Stanisław Zahradnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Zahradnik
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 kwietnia 1932
Kojkowice
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP Medal „Pro Memoria” Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Srebrny Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej

Stanisław Zahradnik (ur. 26 kwietnia 1932 w Kojkowicach) – archiwista, historyk, bibliograf, bibliofil, działacz społeczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 26 kwietnia 1932 roku w Kojkowicach w Czechosłowacji, w rodzinie o polskim rodowodzie, wyznania ewangelicko-augsburskiego, mówiącej gwarą śląsko-polską. W 1938 roku rozpoczął naukę w miejscowej szkole ludowej z polskim językiem nauczania. Po wybuchu II wojny światowej językiem nauczania był język niemiecki. Po wojnie uczęszczał do Polskiego Gimnazjum w Czeskim Cieszynie. Studiował historię na Uniwersytecie Karola w Pradze. Studia ukończył w 1956 roku. W 1967 roku uzyskał tam stopień naukowy kandydata nauk historycznych, a 1968 roku – tytuł akademicki doktora filozofii. W 1996 roku otworzył przewód habilitacyjny na Uniwersytecie w Opolu, który, pomimo pozytywnych recenzji rozprawy habilitacyjnej, nie został ukończony.

Praca zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 1956–1992 był kierownikiem Archiwum Zakładowego w Hucie Trzyniec. Organizował i przez kilkanaście lat był kierownikiem muzeum hutniczego – pierwszej tego rodzaju placówki w Czechosłowacji. Z hutnictwem związana jest duża część jego prac naukowych i publikacji.

Dorobek twórczy[edytuj | edytuj kod]

Dotyczy głównie historii i spraw aktualnych, ze szczególnym uwzględnieniem regionu trzynieckiego, miejscowej huty żelaza i zaolziańskiej społeczności polskiej. Do roku 2012 napisał 42 książki, zamieścił 144 utwory w pracach zbiorowych i 541 artykuły w czasopismach i kalendarzach w językach polskim i czeskim. Brał czynny udział w sesjach naukowych i popularnonaukowych, pisał scenariusze i organizował wystawy historyczne, porządkował lokalne archiwa.

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Prowadził szeroko zakrojoną działalność społeczną. Początkowo w Stowarzyszeniu Młodzieży Polskiej, później w Polskim Związku Kulturalno-Oświatowym, gdzie w roku 1965 założył Sekcję Historii Regionu i był jej przewodniczącym z przerwami do 2007 roku. Był też prezesem i członkiem Zarządu SRPS PSP Trzyniec I.

Działalność artystyczna i sportowa[edytuj | edytuj kod]

Uprawiał tenis stołowy i biegi narciarskie. Od lat szkolnych należał do teatrów amatorskich, śpiewał w chórach Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej, Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego i PZŚ „Hutnik” oraz w zespołach (oktet gimnazjalny, Kwartet Męski Piechaczka). W czasie studiów był członkiem zespołu folklorystycznego.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ojciec, Paweł Zahradnik (1903-1961), był robotnikiem w hucie w Trzyńcu, matka, Zuzanna z d. Chmiel, prowadziła gospodarstwo domowe. Miał brata Władysława (1929-1982) i 4 siostry: Annę Polok (1926-1994), Martę (zmarła w wieku niemowlęcym), Wandę Szurman (ur. 1935) i Zofię Besarab (ur. 1945). Dwukrotnie żonaty. 3 córki, 5 wnuków i 1 wnuczka.

