 9 March 2019].
  9. Rupert Hawksley: How the Yemeni island of Sokotra is forging its own future. The National: Arts and Culture, 5 styczeń 2019. [dostęp 9 marzec 2019].
  10. Morris, Miranda J.. The use of 'veiled language' in Soqoṭri poetry. „Proceedings of the Seminar for Arabian Studies”. 43, s. 239–244, 2013-01-01. JSTOR: 43782882 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Agafonov, Vladimir. Temethel as the Brightest Element of Soqotran Folk Poetry. „Folia Orientalia”. 42/43, s. 241–249, 2006/07. 
  • Agafonov, Vladimir: Mehazelo – Cinderella of Socotra. 2013. ISBN 1-4823-1922-5.
  • Biedermann, Zoltán: Soqotra, Geschichte einer christlichen Insel im Indischen Ozean vom Altertum bis zur frühen Neuzeit. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2006, seria: Maritime Asia 17. ISBN 978-3-447-05421-8. (niem.)
  • Elie, Serge D.. Hadiboh: From Peripheral Village to Emerging City. „Chroniques Yemenites”. 12, 2004. 
  • Miller, A.G. & Morris, M. (2004) Ethnoflora of the Socotra Archipelago. Royal Botanic Garden Edinburgh.
  • Vitaly Naumkin i Sedov: Monuments of Socotra. W: Boussac, Marie-Françoise; and Salles, Jean-François: Athens, Aden, Arikamedu: Essays on the interrelations between India, Arabia and the Eastern Mediterranean. Delhi: Manohar, 1993, s. 193–250. ISBN 81-7304-079-6.
  • Nathalie Peutz: Islands of Heritage: Conservation and Transformation in Yemen. Stanford University Press, 2018. ISBN 978-1-5036-0715-6.
  • Zhukov, Valery A.: The Results of Research of the Stone Age Sites in the Island of Socotra (Yemen) in 2008-2012. Moskwa: Triada, 2014. ISBN 978-5-89282-591-7. (ros.)