Terytorium neutralne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Terytorium neutralne – obszar, który nie jest integralną częścią żadnego państwa ani terytorium powstały w rezultacie umowy międzypaństwowej (żadne z umawiających się państw nie ustanawia na jego obszarze swojej jurysdykcji).

Terytoria i strefy neutralne w historii[edytuj | edytuj kod]

  • Brytyjsko-hiszpańska strefa neutralna – w czasie wojny angielsko-hiszpańskiej w 1727 r. Hiszpania próbowała odzyskać zbrojnie Gibraltar (zajęty przez Anglików w 1704) co jednak zakończyło się porażką. Po tej wojnie mocą traktatu w Sewilli w 1729 została ustalona strefa neutralna między brytyjskim obszarem Gibraltaru a hiszpańską miejscowością La Línea de la Concepción o długości 600 toises (ok. 1140 m) – szeroką na więcej niż odległość dwóch strzałów armatnich między Hiszpanami a Brytyjczykami. W 1908 r. Brytyjczycy zbudowali ogrodzenie w części strefy do której wysunęli roszczenia czego nie uznali Hiszpanie. Oznaczało to faktyczny podział strefy[1]. Hiszpania nie uznaje „granicy” z Gibraltarem – używa terminologii „ogrodzenie”, „płot”, „zasieki”.
  • Moresnet[2] – strefa neutralna istniejąca od 1816 r. pomiędzy Królestwem Zjednoczonych Niderlandów (od 1830 Holandią i Belgią) a Prusami (od 1871 Niemcami). Zlikwidowana została ostatecznie w 1920 r.
  • Pas neutralny polsko-litewski – pas neutralny pomiędzy Litwą Środkową (od 1922 Polską), a Republiką Litewską, utworzony 17 grudnia 1920 r. i zlikwidowany 22 maja 1923 r, o szerokości ok. 6 km. W teorii stanowił on strefę neutralną, w rzeczywistości jednak była to strefa zdemilitaryzowana rozdzielająca obie zwaśnione strony[3]. Strefa podzielona została w zasadzie po równo między oba państwa – pomimo znacznej przewagi ludności polskojęzycznej (zob. Samorząd Warwiszki).
  • Tanger – w latach 1923–1956 miał status strefy międzynarodowej, formalnie nie podlegającej władzy żadnego państwa (z wyjątkiem lat 1940–1945, kiedy to znajdował się pod hiszpańską okupacją), administrowanej przez kolejnych przedstawicieli kilku państw europejskich. W 1956 został włączony do Maroka.
  • Saudyjsko-Kuwejcka strefa neutralna – istniejąca w latach 1922–1970 strefa neutralna między Arabią Saudyjską a Kuwejtem.
  • Saudyjsko-Iracka Strefa Neutralna – istniejąca między Irakiem a Arabią Saudyjską w latach 1922–1981 (wyrejestrowana w ONZ w 1991).
  • Jerozolima (projekt) – 29 listopada 1947 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło plan podziału Palestyny. Miały powstać dwa państwa: żydowskie (obszar: 14,1 tys. km²) i arabskie (obszar: 11,7 tys. km²), natomiast Jerozolima miała być strefą neutralną pod kontrolą ONZ. Realizacji tego planu przeszkodził wybuch w 1948 wojny arabsko-izraelskiej[4].

Terytoria neutralne współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Antarktyda – terytorium neutralne (bezpaństwowe)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Status of the Neutral Territory.
  2. „The Moresnet Republic; Belgium Expects the District to Revert to Her” New York Times 20 September 1903, p. 5.
  3. D.R. Bugajski, Demilitaryzacja i neutralizacja – formy i funkcje w prawie międzynarodowym, „Międzynarodowe Prawo Humanitarne” 2010, tom I, ISSN 2081-5182, s. 63-81.
  4. Considerations Affecting Certain of the Provisions of the General Assembly Resolution on the „Future Government of Palestine”: The City of Jerusalem (ang.).