Uznanie dziecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Uznanie dziecka – jedno z trzech wyróżnianych w prawie cywilnym rodzajów uznań (obok uznania właściwego i niewłaściwego).

Przesłanki uznania dziecka[edytuj | edytuj kod]

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 72 wskazuje, iż do uznania dziecka może dojść w przypadku, gdy:

  • nie zachodzi domniemanie, iż ojcem dziecka jest mąż matki (domniemanie takie zachodziłoby, gdyby dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania tudzież unieważnienia)
  • gdy domniemanie powyższe zostało obalone (do obalenia tegoż domniemania dojść może jedynie wskutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa).

W przypadku zajścia którejkolwiek z dwóch powyższych sytuacji, ustalenie ojcostwa nastąpić może przez uznanie dziecka przez ojca lub na mocy orzeczenia sądowego.

Rola przedstawiciela ustawowego przy uznaniu dziecka[edytuj | edytuj kod]

Gdy mężczyzna, mający uznać dziecko, (Kodeks rodzinny i opiekuńczy posługuje się terminem "ojciec") posiada pełną zdolność do czynności prawnych – wówczas sam, osobiście dokonuje uznania. W sytuacji zaś, gdy ojciec nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, jego przedstawiciel ustawowy nie może niejako w jego imieniu uznać dziecka. Prawo stanowi jednak, że kiedy ojciec ma tylko ograniczoną zdolność do czynności prawnych, wtedy do uznania dziecka wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego.

Przedstawiciel ustawowy dziecka może udzielić zgody na jego uznanie zamiast matki dziecka (do uznania dziecka konieczna jest bowiem – co do zasady – zgoda matki), gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

  • dziecko jest małoletnie,
  • matka nie żyje albo nie przysługuje jej władza rodzicielska, lub jeżeli porozumienie z matką napotyka przeszkody trudne do przezwyciężenia.

Organ właściwy do uznania dziecka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnić można zasadniczo dwie sytuacje:

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu matki dziecka lub mężczyzny, od którego dziecko pochodzi, oświadczenie konieczne do uznania ojcostwa może zostać zaprotokołowane przez notariusza albo złożone do protokołu wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy.

Ustalenie bezskuteczności uznania dziecka[edytuj | edytuj kod]

Ustalenia bezskuteczności żądać może dziecko lub mężczyzna, który je uznał. Z żądaniem wyjść może także matka. Charakterystyczne jest, że powództwo w tej sprawie wytoczyć może także prokurator. Nie jest jednak dopuszczalne ustalenie bezskuteczności uznania dziecka po jego śmierci.

1. Ustalenie bezskuteczności na żądanie dziecka:

  • dziecko może z tym żądaniem wystąpić, gdy mężczyzna, który je uznał przed osiągnięciem przez nie pełnoletności, nie jest ojcem dziecka,
  • dziecko może żądać unieważnienia uznania dopiero po dojściu do pełnoletności, jednakże nie później niż w ciągu trzech lat po dojściu do osiągnięcia tejże,
  • powództwo winno zostać wytoczone przeciwko mężczyźnie, który dziecko uznał i przeciwko matce (gdy matka nie żyje – przeciwko rzeczonemu mężczyźnie; gdy mężczyzna nie żyje – przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy).

2. Ustalenie bezskuteczności na żądanie mężczyzny, który uznał dziecko:

  • w ciągu sześciu miesięcy od daty, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi; w razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka,
  • powództwo powinno zostać wytoczone przeciwko matce i dziecku (gdy matka nie żyje – przeciwko dziecku).

3. Ustalenie bezskuteczności na żądanie matki:

  • powództwo powinno zostać wytoczone przeciwko mężczyźnie, który dziecko uznał i przeciwko dziecku (gdy mężczyzna nie żyje – przeciwko dziecku).

Inne uwagi dotyczące uznania dziecka[edytuj | edytuj kod]

  • dziecko poczęte, lecz jeszcze nie narodzone również może zostać uznane,
  • w razie śmierci dziecka nie może nastąpić jego uznanie, chyba że dziecko zostawiło zstępnych,
  • do uznania dziecka pełnoletniego potrzebna jest jego zgoda (obok zgody matki; jednakże zgoda matki zostaje pominięta w sytuacji gdy matka nie żyje lub porozumienie z nią napotyka przeszkody trudne do przezwyciężenia)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]