Straż Marszałkowska (Kancelaria Sejmu)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Straż Marszałkowska
Ilustracja
Data utworzenia druga połowa XVI w.
Komendant insp. Wojciech Leśnik
Adres
ul. Wiejska 4/6/8
00-902 Warszawa
brak współrzędnych
Funkcjonariusze Straży Marszałkowskiej w gmachu Sejmu podczas uroczystości przed tablicą upamiętniająca posłów i senatorów, którzy zginęli w katastrofie smoleńskiej
Sztandar Straży Marszałkowskiej

Straż Marszałkowska – umundurowana formacja podległa marszałkowi Sejmu, stanowiąca zarazem jedną z komórek organizacyjnych Kancelarii Sejmu, powołaną do ochrony Sejmu i Senatu[1].

Na czele Straży Marszałkowskiej stoi komendant Straży Marszałkowskiej, który, podobnie jak jego zastępca, jest powoływany i odwoływany przez szefa Kancelarii Sejmu[2]. Straż jest najmniejszą formacją mundurową w Polsce[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie XVI w. Straż (albo Wartę) Marszałkowską stanowili żołnierze chorągwi piechoty węgierskiej chroniący osobę króla oraz porządku podczas obrad Sejmu; podlegli byli oni ówczesnemu ministrowi spraw wewnętrznych (marszałkowi). W tamtej epoce regularnie wydawano przepisy porządkowo-karne, tzw. artykuły marszałkowskie. W sprawach wynikłych z ich naruszenia orzekał sąd marszałkowski, a egzekucję wyroków zapewniała Straż. W XVII i XVIII w. podstawowe zadania Straży związane z królem i Sejmem zostały rozszerzone o sprawowanie władzy policyjnej w całej Warszawie[4].

Po reaktywacji parlamentu w 1919, bezpieczeństwo w czasie obrad zapewniała Milicja Ludowa, była ona jednak źle oceniana przez posłów i w jej miejsce ponownie powołano Straż Marszałkowską[4]. Zadaniem SM było zapewnienie fizycznej ochrony terenu parlamentu oraz ochrona przeciwpożarowa. Po II wojnie światowej Straż podjęła działalność w Sejmie Ustawodawczym (1947).

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Zadania Straży Marszałkowskiej określała do 1 lutego 2018 w rozdziale 11 Ochrona Sejmu i Senatu nieobowiązująca już ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Obecnie należy do nich głównie ochrona obiektów i urządzeń w zarządzie Kancelarii Sejmu, zapewnienie bezpieczeństwa osób tam przebywających oraz kontrola uprawnień do przebywania w tych obiektach[5], jak również ochrona Senatu, w zakresie odrębnie ustalonym[6]. Straż Marszałkowska pełni również funkcje reprezentacyjne[7].

Strażnikom Straży Marszałkowskiej przy wykonywaniu obowiązków przysługują ochrona prawna ustanowiona dla funkcjonariuszy publicznych[8]. Mogą oni m.in. legitymować osoby[9] lub użyć w określonych sytuacjach środków przymusu bezpośredniego i broni palnej[10]. Od 1 lutego do 19 maja 2018 strażnikom SM przy wykonywaniu obowiązków przysługiwały uprawnienia funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa[11]. Zgodnie z jeszcze wcześniejszą ustawą o BOR nie mieli oni statusu funkcjonariusza tej służby i pozostawali pracownikami Kancelarii Sejmu, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy i ustawy o pracownikach urzędów państwowych z 1982[12].

11 marca 2014 marszałek Sejmu Ewa Kopacz nadała Straży Marszałkowskiej sztandar[13].

26 stycznia 2018 Sejm uchwalił ustawę o Straży Marszałkowskiej[14]. Weszła ona w życie 20 maja 2018[15]. Wprowadzone zostały nowe mundury nawiązujące do ubiorów historycznych, rogatywki[16], a od lipca 2018 – za przykładem uzbrojenia straży w parlamencie węgierskim – również szable[17].

Struktura[edytuj | edytuj kod]

  • Wydział Ochrony
  • Wydział Organizacji Zabezpieczenia
  • Wydział Ratowniczo-Gaśniczy
  • Sekretariat

Stopnie[edytuj | edytuj kod]

Wykaz stopni w latach 2003–2017[a][18]

  • Młodszy strażnik/Młodszy ratownik
  • Strażnik/Ratownik
  • Starszy strażnik/Starszy ratownik
  • Dowódca zmiany/Dowódca sekcji
  • Zastępca komendanta
  • Komendant

Wykaz stopni i stanowisk od roku 2018
Ustawa o Straży Marszałkowskiej z 2018[14] i Rozporządzenie MSWiA w sprawie wzoru umundurowania oraz oznak strażnika Straży Marszałkowskiej[19] prezentują hierarchię stopni, jak i stanowisk. Relacje pomiędzy dwoma hierarchiami stanowią artykuły 36-38 ustawy. Jednak naramienniki w Straży Marszałkowskiej są przypisane do stanowiska, a nie do stopnia.

