Tęcza grawitacji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tęcza grawitacji
Gravity's Rainbow
Autor Thomas Pynchon
Tematyka powieść historyczna, satyra, powieść encyklopedyczna
Typ utworu powieść
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Wielka Brytania Wielka Brytania
Język angielski
Data wydania 1973 (Viking Press, Stany Zjednoczone)
1974 (Bantam Books, Stany Zjednoczone)
(Penguin Books, Wielka Brytania)
Wydawca Viking Press
Bantam Books
Penguine Books
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 2001
Wydawca Prószyński i S-ka
Przekład Robert Sudół

Tęcza grawitacji (ang. Gravity's Rainbow) – wydana w 1973 roku powieść, uchodząca za największe dzieło Thomasa Pynchona.

Powieść encyklopedyczna (wymagająca do pełnego zrozumienia ciągłego zaglądania do encyklopedii). Fabuła osnuta jest wokół rakiety V2, jednak z powodu gwałtownych zmian w czasie i miejscu narracji, onirycznych lub retrospektywnych wstawek oraz niespodziewanych przejść między kolejnymi narratorami, główna oś fabuły jest stosunkowo ciężka do zauważenia i śledzenia. Zwolennicy Pynchona podkreślają, że widać w tym pisarski kunszt autora, a niejasności to zachęta do rozwikłania zagadki. Przeciwnicy uważają, że w powieści nie ma niczego wartościowego.

Niestandardowość formy i szeroki zakres nawiązań oraz aluzji czynią powieść niemożliwą do streszczenia. Według niektórych krytyków Tęcza grawitacji jest o wojnie (właściwej bohaterce powieści) oraz o powikłanej relacji człowieka z własnym dzieckiem, czyli techniką.

Tłem dla Tęczy grawitacji jest zimna wojna; znamienny jest rok powstania powieści (lata siedemdziesiąte to apogeum rozczarowania amerykańską polityką). We wstępie do antologii opowiadań Slow Learner z 1984 roku, Pynchon przyznaje, że bezpośrednią inspiracją do napisania książki było zagrożenie atakiem nuklearnym (pokrewieństwo zimnowojennej psychozy z nastrojami Londynu z czasów bombardowań rakietami V2 jest bardzo wyraźne).

W 1974 roku powieść otrzymała prestiżową nagrodę National Book Award.

Istnieje wiele świadectw wpływu powieści na współczesną kulturę. Jednym z nich jest scena z filmu Trainspotting, w której jeden z bohaterów nurkuje w sedesie. Jest to odbicie podobnej przygody jednego z głównych postaci Tęczy grawitacji – Tyrona Slothrope'a.

Powieść została wydana w Polsce w 2001 roku w tłumaczeniu Roberta Sudoła przez wydawnictwo Prószyński i S-ka.

Linki zewnętrzne[edytuj]