Ważniejsze publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Zahradnik Stanisław: Třinecké železárny v 19. století. Opava 1961. SÚ ČSAV Opava, 45 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław, Białoń Adam: Sborník technicko-hospodářských a sociálních ukazatelů 1910-1965. Třinec 1965. TŽ VŘSR, Závodní tiskárna TŽ, 626 s., tab., 16 cm
  • Zahradnik Stanisław: Z przeszłości gminy Końskiej. Przygotował do druku Stanisław Zahradnik. Końska 1968. MK PZKO Końska-Podlesie, Drukarnia Zakładowa HT, 44 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Třinecké železárny. Období Báňské a hutní společnosti 1906-1938. Praha: PRÁCE, 1969, 345 s., tabl., il., 22 cm
  • Zahradnik Stanisław: Z dějin Třineckých železáren. Sborník. Autorský kolektiv, pořadatel Stanisław Zahradnik. Praha: PRÁCE, 1970, 357 s., tab., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Ruch zawodowy w Hucie Trzynieckiej. Trzyniec 1971. Ogólnozakładowy Zarząd ROH Huty Trzyniec. Drukarnia HT, 184 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Odborové hnutí v Třineckých železárnách VŘSR. Třinec 1971. PV ROH TŽ VŘSR Třinec. Tiskárna TŽ, 244 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Z historii polskiego szkolnictwa w Trzyńcu. Jednodniówka z okazji 40 rocznicy powstania Polskiej Szkoły Wydziałowej (obecnie PDSP) w Trzyńcu. Trzyniec 1971. SRPS PDSP Trzyniec. Drukarnia Zakładowa Huty Trzyniec, 50 s., il., 21
  • Zahradnik Stanisław: 50 let KSČ na Třinecku: Příspěvek ke vzniku a rozvoji komunistického hnutí v období politických bojů 1919-1948. Třinec 1971. PV KSČ. Podniková tsikárna TŽ, 92 s., 30 cm
  • Zahradnik Stanisław: Třinec. Historický nástin vydaný u příležitosti 40. výročí povýšení na město. Třinec 1972 :MěstNV Třinec, 83 s., il., 24 cm
  • Zahradnik Stanisław: Trzyniec. Zarys historyczny z okazji 40-lecia miasta Trzyniec 1972. MRN w Trzyńcu, 78 s., il., 24 cm
  • Zahradnik Stanisław: Průvodce po Podnikovém archivu Třineckých železáren VŘSR, n.p. Třinec. Třinec 1984. Zvláštní odbor TŽ. Tiskárna TŽ VŘSR, 104 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Zaolziańskie ofiary okupacji hitlerowskiej w byłych powiatach czeskocieszyńskim i frysztackim 1939-1945. Opole 1988 Instytut Śląski. Instytut Naukowo-Badawczy w Opolu, 301 s., 24 cm
  • Zahradnik Stanisław: Czasopiśmiennictwo w języku polskim na terenach Czechosłowacji w latach 1848–1938. Opole 1989. Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 256 s., il., 24 cm
  • Zahradnik Stanisław, Szurmanová Irena: Městská knihovna Třinec. Třinec a TŽ VŘSR: Doporučující bibliografie. Třinec 1989. Městská knihovna Třinec, 51 s., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Struktura narodowościowa Zaolzia na podstawie spisów ludności: 1880-1991. Trzyniec 1991, nakł. wł. Druk i układ graficzny: Drukarnia HT w Trzyńcu, 107 s., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław, Ryczkowski Marek: Korzenie Zaolzia. Warszawa – Praga -Trzyniec 1992. PAI S.A. Wydawnictwo PAI-press (Oldřich Harok, Szonów), 181 s., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Struktura narodowościowa na Zaolziu według wyników spisów ludności 1880-1991. W: Zarys dziejów Śl. Cieszyńskiego. Ostrawa-Praga, 1992.s.159-254
  • Zahradnik Stanisław, Branna Danuta: Tisk na Těšínsku 1848-1998. Czasopiśmiennictwo na Śląsku Cieszyńskim 1848-1998. Český Těšín 1998. Muzeum Těšínska a Dokumentační centrum Kongresu Poláků v ČR, 32 s., il., 32 cm
  • Siwek Tadeusz, Zahradnik Stanisław, Szymeczek Józef: Polská národní menšina v Československu 1945-1954. Praha 2000 Ústav pro soudobé dějiny AV ČR, 114 s.; 25 cm