Wykaz według Dz.U. z 2018 r. poz. 287:

Stanowisko Naramiennik Stopnie[b]
Służba przygotowawcza
Strażnik stażysta

Ratownik stażysta

Straz Marszałkowska Straznik Stazysta.png
1) korpus szeregowych:
  • aplikant,
  • starszy aplikant
Służba stała
Młodszy strażnik

Młodszy ratownik

Straz Marszałkowska Mlodszy Straznik.png
2) korpus podoficerski:
  • młodszy strażnik,
  • strażnik,
  • starszy strażnik
Strażnik

Ratownik

Straz Marszałkowska Straznik.png
Starszy strażnik

Starszy ratownik

Straz Marszałkowska Starszy Straznik.png
Dowódca zmiany

Dowódca sekcji

Straz Marszałkowska Dowodca zmiany.png
Po ukończeniu szkolenia specjalistycznego
Strażnik młodszy specjalista

Strażak młodszy specjalista

Straz Marszałkowska Straznik mlodszy specjalista.png
3) korpus chorążych:
  • młodszy aspirant,
  • aspirant,
  • starszy aspirant,
  • aspirant sztabowy;

4) korpus oficerów:

  • podkomisarz,
  • komisarz,
  • nadkomisarz,
  • podinspektor,
  • młodszy inspektor
Strażnik specjalista

Strażak specjalista

Straz Marszałkowska Straznik specjalista.png
Strażnik starszy specjalista

Strażak starszy specjalista

Straz Marszałkowska Straznik starszy specjalista.png
Strażnik główny specjalista

Strażak główny specjalista

Straz Marszałkowska Straznik glowny specjalista.png
Zastępca komendanta SM
Straz Marszałkowska Zastepca Komendanta.png
Inspektor lub niższy
Komendant SM
Straz Marszałkowska Komendant.png
Nadinspektor lub niższy

Wykaz według Dz.U. z 2018 r. poz. 1788:

Nazwa stopnia Naramiennik Korpus
Aplikant POL SM 2018 IX 01 aplikant.svg szeregowych
Starszy aplikant POL SM 2018 IX 02 starszy aplikant.svg
Młodszy strażnik POL SM 2018 IX 03 młodszy strażnik.svg podoficerski
Strażnik POL SM 2018 IX 04 strażnik.svg
Starszy strażnik POL SM 2018 IX 05 starszy strażnik.svg
Młodszy aspirant POL SM 2018 IX 06 młodszy aspirant.svg chorążych
Aspirant POL SM 2018 IX 07 aspirant.svg
Starszy aspirant POL SM 2018 IX 08 starszy aspirant.svg
Aspirant sztabowy POL SM 2018 IX 09 aspirant sztabowy.svg
Podkomisarz POL SM 2018 IX 10 podkomisarz.svg oficerski
Komisarz POL SM 2018 IX 11 komisarz.svg
Nadkomisarz POL SM 2018 IX 12 nadkomisarz.svg
Podinspektor POL SM 2018 IX 13 podinspektor.svg
Młodszy inspektor POL SM 2018 IX 14 młodszy inspektor.svg
Inspektor POL SM 2018 IX 15 inspektor.svg
Nadinspektor POL SM 2018 IX 16 nadinspektor.svg

Na stopnie nieoficerskie mianuje funkcjonariuszy Szef Kancelarii Sejmu. Na stopnie oficerskie (wyłączając stopnie podkomisarza i nadinspektora) mianuje Marszałek Sejmu. Tak jak w innych służbach, Prezydent RP na wniosek Marszałka Sejmu mianuje na pierwszy stopień oficerski (podkomisarza) oraz na stopień najwyższy (nadinspektora). Na stanowiska służbowe mianuje Szef Kancelarii Sejmu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Stopnie uszeregowano od najniższego do najwyższego.
  2. Ustawa używa sformułowań typu „Mianowanie ... może nastąpić po...”, czyli nie jest to proces automatyczny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Art. 1 ust. 1 i 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1940).
  2. Art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  3. Kancelaria Sejmu. 25 lat. Warszawa: Biuro Komunikacji Społecznej Kancelarii Sejmu, 2015, s. 48. ISBN 978-83-7666-425-5.
  4. a b STRAŻ MARSZAŁKOWSKA. orka.sejm.gov.pl. [dostęp 2018-09-08].
  5. Art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  6. Art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  7. Art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  8. Art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  9. Art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  10. Art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.
  11. Uchylony art. 249 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 828).
  12. Kamil Zeidler (red.), Jacek Lipski, Urszula Nalaskowska: Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2008, s. 275. ISBN 978-83-7526-482-1.
  13. Informacja o nadaniu sztandaru przez Marszałka Sejmu. sejm.gov.pl. [dostęp 2014-03-12].
  14. a b Druk nr 1971. sejm.gov.pl. [dostęp 2018-01-29]. Obok niej została uchwalona ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (Druk nr 1972. sejm.gov.pl. [dostęp 2018-01-29].).
  15. Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1940). Wraz z nią weszła w życie także ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 730)
  16. Bez szabli, ale z historycznym nawiązaniem – nowe mundury Straży Marszałkowskiej - Defence24. www.defence24.pl. [dostęp 2018-09-05].
  17. Kontrowersje wokół szabel dla sejmowej straży - Do Rzeczy. dorzeczy.pl. [dostęp 2018-09-05].
  18. Dz.U. z 2003 r. nr 20, poz. 175.
  19. Rządowe Centrum Legislacji: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z - Dziennik Ustaw. dziennikustaw.gov.pl. [dostęp 2018-02-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]