Stromatolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stromatolity w prekambryjskiej formacji Siyeh z Parku Narodowego Glacier w USA.
Współczesne stromatolity w Australii Zachodniej.
CambrianStromatolites.jpg

Stromatolity – formacje skalne złożone z cienkich lamin węglanu wapnia wytrąconego z wody morskiej jako efekt uboczny życia sinic. Mianem tym określane są również same skały węglanowe powstałe w miejscach wzrostu mat sinicowych.

Występują od archaiku do dziś, ale szczególnie liczne były w proterozoiku. Należą do najstarszych śladów życia na Ziemi. Występują w postaci warstw, izolowanych lub połączonych ze sobą kopułowatych form wzrostowych oraz form wielokątnych o laminach ugiętych miseczkowato. Najstarsze dotychczas odkryte stromatolity pochodzą sprzed 3,7 mld lat Znaleziono je w formacji Isua na Grenlandii. Niewiele młodsze (o 220 mln lat) znaleziono w kratonie Pilbara[1]. Inne, liczące 3,4–3,5 mld lat, znaleziono w południowej Afryce (grupa Sebakiwian) oraz w Australii (grupa Warrawoona). Najszerzej spotyka się je w osadach sprzed 2,8–0,6 mld lat, choć znane są przykłady z późniejszych epok, w tym liczne formacje stromatolitowe z późnego triasu i środkowej jury znajdowane w Polsce. Zanik tego typu formacji był stopniowy i wynikał najprawdopodobniej z aktywności roślinożerców zdrapujących glony z powierzchni mat tworzących stromatolity i uniemożliwiających rozwój kolejnych warstw sinic. Obecnie stromatolity są dość rzadkie i występują jedynie w dość skrajnych warunkach pod względem zasolenia lub nasycenia węglanem wapnia, w warunkach gdzie nie występują roślinożercy[2].

Odmianą stromatolitów są onkoidy.

Przypisy

  1. Allen P. Nutman, Vickie C. Bennett, Clark R. L. Friend, Martin J. Van Kranendonk, Allan R. Chivas. Rapid emergence of life shown by discovery of 3,700-million-year-old microbial structures. „Nature”, 2016. DOI: 10.1038/nature19355. 
  2. Jerzy Dzik: Dzieje życia na Ziemi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 131-133. ISBN 978-83-01-16678-6.

Bibliografia[edytuj]

  • Jaroszewski W., Marks L., Radomski A., 1985: Słownik geologii dynamicznej. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • S. Orłowski & M. Szulczewski, 1990: Geologia historyczna. Wydawnictwa Geologiczne.