Stułka piaskowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stułka piaskowa
Ilustracja
Młode owocniki
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd szczeciniakowce
Rodzina szczeciniakowate
Rodzaj stułka
Gatunek stułka piaskowa
Nazwa systematyczna
Coltricia perennis (L.) Murrill
J. Mycol. 9(2): 91 (1903)
Ilustracja
Stare owocniki
Hymenonofor

Stułka piaskowa (Coltricia perennis (L.) Murrill.) – gatunek grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coltricia, Hymenochaetaceae, Hymenochaetales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1753 Karol Linneusz nadając mu nazwę Boletus perennis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1903 William Alphonso Murrill, przenosząc go do rodzaju Coltricia[1].

Synonimów nazwy naukowej ma ponad 40[2].

Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: stułka trwała, huba trwała, hubka trwała, kieldet, stułka, żagiew trwała[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica do 10 cm, lejkowaty i bardzo cienki. Kolor od żółtawobrązowego do szarobrązowego, powierzchnia aksamitna, wyraźnie strefowana, strefa przyrostu na brzegu kapelusza jaśniejsza, brzeg falisty[4][5].

Trzon

Wysokość 2–7 cm, grubość 0,5–1 cm, centralnie osadzony, walcowaty. Powierzchnia aksamitna, rdzawożółta[5].

Rurki

Rurki zbiegające nieco na trzon. Mają długość do 2 mm i są nieowłosione. Pory o średnicy 2–4 mm, na młodych owocnikach białawe, na starszych w kolorze od żółtobrązowego do szarobrązowego[5][4].

Miąższ

Elastyczny, korkowaty, bardzo cienki. Kolor białawy, zapach niewyczuwalny[5].

Cechy mikroskopowe

Występują dwa rodzaje strzępek: proste i słabo rozgałęzione. Mają rdzawo-brązową barwę i grubość 2–8 μm. Podstawki o rozmiarach 15–25 × 5–7 μm, zgrubiałe, z czterema sterygmami. Zarodniki o kształcie od elipsoidalnego do cylindrycznego, jasnobrązowe, gładkie, nieco dekstrynoidalne, o rozmiarach 6–9(-10) × 3,5–5(-5,5) μm[6]

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje na całej półkuli północnej, północna granica jej zasięgu sięga po Islandię i północny skraj Półwyspu Skandynawskiego. Na półkuli południowej podano występowanie tego gatunku tylko w Australii i na Nowej Zelandii[7]. W Polsce jest pospolity[3].

Występuje w lasach iglastych i mieszanych, na glebach suchych i piaszczystych. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, często utrzymują się przez zimę do następnego roku[4]. Związany jest z takimi gatunkami drzew, jak świerk pospolity, jodła pospolita i jałowiec pospolity[3]. Dawniej był bardziej pospolity, obecnie jest rzadszy. Unika gleb wapiennych[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy, niejadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2012-09-17].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e f Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. Mycobank. Coltricia perennis. [dostęp 2014-09-20].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-01].