Uchodźca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Uchodźcy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dzieci przygotowują się do ewakuacji z Hiszpanii podczas Hiszpańskiej wojny domowej pomiędzy 1936 a 1939 rokiem
Rosyjscy uchodźcy w pobliżu Stalingradu, październik 1942 roku
Południowokoreańscy uchodźcy podczas marszu w śniegu w pobliżu Kangnŭngu, 8 stycznia 1951 roku

Uchodźca (ang. refugee, niem. Flüchtling, ros. беженец) – (w rozumieniu potocznym) osoba, która musiała opuścić teren, na którym mieszkała ze względu na zagrożenie życia, zdrowia, bądź wolności. Zagrożenie to jest najczęściej związane z walkami zbrojnymi, klęskami żywiołowymi, prześladowaniami religijnymi bądź z powodu rasy lub przekonań politycznych.

W prawie międzynarodowym termin uchodźca definiowany jest przez Konwencję Dotyczącą Statusu Uchodźców z 1951 roku (znana też jako Konwencja Genewska z 1951) [1] zmienioną następnie Protokołem Nowojorskim z 1967 roku[2]. Dokumenty te definiują, iż uchodźcą jest osoba, która przebywa poza krajem swego pochodzenia i posiada uzasadnioną obawę przed prześladowaniem w tym kraju ze względu na rasę, religię, narodowość, poglądy polityczne lub przynależność do określonej grupy społecznej[3][4].

Podstawą ochrony uchodźczej jest instytucja statusu uchodźcy, stworzona przez Konwencję w 1951 roku. Najważniejszą zasadą tej ochrony jest zasada niezawracania, czyli tzw. zasada non-refoulement wyrażona w art. 33 Konwencji.

Aby uzyskać status nie trzeba zawsze udowadniać, iż było się prześladowanym przed opuszczeniem swojego kraju. Obawa może się dopiero pojawić podczas pobytu zagranicznego. Cudzoziemiec musi udowodnić, iż jego strach wiąże się z prawdopodobieństwem prześladowania, to znaczy, iż w kraju pochodzenia znajdzie się w położeniu, które wywoła prześladowanie. Za prześladowanie rozumie się szkodę lub krzywdę wyrządzaną przez państwo lub jego organy, lub brak ochrony ze strony państwa przed prześladowaniem ze strony innych osób. Szkoda musi być poważna i naruszać podstawowe prawa człowieka.

Cudzoziemcy nie mogą uzyskać ochrony w postaci statusu uchodźcy, gdy:

  • Podlegają wyłączeniom z mocy Konwencji Genewskiej, czyli: popełnili zbrodnię przeciwko pokojowi lub ludzkości, poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym przed przybyciem do Polski, lub inne akty sprzeczne z zasadami i celami Narodów, a także gdy stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa polskiego;
  • Przybywają z bezpiecznego kraju (gdzie prawa człowieka podlegają zasadniczej ochronie);
  • Przybywają z bezpiecznego kraju trzeciego, który zapewnia im dostęp do postępowania o nadanie statusu uchodźcy;
  • Status uchodźcy został im już nadany w innym kraju.

Akty prawne dotyczące cudzoziemców poszukujących ochrony:

  • Konwencja Genewska z 1951 roku i Protokół Nowojorski z 1967. Konwencja jest dokumentem o podstawowym znaczeniu dla ustalenia statusu cudzoziemców poszukujących ochrony i określa prawa uchodźców.

Inne istotne akty prawne to:

  • Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności;
  • Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP [5] i Ustawa o cudzoziemcach; [6]
  • Dyrektywa Rady ustanawiająca minimalne normy dotyczące kwalifikowania i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub osób, które wymagają ochrony międzynarodowej i określająca zakres przyznanej ochrony; [7]
  • Dyrektywa Rady dotycząca minimalnych standardów postępowania w procedurze o nadanie i odebranie statusu uchodźcy w krajach członkowskich. [8]

Za ochronę uchodźców odpowiada specjalna agenda ONZ – Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR).

Obowiązek udzielania ochrony uchodźcom spoczywa na państwach przyjmujących (państwach – stronach Konwencji Genewskiej z 1951 roku).

Ciekawostki

W środkowej Szwecji miasto Södertälje przyjęło więcej uchodźców z Iraku niż Stany Zjednoczone i Kanada łącznie[9]. Posiada największą społeczność pochodzenia asyryjskiego w Europie, którą ocenia się na powyżej 22 000 osób (35% populacji miasta)[10][11].

Organizacje świadczące pomoc uchodźcom w Polsce:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 28 lipca 1951 Dz.U. 1991 nr 119 poz. 515
  2. Protokół dotyczący statusu uchodźców, sporządzony w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517
  3. Definicję tę powtarza Konwencja o uchodźcach zawarta przez OJA z 10 września 1969 w art. 1 dodając Termin "uchodźca" stosuje się również do każdej osoby, która z powodu zewnętrznej agresji, okupacji, obcej dominacji lub zdarzeń poważnie zakłócających porządek publiczny w części lub całości kraju swojego pochodzenia lub obywatelstwa, jest zmuszona do opuszczenia miejsca stałego zamieszkania w celu szukania schronienia w innym miejscu poza krajem swojego pochodzenia lub obywatelstwa.
  4. Deklaracja OPA z Kartageny 22 listopada 1984 III.3: definicja lub pojęcie uchodźcy zalecane do stosowania w regionie to takie, które oprócz zawierania elementów konwencji z 1951 roku i protokołu z 1967 roku, obejmuje osoby, które uciekły ze swego kraju, ponieważ ich życie, bezpieczeństwo i wolność zostały zagrożone przez ogólną przemoc, obcą agresję, konflikty wewnętrzne, masowe łamanie praw człowieka lub inne okoliczności, które poważnie zakłóciły porządek publiczny. (Cartagena Declaration on Refugees)
  5. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Dz.U. 2003 nr 128 poz. 1176
  6. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach Dz.U. 2003 nr 128 poz. 1175
  7. Dyrektywa z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony
  8. Dyrektywa 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich
  9. US Congress praises Södertälje mayor, Theloca.se
  10. The world in Södertälje
  11. Vems är historien? Historia som medvetande, kultur och handling i det mångkulturella Sverige

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]