  • Siwek Tadeusz, Zahradnik Stanisław, Szymeczek Józef: Polská národní menšina v Československu 1945-1954. Wyd 2. Praha 2001. Ústav pro soudobé dějiny AV ČR, 116 s., il., 25 cm.
  • Zahradnik Stanisław: Sto lat polskiej szkoły ludowej 1861-1960 na tle przemian gminy Łyżbic. Publikacja z okazji 100. rocznicy przebudowy budynku szkolnego. Trzyniec-Łyżbice 2003. MK PZKO Trzyniec-Łyżbice, 60 s., il., 21 cm
  • Grono profesorów i wychowawców Polskiego Gimnazjum Realnego im. Juliusza Słowackiego oczyma uczniów i społeczeństwa. Materiały z Seminarium SHR – Karwina 13 XI 2004. Przygotował Stanisław Zahradnik. Czeski Cieszyn 2004. PCP w Czeskim Cieszynie, 63 s., il., 30 cm
  • Zahradnik Stanisław: Ropica – wioska cieszyńska. Ropice 2004 Urząd Gminny Ropice, T-PRINT, s.r.o., Třinec, 232 s., il.; 25 cm
  • Zahradnik Stanisław: Ropice – vesnice Těšínska. Český překlad: Stanisław Zahradnik. Ropice 2004. Ebecní uřad Ropice, T-PRINT, s.r.o., Třinec, 232 s., il., 25 cm
  • Z myślą o potomnych. [Publikacja z okazji 40-lecia SHR ZG PZKO]. Pod redakcją Stanisława Zahradnika. Opole – Czeski Cieszyn 2005. SHR ZG PZKO, INP UO, OD KP w RC, 97 s., il., 24 cm
  • Zorganizowany sport polski na Zaolziu 1920 – 2000. Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Zahradnika. Czeski Cieszyn – Cieszyn: SHR ZG PZKO, OD KP w RC, 2005, 182 s., il., 21 cm
  • Zahradnik Stanisław: Kojkowice. Monografia mojej wsi rodzinnej.- Trzyniec: OFFSETdruk i MEDIA Sp. z o.o., Cieszyn, 127 s., il., 25 cm
  • Młodzież polska na Zaolziu 1945-2005. Referaty, materiały źródłowe, przedruki. Seminarium Sekcji Historii Regionu. Czeski Cieszyn, 25 listopada 2006 r. Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Zahradnika.- Czeski Cieszyn: SHR ZG PZKO, PCP, 2006. – 79 s., il. 30 cm
  • Minęło 55 LAT. Publikacja okolicznościowa pod redakcją Stanisława Zahradnika przy współpracy Jana Kufy i Józefa Kajfosza. Czeski Cieszyn 2007 Komitet Klasy Maturalnej 1945-1951 Polskiego Gimnazjum w Czeskim Cieszynie. 107 s., il.
  • Zahradnik Stanisław: Materiały do bibliografii dorobku twórczego Polaków na Zaolziu 1919-2004. Opole 2007. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 215 s., 24 cm ​ISBN 978-83-7395-3​.
  • Minęło 55 lat. Publikacja okolicznościowa pod redakcją Stanisława Zahradnika przy współpracy Jana Kufy i Józefa Kajfosza. Komitet Klasy Maturalnej 1945-1951 Polskiego Gimnazjum w Czeskim Cieszynie. Wydanie drugie, poprawione i uzupełnione. Zredagował Jan Kufa. Czeski Cieszyn 2008, 135 s., il., 24 cm
  • Zahradnik Stanisław: Obrázky z minulosti Třince / Obrazki z przeszłości Trzyńca. Nakladatelství BESKYDY 2011
  • Polskie życie sportowe w Trzynieckiem. Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Zahradnika. Materiały z konferencji naukowej z okazji 90. rocznicy założenia Polskiego Klubu Sportowego „Siła” Trzyniec, która odbyła się w Trzyńcu w dniu 26 czerwca 2010. Czeski Cieszyn 2011 ZG PZKO, 104 s., il., 23 cm
  • Zahradnik Stanisław: Polacy z Zaolzia w najwyższych organach ustawodawczych Czechosłowacji, Republiki Czeskiej i Polski 1919-2010. Przyczynek do biografii i działalności. Czeski Cieszyn 2011 PZKO w RC, 3 s., il., 24 cm, ​ISBN 978-80-87281-08-6​, 12
  • Zahradnik Stanisław: Ruch wydawniczy Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w latach 1947–2011. Czeski Cieszyn 2012 Zarząd Główny Polskiego Związku Kulruralno-Oświatowego w Republice Czeskiej, 79 s., il., 21 cm, ​ISBN 978-80-87282-14-7​.
  • Zahradnik Stanisław: POŻARNICTWO POLSKIE NA ZAOLZIU Druga połowa XIX w. – 1947, Trzyniec 2017, Stamp Sp. z o.o., 80 s, il. 24 cm, ​ISBN 978-83-947674-0-2​.
  • Zahradnik Stanisław: TRZYNIEC Kompendium wiedzy o mieście i hucie, Trzyniec 2017, Stamp Sp. z o.o., 88 s, il. 24 cm, ​ISBN 978-83-947674-1-9​.

