Wołgograd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wołgograd
Волгоград
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Rosja
Obwód wołgogradzki
Burmistrz Irina Gusiewa
Powierzchnia 565 km²
Wysokość 0-102 m n.p.m.
Populacja (I 2010)
• liczba ludności
• gęstość

979 617[1]
1 733,8 os./km²
Nr kierunkowy +7 (8442)
Kod pocztowy 400001-400138
Tablice rejestracyjne 34
Położenie na mapie obwodu wołgogradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu wołgogradzkiego
Wołgograd
Wołgograd
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Wołgograd
Wołgograd
Ziemia48°42′N 44°31′E/48,700000 44,516667
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Wołgograd (ros. Волгоград, do roku 1925 Carycyn (ros. Царицын), od 10 kwietnia 1925 do 7 listopada 1961 Stalingrad (ros. Сталинград)) – miasto obwodowe w Rosji, nad dolną Wołgą. Przed przybyciem Rosjan na tereny, na których leży obecnie Wołgograd, miejscowość nazywała się Cary czin – „żółta wyspa”, tj. wysepka, na której została pierwotnie założona osada, a która została utworzona przez „żółtą rzekę” (niosącą pokłady piasku i gliny), tat. Sarysu, później nazwaną przez Rosjan Carycą[2]. Miasto w styczniu 2010 liczyło 979 617 mieszkańców przy powierzchni 565 km².

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wołgograd i okolice na mapie z roku 1979

W Wołgogradzie bierze swój początek Kanał Wołga-Don. W pobliżu miasta znajduje się elektrownia wodna i sztuczny Zbiornik Wołgogradzki, o powierzchni 3165 km² i długości ok. 540 km. Wołgograd jest ważnym węzłem kolejowym i portem lotniczym, a także ośrodkiem przemysłu maszynowego, środków transportu (ciągniki), metalurgicznego, chemicznego (głównie petrochemiczny), drzewnego oraz materiałów budowlanych. W Wołgogradzie działa 7 szkół wyższych (w tym uniwersytet).

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Wołgograd leży w strefie klimatu umiarkowanego, kontynentalnego. Zimy są zimne, a lata gorące. Średnia temperatura w Wołgogradzie według danych z wieloletnich obserwacji wynosi +8,1 °C. Najzimniejszym miesiącem jest luty (średnia temperatura −6,7 °C), a najcieplejszym lipiec (średnia temperatura +23,5 °C). Najwyższą temperaturę wynoszącą +41,1 °C zanotowano 1 sierpnia 2010 roku. Najniższą temperaturę wynoszącą −32,6 °C zanotowano 18 stycznia 2006 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Carycyn w XVIII w.

Obszar dzisiejszego Wołgogradu od XIII w. znajdował się we władaniu mongolskiej Złotej Ordy. W regionie znajdowała się stolica Złotej Ordy i jedno z największych miast ówczesnego świata – Saraj. Saraj był najeżdżany przez Timurydów i Chanat Krymski, a ostateczny upadek przyniósł podbój rosyjski. Aby zachować kontrolę nad zdobytym regionem w 1589 r. Rosjanie założyli twierdzę graniczną Carycyn, przy której wyrosła osada handlowa. Carycyn przejął po Saraju rolę głównego ośrodka regionu. Carycyn był targany buntami kozackimi. W 1670 r. został zajęty przez zrewoltowanych kozaków dońskich pod przywództwem Stieńki Razina, co było początkiem powstania kozacko-chłopskiego. W 1708 w zasięgu powstania Buławina. W 1731 r. przeprowadzono modernizację fortyfikacji. W 1774 miejsce walk rosyjsko-kozackich w czasie powstania Pugaczowa.

W 1862 Carycyn uzyskał połączenie kolejowe, w 1897 powstały zakłady metalurgiczne, a w 1900 otwarto bibliotekę miejską.

Carycyn na początku XX w.

W latach 1919–1920 był to ośrodek walczących z Rosją radziecką białogwardzistów. Nazwa Stalingrad została nadana miastu w 1925 roku na cześć Józefa Stalina, który jako komisarz frontu znajdował się w mieście podczas walk z białymi. W dniach od 17 lipca 1942 roku do 2 lutego 1943 roku o miasto toczyły się zażarte walki (bitwa stalingradzka), które zakończyły się całkowitym zniszczeniem niemieckiej 6 Armii i kapitulacją jej resztek w dniach 30 stycznia – 2 lutego 1943 roku. W roku 1961 w ramach destalinizacji miastu nadano nazwę pochodzącą od nazwy rzeki.

W styczniu 2013 roku rada miejska uchwaliła, że w dniach związanych z historią II wojny światowej miasto będzie oficjalnie używać nazwy Stalingrad. Wybrano sześć dni w roku[3]:

  • 2 lutego – rocznica bitwy stalingradzkiej
  • 9 maja – rocznica kapitulacji Niemiec
  • 22 czerwca – rocznica agresji Niemiec na ZSRR
  • 23 sierpnia – rocznica bombardowania miasta
  • 2 września – rocznica zakończenia II wojny światowej
  • 19 listopada – umowna rocznica rozpoczęcia radzieckiej kontrofensywy

W 2013 w Wołgogradzie miały miejsce trzy zamachy samobójcze: zamach w autobusie 21 października oraz na dworcu kolejowym i w trolejbusie miejskim 29 i 30 grudnia.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

  • 1720 – 408
  • 1811 – 3,8 tys.[4]
  • 1856 – 7,2 tys.[4]
  • 1897 – 55,2 tys.[4], w tym 119 Polaków[5] (0,22%)
  • 1926 – 147,9 tys.
  • 1939 – 445,3 tys.[4]
  • 1945 - 1,5 tys.[potrzebny przypis]
  • 1959 – 591,0 tys.
  • 1970 – 818,0 tys.
  • 1979 – 926,0 tys.
  • 1989 – 998,9 tys.
  • 2010 – 979,6 tys., w tym: Rosjanie – 92%, Ormianie – 1,5%, Ukraińcy – 1,2%, Tatarzy – 1%[6]

Polacy w Wołgogradzie[edytuj | edytuj kod]

Według carskich danych w 1897 Polacy stanowili 0,22% mieszkańców miasta. W Carycynie urodził się polski fotograf Paweł Mystkowski, a dorastał tu harcmistrz i żeglarz Witold Bublewski. U schyłku okresu zaborów lub jeszcze niedługo po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w Carycynie pracowali m.in. Józef Krzyżanowski, Juliusz Morawski i Ignacy Bujnicki. W czasie I wojny światowej więziony był tu przez Rosjan Bronisław Filipczak.

W 1942 w bitwie pod Stalingradem zginął tenisista Adam Baworowski.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają tramwaje, port lotniczy oraz stacja kolejowa.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]