Space Launch System

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grafika rakiety SLS z września 2011 r.
Grafika rakiety SLS na stanowisku startowym
Schemat SLS z początku 2011 r.
Wersje rakiet SLS (2012)

Space Launch System (SLS) – projektowana od 2011 r. przez National Aeronautics and Space Administration (NASA) ciężka rakieta nośna mająca zastąpić wahadłowce kosmiczne STS. Projekt ten jest realizowany zamiast rakiet Ares I i Ares V przewidzianych w odwołanym programie Constellation. Rakieta SLS ma powstać na bazie modułów programu STS. Będzie przeznaczona do wynoszenia na orbitę pojazdów załogowych jak i bezzałogowych. Przewidziany jest z czasem jej rozwój do cięższych wersji. Podstawowym zadaniem nowej rakiety będzie realizacja programów dalekiej eksploracji kosmosu, m.in. umożliwienie powrotu na Księżyc i lotów załogowych na Marsa.

Ogólna koncepcja[edytuj | edytuj kod]

Według wstępnego projektu rakiety SLS, z programu Space Transportation System (STS) zostaną przejęte następujące najważniejsze, jego części:

Przewidziano 2 warianty drugiego stopnia: pierwszy wariant to zmodyfikowany człon DCSS z rakiety Delta IV, wyposażony w silnik RL-10, drugi wariant to człon Earth Departure Stage, który będzie korzystał z trzech silników J-2X. Dzięki podejściu polegającemu na wykorzystaniu już istniejących elementów, prace nad rakietą zajmą o wiele mniej czasu niż gdyby realizowano zarzucony projekt Ares V.

Projekt Space Launch System będzie z czasem rozwijany. Początkowy udźwig bez górnego członu będzie wynosił od 70 do 100 t na niską orbitę wokółziemską (LEO). Po dodaniu górnego członu Earth Departure Stage, udźwig zwiększy się do 130 t.

Równocześnie NASA podjęła decyzję o modyfikacji projektu kapsuły załogowej Orion, której nadano nazwę Multi-Purpose Crew Vehicle (MPCV).

Schemat SLS z września 2011 r.[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2011 r. NASA przedstawiła wstępną koncepcję rakiety nośnej oraz plan prac. Natomiast 14 września 2011 r. NASA przedstawiła oficjalny schemat rakiety SLS. Ustalono następującą architekturę rakiety[1]:

  • Pierwszy stopień rakiety napędzany pięcioma silnikami RS-25D (docelowo wersja RS-25E), paliwo i utleniacz – ciekły wodór i ciekły tlen. Pierwotnie wykorzystane zostaną silniki pochodzące z programu wahadłowców, następnie zastosowana zostanie ich uproszczona wersja rozwojowa.
  • Rakiety pomocnicze przynajmniej początkowo na paliwo stałe. Pojawiła się również informacja, że docelowo zostaną wprowadzone pomocnicze rakiety pochodzące z sektora komercyjnego.
  • Drugi (górny) stopień rakiety napędzany budowanym i testowanym silnikiem J-2X, paliwo i utleniacz – ciekły wodór i ciekły tlen.

Plan lotów[edytuj | edytuj kod]

Wstępny plan lotów rakiety SLS, który został opublikowany przy założeniu ograniczonego finansowania projektu, przewiduje, że pierwszy lot oznaczony symbolem SLS-1 nastąpi w 2017 r., wówczas kapsuła MPCV bez załogi obleci Księżyc. Drugi lot SLS-2 nastąpi w 2021 r., będzie to już lot załogowy, również z kapsułą MPCV i wokół Księżyca. Szósty lot SLS-6 wyniesie w 2025 r. kapsułę MPCV do misji ku planetoidzie NEO. Finalna wersja rakiety wystartuje dopiero w trzynastym locie SLS-13 w 2032 r. Będzie ona wyposażona w dwie rakiety pomocnicze oraz pełnowymiarowy górny stopień i będzie miała udźwig przynajmniej 130 ton na niską orbitę wokółziemską[2].

Lot Data Cel
SLS-1 Grudzień 2017 Bezzałogowy lot MPCV wokół Księżyca
SLS-2 Sierpień 2021 Załogowy lot MPCV wokół Księżyca
SLS-3 Sierpień 2022
SLS-4 Sierpień 2023
SLS-5 Sierpień 2024 Pierwszy lot w wersji dostawczej
SLS-6 Sierpień 2025 Załogowa wyprawa w odległy kosmos
SLS-7 Sierpień 2026 Lot w wersji dostawczej
SLS-8 Sierpień 2027 Lot załogowy
SLS-9 Sierpień 2028 Lot w wersji dostawczej
SLS-10 Sierpień 2029 Lot załogowy
SLS-11 Sierpień 2030 Nowa konfiguracja; lot w wersji dostawczej
SLS-12 Sierpień 2031 Lot załogowy
SLS-13 Sierpień 2032 Nowa konfiguracja; lot w wersji dostawczej

Mimo przedstawienia przez NASA powyższego planu, istnieją duże obawy, czy ze względu na ograniczenia budżetu NASA zostanie on zrealizowany. Wątpliwości rodzi również mała częstotliwość startów rakiety SLS, wynosząca ok. 1 startu rocznie, co spowoduje wysokie koszty stałe obsługi całego systemu[3]. Istnieją jednak również bardziej optymistyczne plany NASA, według których program ten będzie mógł zostać przyspieszony, a załogowy lot wokół Księżyca SLS-2 będzie możliwy już w 2019 r.[4].

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy