Władysław Mrozowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Antoni Mrozowski
"Gruda"
Ilustracja
starszy sierżant starszy sierżant
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1896
Bilczyce,  Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 25 czerwca 1968
Bilczyce,  Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1918
Stanowiska zastępca dowódcy plutonu ckm, szef kompanii ckm w 13. Pułku Piechoty oraz kwatermistrzostwo Obwodu Pułtusk ZWZ-AK
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
bitwa pod Tarnopolem,
II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
obrona Modlina 1939
Odznaczenia
Krzyż Walecznych Brązowy Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Sierż. Władysław Mrozowski "Gruda" (ur. 1896 w Bilczycach, zm. 1968 tamże) – polski dowódca wojskowy, starszy sierżant Wojska Polskiego, członek Związku Walki ZbrojnejArmii Krajowej, więzień obozów Auschwitz-Birkenau oraz Sachsenhausen.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Urodził się 21 stycznia 1896 w miejscowości Bilczyce koło Krakowa, należących wówczas do Austro-Węgier. Ojciec jego, Stanisław Mrozowski był stangretem na pobliskim dworze; matką była Aniela z domu Augustynek. Miał trzech braci: Józefa, Stefana, Stanisława oraz trzy siostry: Zofię, Marię i Annę. Ukończył 7 klas szkoły podstawowej.

I wojna światowa[edytuj]

15 kwietnia 1915, w wieku 19 lat został powołany do służby wojskowej w cesarsko-królewskiej armii Austro-Węgier. Będąc w 13 Pułku Piechoty walczył na froncie włoskim w czasie I wojny światowej.

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj]

W 1918, wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego. W 13 Pułku Piechoty (złożonym z byłych żołnierzy c.k. armii) walczył początkowo na froncie czeskim i cieszyńskim. Następnie na froncie ukraińskim, gdzie jako karabinowy pozostawał bez przerwy do połowy lipca 1919. Szczególnie odznaczył się w walkach pod Czortkowem, Daraczowem, Trembowlą oraz Tarnopolem. Pod koniec działań wojennych razem z II/13 pp przeszedł na front wschodni, przejmując stanowisko dowódcy plutonu karabinów maszynowych. Funkcję tę pełnił do zawarcia zawieszenia broni. Za czyn bojowy w walkach z bolszewikami został 26 maja 1921 odznaczony Krzyżem Walecznych.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

Po wojnie przez krótki okres był funkcjonariuszem Policji Państwowej. Od 1923 w zawodowej służbie w Wojsku Polskim. W okresie międzywojennym pełnił funkcję szefa kompanii karabinów maszynowych, był instruktorem ckm oraz zajmował się wychowaniem żołnierzy. Ukończył Centralną Szkołę Strzelniczą w Toruniu oraz kurs doszkolenia dla podoficerów zawodowych w Grudziądzu. W 1930 odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi. W szczegółowym uzasadnieniu nadania odznaczenia napisano:

Przebywał dłuższy czas na froncie ukraińskim i bolszewickim jako karabinowy zastępca d-cy plutonu. Podczas całego pobytu na froncie wykazał bardzo dużo zalet moralnych - odznaczał się odwagą i poświęceniem. W pracy pokojowej jako instruktor ckm, a następnie szef kompanji - pracuje z zaparciem siebie. Szczególnie wyróżnił się w pracy nad wychowaniem żołnierzy[1].

II wojna światowa[edytuj]

Podczas Kampanii Wrześniowej walczył w obronie twierdzy Modlin. Wzięty do niewoli niemieckiej 28 września 1939 i wywieziony do Stalagu IA. 16 listopada 1940 z powodu złego stanu zdrowia został zwolniony z obozu do miejsca zamieszkania.

Władysław Mrozowski
Lata 20. XX w.
Zdjęcie ślubne z 1929
Zdjęcie powojenne
List od rodziny otrzymany podczas pobytu w Sachsenhausen (KL)
Po opuszczeniu obozu Sachsenhausen

Po powrocie pracował w firmie budowlanej jako stolarz niewykwalifikowany. W grudniu 1940 wstąpił do pracy konspiracyjnej w ZWZ-AK pod pseudonimem "Gruda". Zaprzysiężony przez kolegów Jana Orłowskiego oraz Juliusza Kubisa podjął się pracy kwatermistrza Obwodu Pułtusk. Pracę wykonywał do dnia aresztowania przez Gestapo 16 września 1942. Osadzony w więzieniu w Pułtusku został poddany ciężkim torturom. Udowodniono mu, i sam przyznał, że posiadał wiarygodną wiedzę na temat istnienia konspiracji w Pułtusku. Nigdy jednak nie zdradził żadnych nazwisk oraz nie potwierdził przynależności do AK. Po zakończeniu gestapowskiego dochodzenia wraz z grupą innych przesłuchiwanych został przeniesiony do ciężkiego obozu dla więźniów politycznych Soldau w Działdowie. Tam także został poddany bestialskim torturom.

Mężczyźni skłonni przyznać się do udziału w konspiracji zostali reklamowo powieszeni na rynku pułtuskim w grudniu 1942 (m.in. wspomniany Juliusz Kubis). Mrozowskiego z powodu nieugiętości przetransportowano do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer obozowy 104561[2]. Po niespełna miesięcznym pobycie w Oświęcimiu, 13 marca 1943 trafił do Sachsenhausen. Wolność odzyskał po długim marszu na zachód Niemiec z rąk Amerykanów w miejscowości Schwerin.

Okres powojenny[edytuj]

Dokładnie w wigilię 1945 wrócił do rodzinnych Bilczyc. Od 10 grudnia 1948 pełnił funkcję prezesa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Gdowie. Wstąpił także do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Zmarł na zawał 25 czerwca 1968. Pochowany na gdowskim cmentarzu parafialnym.

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. CAW, KZ 11-255
  2. Numerowy wykaz transportów przybyłych do Auschwitz
  3. „Za męstwo i osobistą odwagę okazane w walce z nieprzyjacielem w obronie Ojczyzny”; Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1836 z 12 lipca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1209)

Bibliografia[edytuj]

  • Kpt Kazimierz Goch, Zarys historii wojennej 13-go Pułku Piechoty, Zakł. Graf. "Polska Zjednoczona", Warszawa 1929, s. 24
  • Ryszard Juszkiewicz, Obrona Pułtuska i 13 pułk piechoty w wojnie 1939 roku, Ciechanów 1999