Triton X

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wzór półstrukturalny detergentu typu Triton®

Triton® X - (C14H22O(C2H4O)n) - seria niejonowych surfaktantów, z których najbardziej znany jest Triton® X-100. Triton® to zastrzeżona nazwa handlowa firmy Union Carbide. Detergenty o zbliżonej naturze chemicznej lub chemicznie identyczne są znane także pod innymi nazwami.

Triton X to etery polimeru (ilość jednostek od 1 do średnio 55) glikolu polietylenowego (PEG) i p-t-oktylofenolu. Grupa polietylenowa jest domeną hydrofilową, a grupą hydrofobową (lipofilową) jest węglowodorowy podstawnik wraz z pierścieniem fenolowym - grupa 4-(1,1,3,3-tetrametylobutylo)-fenylowa[1].

Triton X to bezbarwne lub lekko żółtawe, przezroczyste płyny, w temperaturze pokojowej dość lepkie. Nieco gęstsze od wody i doskonale w niej rozpuszczalne.

Rodzina detergentów typu Triton® X[2][edytuj | edytuj kod]

Nazwa handlowa n - ilość podjednostek
glikolu polietylenowego
CMC[3] HLB Zastosowanie ogólne
Triton® X-15 1-2 (średnio 1,5) nierozp. 4,9 Środek przeciwpienny, rozpuszczalnik do pigmentów, intermediat syntez chemicznych
Triton® X-35 3 nierozp. 7,8 Środek przeciwpienny, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, czyszczenie na sucho, płyny do pracy z metalami
Triton® X-45 4-5 (średnio 4,5) 136 9,8 Środek przeciwpienny,, środki zmywające, płyny do pracy z metalami, agrochemia, farby i pokrycia, tekstylia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, chemikalia w przemyśle naft.
Triton® X-114 7-8 (średnio 7,5) 120 12,3 Środki zmywające, farby i pokrycia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, agrochemia, płyny do pracy z metalami, chemikalia w przemyśle naft.
Triton® X-100 9-10 (średnio 9,5) 189 13,4 Domowe i przemysłowe środki zmywające, farby i pokrycia, produkcja pulpy drzewnej i papieru, tekstylia, agrochemia, płyny do pracy z metalami, chemikalia w przemyśle naft.
Triton® X-102 12 267 14,4 Zawiesiny, systemy pracy w wysokich temperaturach
Triton® X-165 16 570 15,5 Farby i pokrycia, zawiesiny
Triton® X-305 30 1916 17,3 Polimeryzacja emulsji, farby i pokrycia, polerowanie podłóg, emulsje do woskowania
Triton® X-405 35 2442 17,6 Polimeryzacja emulsji, farby i pokrycia, polerowanie podłóg, emulsje do woskowania
Triton® X-705 55 3585 18,4 Polimeryzacja emulsji

Masa cząsteczkowa wynosi od 250,2 (X-15) do ok. 2600 (X-705).

Wzrost HLB (równowaga hydrofilowo-lipofilowa) oznacza, że wraz ze wzrostem długości łańcucha polietylenowego (PEG) rośnie hydrofilność tego związku.

Triton® X-100[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanym z całej serii jest Triton® X-100. U innych producentów bardzo zbliżone związki nazywały się Nonidet P-40 (już nie produkowany, n=9) lub Igepal CA-630. Jakkolwiek Igepal jest mniej hydrofilowy niż Triton® X-100 i w większości zastosowań nie może być swobodnie stosowany jako zamiennik [1].

Zastosowanie w nauce[edytuj | edytuj kod]

Jako doskonałe, obojętnie chemicznie detergenty, znajdują one zastosowanie w biologii molekularnej i biochemii. Używa się ich do lizy błon komórkowych oraz do izolacji białek błonowych z zachowaniem ich stanu natywnego[4][5].

Triton® X-100 znajduje też zastosowanie w procesie odwrotnym do izolacji białek błonowych - rekonstytucji[6]. Jako względnie tani detergent o dobrych właściwościach jest używany wszędzie tam, gdzie wymagana jest obecność detergentu - na przykład w buforach odmywających podczas procedury Western blot.

Triton® X-114 jest z kolei używany do selektywnej izolacji integralnych białek błonowych z ekstraktów biologicznych. W roztworach wodnych, w temperaturze 20ºC i wyższych, Triton® X-114 tworzy oddzielną fazę, która po procesie ekstrakcji jest wzbogacona w białka błonowe i amfipatyczne, ale brak w niej białek rozpuszczalnych w wodzie (nie-błonowych), które w całości gromadzą się w fazie wodnej[7][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Charakterystyka Tritonu® X-100 (ang.)
  2. Tabela detergentów typu Triton® (ang.)
  3. Jako ppm w wodzie w temperaturze 25ºC.
  4. M. A. Partearroyo, A. Alonso, F. M. Goñi, M. Tribout, S. Paredes. Solubilization of Phospholipid Bilayers by Surfactants Belonging to the Triton X Series: Effect of Polar Group Size. „Journal of Colloid and Interface Science”. 1. 178, s. 156-159, 1995. DOI: 10.1006/jcis.1996.0103. 
  5. Helenius A., Simons K. Solubilization of membranes by detergents.. „Biochim Biophys Acta”. Mar 25;415. 1, s. 29-79, 1975. PMID: 1091302. 
  6. Lévy D., Bluzat A., Seigneuret M., Rigaud JL. A systematic study of liposome and proteoliposome reconstitution involving Bio-Bead-mediated Triton X-100 removal.. „Biochim Biophys Acta”. Jun 27;1025. 2, s. 179-90, 1990. PMID: 2364077. 
  7. Bordier C. Phase separation of integral membrane proteins in Triton X-114 solution.. „J Biol Chem”. Feb 25;256. 4, s. 1604-7, 1981. PMID: 6257680. 
  8. Brusca JS., Radolf JD. Isolation of integral membrane proteins by phase partitioning with Triton X-114.. „Methods Enzymol”. 228, s. 182-93, 1994. PMID: 8047007.