Stromatolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stromatolity w prekambryjskiej formacji Siyeh z Parku Narodowego Glacier w USA.
Współczesne stromatolity w Zatoce Rekina.
CambrianStromatolites.jpg

Stromatolity – formacje skalne złożone z cienkich lamin węglanu wapnia wytrąconego z wody morskiej jako efekt uboczny życia sinic. Mianem tym określane są również same skały węglanowe powstałe w miejscach wzrostu mat sinicowych.

Występują od archaiku do dziś, ale szczególnie liczne były w proterozoiku. Należą do najstarszych śladów życia na Ziemi. Występują w postaci warstw, izolowanych lub połączonych ze sobą kopułowatych form wzrostowych oraz form wielokątnych o laminach ugiętych miseczkowato. Najstarsze dotychczas odkryte stromatolity pochodzą sprzed 3,7 mld lat. Znaleziono je w formacji Isua na Grenlandii. Niewiele młodsze (o 220 mln lat) znaleziono w kratonie Pilbara[1]. Inne, liczące 3,4–3,5 mld lat, znaleziono w południowej Afryce (grupa Sebakiwian) oraz w Australii (grupa Warrawoona). Najszerzej spotyka się je w osadach sprzed 2,8–0,6 mld lat, choć znane są przykłady z późniejszych epok, w tym liczne formacje stromatolitowe z późnego triasu i środkowej jury znajdowane w Polsce. Zanik tego typu formacji był stopniowy i wynikał najprawdopodobniej z aktywności roślinożerców zdrapujących glony z powierzchni mat tworzących stromatolity i uniemożliwiających rozwój kolejnych warstw sinic. Obecnie stromatolity są dość rzadkie i występują jedynie w dość skrajnych warunkach pod względem zasolenia lub nasycenia węglanem wapnia, w warunkach gdzie nie występują roślinożercy[2].

Odmianą stromatolitów są onkoidy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Allen P. Nutman, Vickie C. Bennett, Clark R. L. Friend, Martin J. Van Kranendonk, Allan R. Chivas. Rapid emergence of life shown by discovery of 3,700-million-year-old microbial structures. „Nature”, 2016. DOI: 10.1038/nature19355. 
  2. Jerzy Dzik: Dzieje życia na Ziemi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 131-133. ISBN 978-83-01-16678-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jaroszewski W., Marks L., Radomski A., 1985: Słownik geologii dynamicznej. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • S. Orłowski & M. Szulczewski, 1990: Geologia historyczna. Wydawnictwa Geologiczne.