Thietmari merseburgiensis episcopi chronicon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strona Kroniki Thietmara

Thietmari merseburgiensis episcopi chronicon (pol. Kronika Thietmara) – kronika spisana w latach 1012 - 1018 przez biskupa merseburskiego oraz kronikarza Thietmara z Merseburga[1]. Jedno z najważniejszych źródeł historycznych Europy środkowej wczesnego średniowiecza stanowiący materiał źródłowy do historii wielu europejskich krajów m.in. Niemiec, Polski, Czech[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Swoje dzieło Thietmar napisał po łacinie notując w nim wydarzenia od 1012 do 1018 czyli roku swojej śmierci. Zachowało się ono w dwóch rękopiśmiennych kopiach.

Pierwszym jest tzw. rękopis Drezdeński, zachowany w postaci 192 kart pergaminu, na których Thietmar osobiście nanosił poprawki. Do 1945 roku przechowywany był on w saskiej bibliotece krajowej w Dreźnie, która została spalona podczas bombardowania aliantów w 1945 roku. W czasie pożaru wywołanego bombardowaniami egzemplarz częściowo spłonął. Obecnie w Dreźnie przechowywane są szczątki manuskryptu, z którego możliwe do odczytania są jedynie pojedyncze karty. Treść dzieła jednak zachowała się dzięki publikacji rękopisu w 1905 roku w postaci faksymili cały tekst.

Drugi, niemal kompletny tekst „Kroniki” zachował się w dwunastowiecznym rękopisie pochodzącym z klasztoru Corvey w Niemczech. Ponieważ tekst „Kroniki” w wielu szczegółach różni się od wersji drezdeńskiej, a do tekstu Thietmara dodano ewidentnie uzupełnienia z dziejów klasztoru, utarło się całość nazywać „przeróbką korwejską”. W świetle najnowszych ustaleń owe drobne zmiany zostały wprowadzone przez samego Thietmara tuż przed śmiercią.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Kronika w części obejmującej schyłek IX wieku i znaczną część wieku X opiera się na znanych Thietmarowi dziełach historiograficznych i hagiograficznych. Jej wartość jednak wzrasta w tych partiach, w których Thietmar korzysta z tradycji ustnej oraz z własnego doświadczenia jako świadka wydarzeń.

Thietmar bardzo niekorzystnie przedstawiał Słowian, co historycy wiążą z jego rodzinnymi tradycjami. Dziadek ojca Thietmara (Lotar von Walbeck) oraz dziadek matki Thietmara (Lotar von Stade) zginęli w bitwie z Redarami w 929 roku. Natomiast jego ojciec Zygfryd von Walbeck ledwo uszedł z życiem z bitwy pod Cedynią[2].

Dzieje Polski[edytuj | edytuj kod]

Poza dziejami Merseburga i państwa niemieckiego, Thietmar zawarł w niej również wiele informacji dotyczących historii Europy, także ziem polskich. Zrelacjonował m.in. zjazd gnieźnieński oraz wojny cesarza Henryka II z księciem Bolesławem I Chrobrym[2].

Wielokrotnie w swojej kronice zanotował łacińskie nazwy Polski. Uczynił to zarówno w odniesieniu do polskich władców jak Mieszko I„Miseconis Poleniorum”[3]oraz Bolesław Chrobry we fragmencie „Bolizlavus Poleniorum”'[4] jak również wobec kraju Polenia[5]oraz ludności zamieszkującej Polskę – Poleni, Polenii[6].

Wydania[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy manuskrypt kroniki wydany został drukiem w 1889 z naukowym komentarzem przez Fryderyka Kurza[7]. W języku polskim tłumaczenie dzieła wraz z naukowym komentarzem wydane zostało kilkukrotnie - ostatni raz w Krakowie w roku 2014[2].

Przypisy

  1. Thietmarus Merseburgensis, Chronicon, www.mgh-bibliothek.de [dostęp 2017-11-20].
  2. a b c d Praca zbiorowa 2014 ↓.
  3. Kurze 1889 ↓, s. 123.
  4. Kurze 1889 ↓, s. 94.
  5. Kurze 1889 ↓, s. 207.
  6. Kurze 1889 ↓, s. 276.
  7. Kurze 1889 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fridericus Kurze: „Thietmari meseburgensis episcopi chronicon”. Hannoverae: impensis bibliopolii Hahniani, 1889.
  • Praca zbiorowa: „Kronika Thietmara”. Kraków: TAiWPN Universitas, 2014. ISBN 9788324222070.