Synagoga w Gryficach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Synagoga w Gryficach
Państwo  Polska
Miejscowość Gryfice
Budulec murowana
Data budowy 1855
Data likwidacji 9 listopada/10 listopada 1938
Data zburzenia 30 stycznia 1986
Położenie na mapie Gryfic
Mapa lokalizacyjna Gryfic
Synagoga w Gryficach
Synagoga w Gryficach
Położenie na mapie gminy Gryfice
Mapa lokalizacyjna gminy Gryfice
Synagoga w Gryficach
Synagoga w Gryficach
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gryfickiego
Synagoga w Gryficach
Synagoga w Gryficach
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Synagoga w Gryficach
Synagoga w Gryficach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Synagoga w Gryficach
Synagoga w Gryficach
Ziemia53°54′54″N 15°11′46″E/53,915000 15,196000

Synagoga w Gryficach – dawna i nieistniejąca już bożnica w Greifenbergu (dziś: Gryfice).

Żydowski dom modlitwy został wybudowany w 1855 r. (na miejscu starego z 1840 r.)[1] Znajdował się na terenie dzisiejszej remizy straży pożarnej, przy Poetensteig (dziś ul. 3-Maja) obok dawnej szkoły miejskiej. Synagoga w czasie tzw. "nocy kryształowej" została podpalona, następnie zamknięta[2]. W czasie II wojny światowej – w bożnicy urządzono obóz pracy (Stalag II D, filia obozu w Stargardzie) dla francuskich jeńców wojennych[3]. Po 1945 r. przeznaczona na magazyny. Obiekt został rozebrany 30 stycznia 1986 r.[4][5]

Przy synagodze działała szkoła dla żydowskich chłopców[1]. Bożnica spełniała również funkcję siedziby gminy żydowskiej (kahału), archiwum i skarbca. Nie posiadała stałego rabina, z uwagi na brak dostatecznych funduszy. Nabożeństwa były prowadzone przez rabinów synagogi stargardzkiej i kołobrzeskiej[6].

Zbudowana została na planie prostokąta, była murowana w stylu ryglowym i pokryta dwuspadowym dachem. Fasadą zwrócona do dzis. ul. 3-Maja o kamiennym, ściętym i prostokątnym portalu, który był zwieńczony gładkim tympanonem o trzech uskokach. Z lewej strony umieszczone było dwuskrzydłowe prostokątne okno[3]. Szczyt fasady przedzielony został podwójnym prostym gzymsem. Nad tympanonem umieszczona została gwiazda Dawida. Wschodnia elewacja – Mizrach zwrócona była w stronę Jerozolimy. Wbudowano w nią Świętą Skrzynię (Aron ha-kodesz), która była zadaszona i przesłonięta parochetem i wystawała poza lico muru. Przechowywano w niej Torę. Nad skrzynią zawieszona była ozdobna lampa (ner tamid). We wnętrzu znajdowały się: menora, bima do czytania Tory oraz drewniana empora (tzw. babiniec). Wnętrze zostało pokryte polichromią[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b W. Jarząb. O dwóch synagogach i grzywnie pastora. „Gryfickie Echa”. , z dn. 8 maja 2008 r., s. 9, 2008. Gryfice. 
  2. W. Jarząb. O tym, jak synagoga spłonęła. „Gryfickie Echa”. Z dn. 23 kwietnia 2009 r., s. 9-10, 2009. Gryfice. 
  3. a b c W. Jarząb. O synagodze, kirkucie i obozie pracy. „Gryfickie Echa”. , z dn. 15 maja 2008 r., s. 9, 2008. Gryfice. 
  4. Za: Państwowa Straż Ochrony Zabytków za lata 1983-1986, akta 494.
  5. Z topografii miasta Gryfice w 1930 r. Za: Innenstadt von Greifenberg in Pommern aus der Zeit um 1930 (schematische Darstellung).
  6. W. Jarząb. O podatkach, urzędnikach i głosowaniu żydowskich kobiet. „Gryfickie Echa”. Z dn. 12 czerwca 2008 r., s. 7, 2008. Gryfice. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]