Odznaczenia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • Wszystkie odznaczenia Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego włącznie z ODZNACZENIEM ZASŁUŻONY DLA ZWIĄZKU I. STOPNIA ZŁOTE Z WPISEM DO ZŁOTEJ KSIĘGI, 2005
  • ZŁOTA ODZNAKA HONOROWA, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego, 1992
  • NAGRODA IMIENIA OSKARA KOLBERGA, 1992
  • ODZNAKA „ZASŁUŻONY DLA KULTURY POLSKIEJ”, 1995
  • CZŁONEK HONOROWY MACIERZY ZIEMI CIESZYŃSKIEJ,1997 r
  • KRZYŻ OFICERSKI ORDERU ZASŁUGI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, 1997
  • DYPLOM HONOROWY. Polska Akademia Nauk – Wydział Nauk Społecznych i Komitet Badania Polonii, 2000
  • SREBRNY MEDAL OPIEKUNA MIEJSC PAMIĘCI NARODOWEJ. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2005
  • Medal PRO MEMORIA. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, 2007
  • NAGRODA ONDRASZKA, Macierz Ziemi Cieszyńskie, 2008
  • CENA MĚSTA TŘINCE za celoživotní přínos pro město Třinec v oblasti regionální historie, 2009
  • DYPLOM HONOROWY za działania w celu wdrażania zasad demokracji, praw człowieka oraz praw mniejszości narodowych, jak również za długoletnią pracę w interesie wspólnot mniejszości narodowych. W 20. rocznicę powstania Ruchu Politycznego WSPÓLNOTA, 2010
  • MEDAL PAMIĄTKOWY MACIERZY SZKOLNEJ W RC w dowód uznania zasług w dziele zachowania tradycji Macierzy Szkolnej Ziemi Zaolziańskiej, 2010
  • JUBILEUSZOWY LAUR z okazji 125 lat istnienia Macierzy Ziemi Cieszyńskiej 1885 – 2010
  • MEDAL ZA ZASŁUGI. Polska Szkoła Podstawowa w Trzyńcu za szczególne zasługi dla dobra i rozwoju szkoły, 2011

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Zahradnik: Biografia, bibliografia, dokumenty rodzinne 1920-2012. Trzyniec 2013
  • Stanisław Zahradnik (Trzyniec/Třinec). Polacy z Zaolzia w najwyższych organach ustawodawczych Polski (1919-1920, 1938-1939), Czechosłowacji i Republiki Czeskiej (1925-2010). Sobótka 2013, 1. PL ISSN 0037-7511.
  • Stanisław Zahradnik: POLSKA SPOŁECZNOŚĆ ZAOLZIAŃSKA I JEJ PREKURSORZY. Trzyniec 2014 Zarząd Główny PZKO 144 s., il., 24 cm, ​ISBN 978-80-87281-20-8​.
  • Stanisław Zahradnik: Śląsk Cieszyński Zaolzie. 2015. Nakładem własnym. Trzyniec 2015. 52 s., 21 cm

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]