Szkwa

Szkwa
	; Most na rzece Szkwa w gminie Lelis
Kontynent	Europa
Państwo	Polska
	Rzeka
Długość	103 km
Powierzchnia zlewni	482 km²
	Źródło
Miejsce	powyżej jeziora Świętajno
Współrzędne	53°27′44″N 21°25′52″E/53,462222 21,431111
	Ujście
Recypient	Narew
Miejsce	16 km powyżej Ostrołęki
Współrzędne	53°10′04″N 21°42′11″E/53,167778 21,703056
	Położenie na mapie powiatu ostrołęckiego źródło ujście
	Położenie na mapie Polski źródło ujście
	Położenie na mapie województwa mazowieckiego źródło ujście

Szkwa (Skwa, Rozoga) – niewielka rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi o długości 103 km i powierzchni dorzecza 482 km².

Charakterystyka

Rzeka wypływa powyżej jeziora Świętajno, a do Narwi uchodzi 16 km powyżej Ostrołęki. Płynie z Pojezierza Mazurskiego na Nizinę Północnomazowiecką, w województwie warmińsko-mazurskim i mazowieckim. Na rzece jest kilka jazów, które podnoszą poziom wody aż o 1,5 m, m.in. we wsi Tartak. Rzeka na większej długości jest uregulowana.

Powyżej jeziora nie jest używana żadna nazwa, do Rozóg rzeka nazywana jest Rozogą, poniżej, aż do ujścia do Narwi nazywana jest Szkwą. Jednak używanie obu nazw może mylić, gdyż kilka kilometrów na zachód płynie równolegle inna Rozoga.

Główne dopływy: Piasutna, Wilamowski Rów. Mniejsze dopływy: Kanał Chruściel (9,45 km^[1])^[2].

Ważniejsze miejscowości nad Szkwą: Kolonia, Długi Borek, Rozogi, Grądzkie, Tartak, Szafranki, Brzozowa, Dąbrówka, Gąski, Szkwa, Lipniki (dzielnica Struga).

Historia

W XV i XVI wieku nad dolnym biegiem rzeki, niedaleko ujścia do Narwi, ok. 13 km na północny wschód od Ostrołęki, stał dwór myśliwski książąt mazowieckich (a później królów polskich) o nazwie Szkwa, jedno z kilku takich miejsc w Puszczy Zagajnicy. Przebywali tu m.in. Bolesław IV (1446), Konrad III Rudy (1500, 1503), księżna Anna mazowiecka (1514) oraz Janusz III (1524, 1525). Opis dworu myśliwskiego (rozbudowanego i ufortyfikowanego) znajdziemy w lustracji dóbr królewskich z 1565^[3]. Notowano go również inwentarzu dochodów starostwa łomżyńskiego z 1576 oraz lustracji dóbr królewskich z 1580^[4].

Zobacz też

Rzeki w Polsce

Przypisy

↑ CHARAKTERYSTYKA JCWP. Kanał Chruściel. Informatyczny System Osłony Kraju. [dostęp 2025-09-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-02-10)]. (pol.).
↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 34, ISBN 83-239-9607-5 .
↑ KazimierzK. Pacuski KazimierzK., Puszcza Zagajnica (Kurpiowska) w średniowieczu. Książęcy dwór myśliwski nad jeziorem Krusko, [w:] MariaM. Przytocka (red.), Dzieje parafii pod wezwaniem św. Anny oraz Chrystusa Króla Wszechświata w Łysych, Łyse 2018, s. 53–56 .
↑ FranciszekF. Piaścik FranciszekF., Osadnictwo w Puszczy Kurpiowskiej, Warszawa 1939, s. 20, 22 [dostęp 2025-10-10] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-21] .

Linki zewnętrzne

Skwa (1) ''al.Szkwa'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 741 .

[isok-1] CHARAKTERYSTYKA JCWP. Kanał Chruściel. Informatyczny System Osłony Kraju. [dostęp 2025-09-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-02-10)]. (pol.).

[ksng-2] Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 34, ISBN 83-239-9607-5 .

[:0-3] KazimierzK. Pacuski KazimierzK., Puszcza Zagajnica (Kurpiowska) w średniowieczu. Książęcy dwór myśliwski nad jeziorem Krusko, [w:] MariaM. Przytocka (red.), Dzieje parafii pod wezwaniem św. Anny oraz Chrystusa Króla Wszechświata w Łysych, Łyse 2018, s. 53–56 .

[4] FranciszekF. Piaścik FranciszekF., Osadnictwo w Puszczy Kurpiowskiej, Warszawa 1939, s. 20, 22 [dostęp 2025-10-10] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-21] .

[1]

[2]

[3]

[4]