Stare i nowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stare i nowe
Старое и новое
Kadr z filmu. Mnożące się traktory po zlikwidowaniu granic między gospodarstwami.
Kadr z filmu. Mnożące się traktory po zlikwidowaniu granic między gospodarstwami.
Gatunek dramat
Rok produkcji 1929
Data premiery 7 października 1929
Kraj produkcji ZSRR
Czas trwania 121 min
Reżyseria Siergiej Eisenstein, Grigorij Aleksandrow
Scenariusz Siergiej Eisenstein, Grigorij Aleksandrow
Główne role Marfa Lapkina, Konstantyn Wasiliew
Zdjęcia Eduard Tisse
Scenografia Wasilij Rachals
Wytwórnia Sowkino
Strona internetowa

Stare i nowe (ros. Старое и новое, Staroje i nowoje, inny tytuł: Linia generalna, ros. Генеральная Линия, Gieneralnaja Linija) – niemy film radziecki w reżyserii Siergieja Eisensteina z 1929 roku.

Historia filmu[edytuj | edytuj kod]

Czwarty pełnometrażowy film Eisensteina był odpowiedzią na odezwę podczas XIV zjazdu WKP(b) z 1928 roku, nawołującą chłopów do przyłączania się do kołchozów. Poprzedni film reżysera, Październik, był nazbyt eksperymentalny i działacze partii nie patrzyli na niego przychylnie.

Konferencja partyjna w kwestii kinematografii w tym samym roku wystosowała ciążące w stronę socrealizmu zalecenie do filmowców: filmy powinny być czytelne dla milionów, a więc należało ograniczyć awangardowe eksperymenty. Eisenstein i Grigorij Aleksandrow ogłaszając rozpoczęcie prac nad nowym filmem w odpowiedzi oświadczyli: niech ten eksperyment, jakkolwiek sprzecznie to może brzmieć, będzie eksperymentem czytelnym dla milionów. Eisenstein stonował nieco eksperymentalny sposób realizacji Starego i nowego wprowadzając elementy satyry i groteski. Zmienia także podejście do postaci - w przeciwieństwie do poprzednich filmów, są obecni bohaterowie pierwszoplanowi.

W listopadzie 1928 Eisenstein i Aleksandrow ukończyli pierwotną wersję filmu pod tytułem Linia generalna. Początkowo zatwierdzono go do dystrybucji, jednak zimą 1929 roku Stalin zażądał przemontowania i dodania materiału nakręconego w kołchozie pod Rostowem nad Donem. Zdjęcia dokończono latem, a tytuł zmieniono na Stare i nowe. Premiera filmu w październiku 1929 zbiegła się w czasie z brutalną przymusową kolektywizacją gospodarstw rolnych w ZSRR.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Film porusza temat kolektywizacji rolnictwa i dobrowolnego tworzenia kołchozów. Główną bohaterką jest chłopka Marfa, starająca się założyć spółdzielnię we wsi zdominowanej przez kułaków. Wieś przedstawiona jest jako zacofana i rozbita. Zamiarem Marfy jest pozyskanie dla rolników maszyn. Zakłada kołchoz i pozyskuje od państwa kredyt. Chłopi, zaskoczeni skutecznością działania nowego separatora śmietany, ochoczo przyłączają się do jej kolektywu. Marfa śni o wielkim i nowoczesnym gospodarstwie.

Gdy Marfa wyjeżdża do miasta zdobyć dla kołchozu traktor, kułacy postanawiają otruć krowę Fomkę stanowiącą źródło utrzymania kolektywu. Chłopka wraca z miasta przywożąc traktor, ale popada w rozpacz po śmierci krowy. Jednak potomstwo Fomki przetrwało, przez co "spółdzielnia bydła" może zaistnieć.

Podczas dożynek traktor się psuje. Pochodzący z miasta kierowca nie jest w stanie go naprawić. Z pomocą przychodzi Marfa, oddzierając kawałki swojej spódnicy. Traktorzysta naprawia maszynę i rusza przed siebie, niszcząc resztki płotów należących do kułaków i ustanawiając ich ziemię kolektywną. Mnożą się traktory orzące pola. Powstają silosy.

Były traktorzysta jedzie furmanką z sianem. Niespodziewanie spotyka na swojej drodze traktor; zatrzymują się. Okazuje się, że kieruje nim Marfa. W ostatniej scenie traktorzysta i Marfa pobierają się. Plansza z napisem między scenami głosi: tak oto znikają granice między miastem a wsią.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Kadr z filmu. Senna wizja Marfy przedstawiona za pomocą efektów specjalnych; w tym przypadku podwójnej ekspozycji.
  • Marfa Lapkina – Marfa
  • M. Iwanin – syn Marfy
  • Konstantin Wasiliew – traktorzysta
  • Wasili Buzienkow – sekretarz spółdzielni mleczarskiej
  • Nieżnikow – Miroszkin
  • Czuchamariew – rzeźnik
  • Iwan Judin – komsomolec
  • E. Suchariewa – wiedźma
  • G. Matwiej – kapłan

Twórcy filmu[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]