Space Launch System

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grafika rakiety SLS (2015)
Grafika rakiety SLS na wyrzutni
Ogólny schemat rakiety SLS (2011)
Wersje rakiety SLS (2012)
Wersje rakiety SLS (2015)

Space Launch System (SLS) – projektowana od 2011 roku przez National Aeronautics and Space Administration (NASA) ciężka rakieta nośna mająca zastąpić wahadłowce kosmiczne STS. Projekt ten jest realizowany zamiast rakiet Ares I i Ares V przewidzianych w odwołanym programie Constellation. Rakieta SLS ma powstać na bazie modułów programu STS. Będzie przeznaczona do wynoszenia na orbitę pojazdów załogowych jak i bezzałogowych. Przewidziany jest z czasem jej rozwój do cięższych wersji. Podstawowym zadaniem nowej rakiety będzie realizacja programów dalekiej eksploracji kosmosu, m.in. umożliwienie powrotu na Księżyc i lotów załogowych na Marsa.

Ogólna koncepcja[edytuj]

Według wstępnego projektu rakiety SLS, z programu Space Transportation System (STS) zostaną przejęte następujące najważniejsze, jego części:

Przewidziano dwa warianty drugiego stopnia: pierwszy wariant to zmodyfikowany człon DCSS z rakiety Delta IV, wyposażony w silnik RL-10, drugi wariant to człon Earth Departure Stage, który będzie korzystał z trzech silników J-2X. Dzięki podejściu polegającemu na wykorzystaniu już istniejących elementów, prace nad rakietą zajmą o wiele mniej czasu niż gdyby realizowano zarzucony projekt Ares V.

Projekt Space Launch System będzie z czasem rozwijany. Początkowy udźwig bez górnego członu będzie wynosił od 70 do 100 t na niską orbitę wokółziemską (LEO). Po dodaniu górnego członu Earth Departure Stage, udźwig zwiększy się do 130 ton.

Równocześnie NASA podjęła decyzję o modyfikacji wcześniej rozwijanego w ramach programu Constellation projektu kapsuły załogowej MPCV Orion.

Schemat SLS z września 2011 r.[edytuj]

W lipcu 2011 roku NASA przedstawiła wstępną koncepcję rakiety nośnej oraz plan prac. Natomiast 14 września 2011 roku NASA przedstawiła oficjalny schemat rakiety SLS. Ustalono następującą architekturę rakiety[1]:

  • Pierwszy stopień rakiety napędzany pięcioma silnikami RS-25D (docelowo wersja RS-25E), paliwo i utleniacz – ciekły wodór i ciekły tlen. Pierwotnie wykorzystane zostaną silniki pochodzące z programu wahadłowców, następnie zastosowana zostanie ich uproszczona wersja rozwojowa.
  • Rakiety pomocnicze przynajmniej początkowo na paliwo stałe. Pojawiła się również informacja, że docelowo zostaną wprowadzone pomocnicze rakiety pochodzące z sektora komercyjnego.
  • Drugi (górny) stopień rakiety napędzany budowanym i testowanym silnikiem J-2X, paliwo i utleniacz – ciekły wodór i ciekły tlen.

Różnice pomiędzy wersjami[edytuj]

Wersja Pierwszy start Udźwig na LEO (t) 1. stopień 2. stopień Boostery
SLS 1 2018 (?) 70 4 x RS-25E IPCS (1 x RL 10B) 2 x SRB
SLS 1B 2022 (?) 105 4 x RS-25E EUS (4 x RL 10C) 2 x SRB
SLS 2 2032 (?) 130 4 x RS-25E EUS (4 x RL 10C) 2 x ?

Plan lotów[edytuj]

Wstępny plan lotów rakiety SLS, który został opublikowany przy założeniu ograniczonego finansowania projektu, przewiduje, że pierwszy lot oznaczony symbolem SLS-1 nastąpi w 2018 roku, wówczas kapsuła Orion bez załogi obleci Księżyc. Drugi lot SLS-2 nastąpi w 2023 roku, będzie to już lot załogowy, również z kapsułą Orion i wokół Księżyca. Dalsze plany należy traktować jako wstępne propozycje. Piąty lot SLS ma wynieść w 2026 roku kapsułę Orion do misji ku planetoidzie NEO. Finalna wersja rakiety wystartuje dopiero ok. 2032 roku. Będzie ona wyposażona w dwie rakiety pomocnicze oraz pełnowymiarowy górny stopień i będzie miała udźwig przynajmniej 130 ton na niską orbitę wokółziemską[2].

Obecnie planowane starty SLS:

Misja Konfiguracja Załoga Data Cel
SLS-1 / Exploration Mission 1 (EM-1) Block I Listopad 2018 Bezzałogowy lot statku Orion wokół Księżyca
Europa Multiple-Flyby Mission (EMFM) Block IB 2022-2025 Wysłanie sondy Europa Clipper do badań Europy oraz lądownika Jowisza.
SLS-2 / Exploration Mission 2 (EM-2) Block IB 4 os. 2023 Załogowy lot statku Orion na orbitę Księżyca
SLS-3 / Exploration Mission 3 (EM-3) Block IB 4 os. 2024 Załogowy lot statku Orion w okolice Księżyca
Asteroid Redirect Mission (ACRM) Block IB 4 os. 2026 Lot załogowy statku Orion w kierunku wybranej asteroidy, przechwycenie jej i umieszczenie na orbicie Księżyca

Mimo przedstawienia przez NASA powyższego planu, istnieją duże obawy, czy ze względu na ograniczenia budżetu NASA zostanie on zrealizowany. Wątpliwości rodzi również mała częstotliwość startów rakiety SLS, wynosząca około jednego startu rocznie, co spowoduje wysokie koszty stałe obsługi całego systemu[3]. Istnieją jednak również bardziej optymistyczne plany NASA, według których program ten będzie mógł zostać przyspieszony, a załogowy lot wokół Księżyca SLS-2 będzie możliwy już w 2019 roku[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy