Prokurator

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy funkcjonariusza publicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Justice and law.png
Ten artykuł jest częścią serii
Prokuratura
Historia
Historia prokuratury na świecie
Historia prokuratury w Polsce
Instytucja na świecie
w państwach:
FrancjaLitwaNiemcy
PolskaRosjaSzwecjaUSA

przy międzynarodowych sądach
i trybunałach:
MTKMTKJMTKRMTW
MTWDWSSdSLTSdL

Ustrój
Ustrój prokuratury w Polsce

Prokurator Generalny
pion cywilny:
 • Prokuratura Generalna
 • prokuratury apelacyjne
 • prokuratury okręgowe
 • prokuratury rejonowe
pion wojskowy:
 • Naczelna Prokuratura Wojskowa
 • wojskowe prokuratury okręgowe
 • wojskowe prokuratury garnizonowe
Krajowe Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury
samorząd prokuratorski

Instytut Pamięci Narodowej:
 • Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
 • oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
Urząd prokuratora
prokurator • asesor prokuratury • aplikant prokuratury
Urzędnicy i pracownicy
Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury
Działalność społeczna
 • Stowarzyszenie Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej
 • Międzynarodowe Stowarzyszenie Prokuratorów
 • Kwartalnik Prokurator
 • Prokuratura i Prawo

Prokuratorfunkcjonariusz publiczny prokuratury uprawniony do samodzielnego wykonywania czynności prokuratorskich. Jako funkcjonariusz prokuratury strzeże praworządności oraz czuwa nad ściganiem przestępstw.

W II Rzeczypospolitej i Polsce Ludowej istniały trzy stopnie służbowe w prokuraturze:

  • prokurator
  • wiceprokurator
  • podprokurator

Urząd[edytuj | edytuj kod]

Kategorie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w Polsce, zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, prokuraturę stanowią:

Funkcję Prokuratora Generalnego do 31 marca 2010 r sprawował z urzędu Minister Sprawiedliwości – od 1 kwietnia 2010 r. Prokurator Generalny jest powoływany przez prezydenta na jedną sześcioletnią kadencję, spośród dwóch kandydatów wskazywanych przez Krajową Radę Sądownictwa i Krajową Radę Prokuratorów.

Prokuratorami powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury są prokuratorzy Prokuratury Generalnej, prokuratur apelacyjnych, okręgowych i rejonowych.

Prokuratorami wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury są prokuratorzy Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wojskowych prokuratur okręgowych i wojskowych prokuratur garnizonowych.

Prokuratorami Instytutu Pamięci Narodowej są prokuratorzy Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, a także prokuratorzy Biura Lustracyjnego i oddziałowych Biur Lustracyjnych.

Powołanie[edytuj | edytuj kod]

Prokurator Telford Taylor wygłaszający mowę oskarżycielską w sprawie USA vs. Alfried Krupp i in

Prokuratorem może być powołany ten, kto:

Ponadto na prokuratora w wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury może być powołany tylko oficer zawodowy lub oficer służby okresowej.

Prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury i prokuratorów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury powołuje Prokurator Generalny na wniosek Krajowej Rady Prokuratury.

Prokuratorów Głównej Komisji oraz oddziałowych komisji powołuje Prokurator Generalny na wniosek Prezesa IPN.

Utrata uprawnień[edytuj | edytuj kod]

Art. 16. Ustawy o prokuraturze. 1. Prokurator Generalny może odwołać prokuratora jednostki organizacyjnej prokuratury, jeżeli prokurator, mimo dwukrotnego ukarania przez sąd dyscyplinarny karą wymienioną w art. 67 ust. 1 pkt 2-4 lub art. 113 pkt 2-4, popełnił przewinienie służbowe, a w tym dopuścił się oczywistej obrazy przepisów prawa lub uchybił godności urzędu prokuratorskiego; przed podjęciem decyzji Prokurator Generalny wysłuchuje wyjaśnień prokuratora, chyba że nie jest to możliwe, oraz zasięga odpowiednio opinii zebrania prokuratorów Prokuratury Generalnej lub Naczelnej Prokuratury Wojskowej albo opinii właściwego zgromadzenia prokuratorów w prokuraturze apelacyjnej.

Status[edytuj | edytuj kod]

Zasada niezależności prokuratorów[edytuj | edytuj kod]

Oznacza ona, że prokurator nie musi uzyskiwać dla swoich czynności uprzedniej zgody przełożonego. A po dokonaniu czynności, nie musi ona być przez przełożonego zatwierdzona. Prokuratorzy nie są niezawiśli (więc nie podlegają tylko Konstytucji i ustawom) – muszą oni zatem wykonywać zarządzenia, wytyczne i polecenia przełożonych.

Prokurator, który nie zgadza się z poleceniem, może żądać jego zmiany lub wyłączenia go od dokonania czynności lub udziału w sprawie. O wyłączeniu rozstrzyga ostatecznie prokurator bezpośrednio przełożony nad tym, który wydał polecenie. Chyba, że jest to Prokurator Generalny, wtedy on decyduje o wyłączeniu.

Niezależność prokuratorów gwarantują m.in. takie instytucje jak:

  • Immunitet formalnoprawny
  • Zakaz piastowania innych stanowisk
  • Zakaz wykonywania zajęć, które przeszkadzałyby w pełnieniu obowiązków, uchybiałyby godności urzędu lub podważałyby zaufanie do jego bezstronności
  • Zakaz przynależności do partii politycznych i brania udziału w działalności publicznej
  • Zakaz sprawowania mandatu posła lub senatora
  • Zapewnienie stabilizacji materialnej i zawodowej.
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Sytuacja materialna[edytuj | edytuj kod]

Zarobki prokuratorów są regulowane odpowiednimi ustawami i rozporządzeniami, uzależnione są od umiejscowienia w hierarchii prokuratorskiej i zajmowanej funkcji. Zajmowane stanowiska kierownicze (kierownik sekcji, naczelnik wydziału, Prokurator Rejonowy, Okręgowy lub Apelacyjny) zwiększają zasadnicze wynagrodzenie o 10-20 procent.

Prawa i obowiązki[edytuj | edytuj kod]

Obowiązki[edytuj | edytuj kod]

Prokurator jest zobowiązany postępować zgodnie ze ślubowaniem prokuratorskim, w służbie i poza służbą strzec powagi sprawowanego urzędu i unikać wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności prokuratora lub osłabiać zaufanie do jego bezstronności. W okresie zajmowania stanowiska prokurator nie może należeć do partii politycznej ani brać udziału w żadnej działalności politycznej (ubiegającemu się o mandat posła, senatora albo radnego udziela się urlopu bezpłatnego na czas kampanii wyborczej). Prokurator jest obowiązany stale podnosić kwalifikacje zawodowe. Ustawa nakłada też na prokuratora obowiązek uczestniczenia w szkoleniach i innych formach doskonalenia zawodowego.

Uprawnienia[edytuj | edytuj kod]

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Aplikanci i asesorzy[edytuj | edytuj kod]

Aplikant[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: aplikant prokuratury.

Asesor[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: asesor prokuratury.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 nie dotyczy:
  2. nie dotyczy notariuszy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie Karne, LexisNexis, Warszawa 2009
Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.