Szalowanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Szalunek)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Deskowanie ściany żelbetowej
Deskowanie fundamentu wykonane z unifikowanych tarcz metalowych
Deskowanie drewniane

Szalowanie, zalecana nazwa deskowanie (nazwy potoczne: deskówka, szalówka) – rodzaj formy służącej do nadawania kształtu mieszance betonowej.

Jest to tymczasowa konstrukcja wykonywana z różnych asortymentów drewna lub płyt (płyty mogą być np. ze sklejki wodoodpornej, wiórów drewnianych lub metalu). Deskowanie stosowane jest najczęściej przy wykonywaniu konstrukcji betonowych lub żelbetowych. Może być także wykorzystywane przy produkcji prefabrykatów, aczkolwiek najczęściej przy prefabrykacji mamy do czynienia z różnego rodzaju formami wykonanymi zazwyczaj ze stali lub aluminium. Zwłaszcza podczas prac z betonem niezbędne są formy, które nadadzą świeżo dostarczonemu betonowi kształt odpowiedniego elementu. Najczęściej do tego właśnie wykorzystuje się szalunki, które można zobaczyć na każdej budowie, bez względu na to, czy jest to budynek do wykorzystania komercyjnego czy dom jednorodzinny.

Szalunek - charakterystyka

Szalunek to bardzo powszechna konstrukcja z drewna na przykład desek, która służy do wznoszenia konstrukcji betonowych i nadawania im odpowiedniego kształtu. Szalunki najczęściej używane są do podtrzymywania konstrukcji zbrojenia przy betonowaniu na przykład podczas zalewania stropu betonem czy też przy murowaniu ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi. Na polskich budowach można najczęściej zobaczyć szalunki zbite z desek, które po zdjęciu używane są kolejny raz do innej konstrukcji. Coraz popularniejsze są jednak szalunki stalowe czy ze sklejki wodoodpornej, które nazywa się systemami wielokrotnego użytku. Jednak szalunki wykorzystuje się także do zabezpieczenia na przykład dziur w ziemi wykopanych na potrzeby robót ziemnych. W zasadzie wyróżniamy trzy rodzaje szalunków według miejsca ich użycia na budowie.

Rodzaje szalunków budowlanych:

  • Szalunki do wykopów - Jednym z rodzajów szalunków są szalunki do wykopów. Służą one jak nazwa wskazuje do zabezpieczania wykopów powstałych we wszystkich rodzajach gruntów. Dzięki wykorzystaniu szalunku ziemia z boków otworu nie zasypuje go, a więc można bez problemu w wykopie umieścić inne elementy, które miały się w nim znaleźć lub nawet prowadzić prace ziemne. Tego typu szalunki również mogą być wykonane z drewna, ale ciekawym rozwiązaniem są ultra lekkie szalunki aluminiowe, które nadają się do małych wykopów (np. mała kanalizacja). Mimo nazwy wcale nie są literalnie lekkie, ponieważ mogą ważyć nawet do 1400 kg. Dostępne są też szalunki średnie używane na przykład przy wykopach w budownictwie mieszkaniowym. Można kupić także szalunki ciężkie wykonane z bardzo grubej blachy stalowej, które zwykle używane są w budownictwie przemysłowym. Szalunki do wykopów dzielimy na:
    1. Lekkie,
    2. Średnie,
    3. Ciężkie[1].
  • Szalunki stropowe - Szalunki stropowe służą do podtrzymywania konstrukcji stropu. Szalunek stropowy to konstrukcja polegająca na równomiernym rozmieszczeniu podpór, nazywanych też stemplami, i ułożeniu na nich szalunków drewnianych czy z płyt OSB, które nazywane są dźwigarami. Można też skorzystać z gotowego rozwiązania jakim jest stolik szalunkowy, który montuje się zwykle przy użyciu dźwigu na przygotowane podpory. Jest to najlepsze i najszybsze rozwiązanie przy stropach wielkopowierzchniowych. Dopiero na wykonany szalunek układa się zbrojenie stropu oraz wykonuje wieńce. Można więc powiedzieć, że szalunek stropowy jest potrzebny, aby móc zalać strop betonem i go uformować. Dlatego musi być wykonany bardzo dokładnie, tak aby beton przez niego nie przeciekał. Szalunki stropowe dzielimy na:
    1. Podpory,
    2. Dźwigary,
    3. Stolik szalunkowy.
  • Szalunki ścienne - Szalunki ścienne wykorzystywane są do zabezpieczania otworów w ścianach. Głównie do nadproży, które występują w otworach na drzwi oraz okna. Ale też mogą być wspornikiem dla różnych elementów ozdobnych elewacji. Szalunki ścienne dzieli się na lekko i średnio gabarytowe ze względu na ich zadania oraz ciężar takiej konstrukcji. Przykładowo szalunki lekko gabarytowe można zamontować samodzielnie bez konieczności użycia np. podnośnika HDS czy dźwigu. Szalunki ścienne dzielimy na:
    1. Lekko gabarytowe,
    2. Średnio gabarytowe.

