Szerokodziób różowodzioby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szerokodziób różowodzioby
Corydon sumatranus[1]
(Raffles, 1822)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd tyrankowce
Rodzina szerokodzioby
Rodzaj Corydon
Lesson, 1828
Gatunek szerokodziób różowodzioby
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Szerokodziób różowodzioby (Corydon sumatranus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny szerokodziobów. Zasiedla południowo-wschodnią Azję oraz część Indonezji. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisany po raz pierwszy w roku 1822 przez Thomasa Stamforda Rafflesa pod nazwą Coracias sumatranus. Holotyp pochodził z Sumatry. Rodzaj Corydon, którego szerokodziób różowodzioby jest jedynym przedstawicielem, opisał w roku 1828 René Primevère Lesson. Wyróżnia się cztery podgatunki (patrz Podgatunki i zasięg występowania)[3][4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 24-28,5 cm, masa ciała – około 140 g. U okazów z Muzeum Brytyjskiego średnia długość skrzydła wynosi ok. 14 cm, ogona – 10,9 cm[5]. Głowa i reszta wierzchu ciała czarnobrązowa. Wierzch głowy, kark, kuper i pokrywy nadogonowe posiadają oliwkowy odcień. Na grzbiecie pomarańczowa plama. Skrzydła brązowe, nasady lotek I rzędu białe. Sterówki brązowe, na wszystkich poza dwoma środkowymi niemal przed końcem występuje biała plama, tworząca przy rozłożonym ogonie pas. Górna część piersi biaława, z pomarańczowobrązowymi obrzeżeniami piór. Reszta spodu ciała ciemnobrązowa. Tęczówki czerwonobrązowe, obecna fioletowawa obrączka oczna. Dziób od różowego do rogowego, brzegi szare. Nogi i stopy szaroróżowe lub brązowawe[3].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się następujące podgatunki[4][3]:

  • C. s. laoensis Meyer de Schauensee, 1929 – południowa Birma do północnej Tajlandii i Indochin
  • C. s. sumatranus (Raffles, 1822)Półwysep Malajski i Sumatra
  • C. s. brunnescens Hartert, 1916 – północno-zachodnie Borneo i północne Wyspy Natuna
  • C. s. orientalis Mayr, 1938 – Borneo z wyjątkiem północno-zachodniej części

Środowisko życia stanowią lasy, zarówno te wiecznie zielone, jak i z roślinami zrzucającymi liście, z dużą liczbą dwuskrzydlcowatych (Dipterocarpaceae) i mchów (Bryophyta), lasy rosnące na wapieniach lub torfowiskach. W Indochinach spotyka się szerokodzioby różowodziobe do 2000 m n.p.m., w Birmie do 1220 m n.p.m., na Tajlandii do około 1000 m n.p.m., zaś na Wyspach Natuna do 300 m n.p.m.[3]

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się bezkręgowcami, w tym prostoskrzydłymi (Orthoptera), żukowatymi (Scarabaeidae), pluskwiakami (Hemiptera) i mrówkami, oraz małymi jaszczurkami. Pożywienie zbiera z liści i gałęzi. Żeruje w grupach liczących 10-20 osobników, najaktywniejszy rankiem i o zmierzchu. Żeruje na wysokości 15-20 m nad ziemią, dużo wyżej niż inne szerokodzioby żyjące w podobnym środowisku[3].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Osobnik sfotografowany w Tajlandii

Nieliczne źródła wspominają o okresie lęgowym rozpoczynającym się późną porą suchą na północy zasięgu; w Birmie trwa on od marca do maja (w prowincji Taninthayi grudzień i styczeń), w Tajlandii od kwietnia do grudnia, od marca do maja w Laosie, w sierpniu i wrześniu na Półwyspie Malajskim, od lutego do listopada na Sumatrze i od listopada do maja na Borneo[3].

Gniazduje kooperatywnie, odnotowano do 10 ptaków w jednym gnieździe. Zwarte gniazdo ma kształt gruszkowaty, liczy do 2 m długości i 30 cm szerokości, niekiedy posiada zwisający „ogon” z roślinności liczący do 70 cm długości. Budowane jest przez oba ptaki z pary, niekiedy także pomocników lęgowych. Budulec stanowią patyki, małe korzenie, włókna epifitów, suchy mech, suche liście, liście bambusa i łodygi; prócz tego dokładają kokony owadów i pająków. Otwór wejściowy, mający wymiary około 5x6 cm, mieści się w około 1/3 wysokości od dołu. Gniazdo umiejscowione jest 4-13 m nad ziemia, niekiedy nad wodą. Zniesienie liczy 2-4 jaja, okres inkubacji i szczegóły dotyczące młodych nieznane[3].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek przez IUCN klasyfikowany jako najmniejszej troski (LC, Least Concern). Zanika w północnej Tajlandii. Status w Laosie niepewny, możliwe że C. sumatranus jest tam lokalnie pospolity. Na Półwyspie Malajskim i Sumatrze także lokalnie pospolity. Zasiedla obszary chronione, wymienić można Park Narodowy Kaeng Krachan w Tajlandii, Park Narodowy Cát Tiên w Wietnamie, Park Narodowy Taman Negara na Płw. Malajskim i Park Narodowy Way Kambas na Sumatrze[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Corydon sumatranus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Corydon sumatranus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g h del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 8. Broadbills to Tapaculos. Lynx Edicions, 2003, s. 315-316. ISBN 84-87334-50-4.
  4. a b F. Gill & D. Donsker: NZ wrens, broadbills & pittas. IOC World Bird List (v5.1). [dostęp 201-01-29].
  5. Philip Lutley Sclater: Catalogue of Birds in the British Museum. T. 14. Oligomyodae. 1888, s. 466-467.