Synagoga w Radzanowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Synagoga w Radzanowie
Obiekt zabytkowy nr rej. A 209 z 22.06.1980
Synagoga w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie
Państwo  Polska
Budulec cegła
Architekt Zygmunt Kmita
Zbudowano 1875-1904
Zniszczono 1942-1945
Położenie na mapie gminy Radzanów
Mapa lokalizacyjna gminy Radzanów
Synagoga w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie
Położenie na mapie powiatu mławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mławskiego
Synagoga w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Synagoga w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Synagoga w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie
Ziemia52°56′35″N 20°05′31″E/52,943000 20,092000

Nowa synagoga w Radzanowie – znajduje się w Radzanowie w powiecie mławskim w województwie mazowieckim, przy Pl. Piłsudskiego 5, a zarazem rynku w Radzanowie.

Historia[edytuj]

Murowana synagoga została wybudowana w latach 1875-1904, na miejscu starszej drewnianej synagogi, w południowo-wschodnim narożniku rynku. Autorem projektu budynku był architekt powiatu mławskiego Zygmunt Kmita, któremu przypisuje się również projekt synagogi w Bieżuniu[1]. Synagoga została poważnie uszkodzona w czasie pożaru miasta w 1907[2]. Jej odnawianie trwało do 1914. Podczas II wojny światowej, w styczniu 1942 miejscowi Żydzi deportowani zostali do getta w Mławie, a synagoga została zdewastowana. Po wojnie w budynku synagogi mieścił się magazyn nawozów. Od 1986 do 2001 funkcjonowała w nim gminna biblioteka. Obecnie budynek nie jest użytkowany[3].

Opis[edytuj]

Budynek synagogi został wzniesiony z cegły na fundamencie z kamieni łączonych zaprawą wapienną i gliną. Jest to budowla jednonawowa na planie prostokąta (10,65 m na 14,50 m), o czterech ośmiobocznych słupach wspierających strop, a także trójosiowej fasadzie od strony zachodniej. Synagoga jest orientowana. W zachodniej części budynku znajduje się przedsionek, z którego prowadzi wejście do sali modlitewnej. Oryginalnym elementem zdobniczym synagogi są podkowiaste łuki mauretańskie, nawiązujące do architektury starozakonnej z krajów Europy Zachodniej z XIX w. Stąd określenie styl mauretański[4]. We wnętrzu budynku zachowała się drewniana balustrada galerii dla kobiet (tzw. babiniec), a także stylizowane żyrandole i kinkiety[3][1].

Synagoga jest wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego[5].

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b Leszek Zynger, Tradycja Mazowsza. Powiat mławski. Przewodnik subiektywny, Warszawa: Mazowiecki Instytut Kultury, 2016, ISBN 978-83-63427-96-2.
  2. Cmentarz żydowski w Radzanowie Jewish cemetery in Radzanow, www.kirkuty.xip.pl [dostęp 2017-08-09].
  3. a b Synagoga w Radzanowie (ul. Piłsudskiego 5) - Synagogi, domy modlitwy i inne - Zabytki - Radzanów - Wirtualny Sztetl, www.sztetl.org.pl [dostęp 2017-08-08] (pol.).
  4. Eleonora Bergman. Synagogi i cmentarze żydowskie na Mazowszu. „Rocznik Mazowiecki”. Nr 25, s. 76-92, 2013. Mazowieckie Towarzystwo Naukowe. 
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie. 31 marca 2017; 6 miesięcy temu. [dostęp 9 sierpnia 2017].

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • FODZ Radzanów - synagoga