Rozróżnia się deskowania:

  • indywidualne – stosowane jednorazowo (ale elementy tego deskowania mogą być jeszcze użyte), najczęściej przy realizacji niewielkich konstrukcji, a także do konstrukcji niepowtarzalnych, o nietypowych kształtach
  • inwentaryzowane – z elementów wielokrotnego użytku (pod warunkiem ich właściwego użytkowania)

Ze względu na sposób użycia wyróżnia się deskowanie powtarzalne:

  • przestawne – demontowane po stwardnieniu mieszanki betonowej i montowane ponownie w nowym miejscu
  • przesuwne – przesuwane na nowe miejsce w niezmienionej postaci, bez demontowania
  • ślizgowe – przesuwane w niezmienionej postaci w płaszczyźnie lica konstrukcji (zwykle do góry)

Przykłady deskowania:

  • deskowanie ścian lub dachów o konstrukcji szkieletowej – wyróżnia się deskowanie pełne i niepełne (z przerwami między deskami – ściana szkieletowa)
  • deskowanie elementów w konstrukcji betonowej lub żelbetowej – przygotowanie formy, w której zostanie wykonany element konstrukcji, na ogół na miejscu jego wbudowania. Deskowanie obecnie wykonuje się z gotowych płyt ze sklejki wodoodpornej mocowanych na sztywnych metalowych ramach zaprojektowanych w sposób umożliwiający łączenie ze sobą poszczególnych elementów.

Deskowaniem nazywa się też konstrukcję z desek połączonych ze sobą krawędziami:

Standardy bezpieczeństwa - BHP w szalowaniu:

Aby prawidłowo zamontować szalunki, potrzebna jest instrukcja dostarczana przez producenta tych elementów. Ale tzw. "Instrukcja techniczna montażu" omawia również zagadnienia z dziedziny bezpieczeństwa pracy. Przede wszystkim zawsze trzeba prace rozpocząć od zabezpieczenia terenu obojętnie, czy są to szalunki stropowe czy szalunki do wykopów. Montaż szalunków powinien być zlecony pracownikom, którzy przeszli odpowiednie szkolenie oraz znajdą wspomnianą instrukcję montażu.

Także podczas rozładunku trzeba zachować szczególną ostrożność i wyjmować elementy powoli. A najlepiej układać je od razu w pobliżu miejsca układania szalunku w kolejności montażu. Należy też pamiętać o przepisach BHP mówiących, że pracownik ręcznie przenoszący elementy nie może przenosić elementu cięższego niż 50 kg częściej niż 4 razy na godzinę lub 30 kg przy pracy ciągłej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wynajem szalunków - wypożyczalnia sprzętu budowlanego, „Salunkiweb” [dostęp 2018-03-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Orłowski Z., Podstawy technologii betonowego budownictwa monolitycznego, PWN Warszawa 2013
  2. Abramowicz M., Danilecki W., Zbrojenie, deskowanie i formy do betonu, Arkady Warszawa 1968
  3. Mitrofanovič V., Rozenberg U.I., Deskowanie żelbetowych konstrukcji monolitycznych budowli przemysłowych, PWT Warszawa 1954


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Orłowski Z., Podstawy technologii betonowego budownictwa monolitycznego, PWN Warszawa 2013
  2. Abramowicz M., Danilecki W., Zbrojenie, deskowanie i formy do betonu, Arkady Warszawa 1968
  3. Mitrofanovič V., Rozenberg U.I., Deskowanie żelbetowych konstrukcji monolitycznych budowli przemysłowych, PWT Warszawa 1954