Władysław Skrzypek (partyzant)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Skrzypek
Orzeł, Grzybowski
major major
Data urodzenia 1914 lub 1916
Data śmierci 10 kwietnia 1944
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzel AK.jpg Związek Walki Zbrojnej
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Orl.jpg Gwardia Ludowa
Orl.jpg Armia Ludowa
Jednostki Oddział GL im. Bartosza Głowackiego
3 batalion GL
1 Brygada AL im. Ziemi Lubelskiej
Stanowiska Dowódca oddziału partyzanckiego
Dowódca batalionu partyzanckiego
Dowódca brygady partyzanckiej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Władysław Skrzypek, ps. Orzeł, Grzybowski (ur. 1914 lub 1916, zm. 10 kwietnia 1944[1]) – uczestnik wojny obronnej w 1939 r., członek Związku Walki Zbrojnej, żołnierz Armii Krajowej, dowódca w stopniu majora brygady Armii Ludowej[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przed 1939 był działaczem Związku Młodzieży Wiejskiej "Wici" w powiecie Kraśnik. Uczestniczył w wojnie polsko-niemieckiej 1939. Od 1940 był w ZWZ i AK, a od kwietnia 1943 w Polskiej Partii Robotniczej i GL. W czerwcu 1943 został dowódcą oddziału partyzanckiego GL im. Bartosza Głowackiego operującego w południowej Lubelszczyźnie.

Oddział "Orła" przeprowadził kilka akcji przeciw Niemcom, m.in. 15 sierpnia 1943 wykoleił pociąg towarowy koło Zaklikowa, 18 września zniszczył urządzenia stacji kolejowej w Szastarce, w nocy z 5 na 6 października opanował osadę Modliborzyce, a 22 października uczestniczył jako jeden z dowódców GL w bitwie pod Kochanami, jednak głównym jego zadaniem była likwidacja członków polskiej konspiracji z AK i NSZ. W lipcu 1943 w miejscowości Baraki kilku gwardzistów "Grzybowskiego" powiesiło 4 członków patrolu NSZ, w tym Wacława Raka z Kraśnika i Mieczysława Pirona z Dąbrowicy. Także w lipcu z rąk grupy Skrzypka zginęli rolnik Kaczorowski z synem oraz kilku innych członków ZWZ-AK.

We wrześniu 1943 "Grzybowski" pisał do dowódcy Obwodu II GL Mikołaja Demko vel Mieczysława Moczara: zapewniłem wszystkich chłopców, że nasz sojusznik nam pomoże, czym tylko będzie mógł, aby ścierwo to [chodzi o polskie podziemie niepodległościowe] wytępić, równocześnie z okupantem. (...) Resztę dni września i październik - to miesiące całkowitej likwidacji band reakcyjnych na terenie naszego obwodu; (AAN, GL 191/XXII-2, k.58).

Uczestniczył w mordowaniu żydowskich partyzantów Gwardii Ludowej w Kraśniku.

 Osobny artykuł: Pogrom w Kraśniku.

26 października 1943 Skrzypek został odkomenderowany do Sztabu Obwodu III GL, ale w grudniu 1943 mianowano go dowódcą 3. batalionu GL i awansowano na kapitana oraz odznaczono Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy. W lutym 1944 został mianowany dowódcą 1 Brygady AL im. Ziemi Lubelskiej.

10 kwietnia 1944 "Grzybowski" wraz z trzyosobowym patrolem napadł dom rodziny Kobylarzów we wsi Potok-Stany. Nie zastawszy w nim żołnierza NSZ Leona Kobylarza, Skrzypek zastrzelił jego brata Mieczysława. Kiedy udał się w drogę powrotną, najmłodszy z braci, niespełna 16-letni Wojciech Kobylarz, strzelił do "Grzybowskiego" i śmiertelnie go ranił.

Śmierć Skrzypka była po wojnie fałszywie przedstawiana przez władze komunistyczne jako haniebny mord "reakcji", popełniony na oficerze AL, który w najlepszych intencjach udawał się na rozmowy z lokalnym dowództwem AK.

Jego kuzynem[3] był Stefan Skrzypek ps. "Słowik", przedwojenny starszy sierżant WP, partyzant ZWZ/AK i GL (istnieje teoria według której Stefan Skrzypek był uprzednio członkiem NSZ i z ich polecania wstąpił do GL w charakterze szpiega). Zginał zamordowany przez oddział AS NSZ rtm. Leonarda Zub-Zdanowicza ps. "Ząb" i Adama Godfingera (Henryka Figuro-Podhorskiego) ps. "Step" pod Borowem[4].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Awanse[1][edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b E. Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową
  2. Encyklopedia II wojny światowej 1975 ↓, s. 568,.
  3. Walczyli o Polskę Ludową, str. 247-250.
  4. Bohater z krwią na rękach | Żołnierze Przeklęci, zolnierzeprzekleci.wordpress.com [dostęp 2018-01-17] (pol.).
  5. Miesiąc ten podaje Edward Gronczewski w swojej publikacji Walczyli o Polskę Ludową, natomiast w jego innej książce pt. Kalendarium walk GL i AL na Lubelszczyźnie, w aneksie zdjęciowym, znajduje się dyplom nadania "Grzybowskiemu" Krzyża Grunwaldu (co nastąpiło 25 grudnia 1943 z adnotacją na 1 stycznia 1944), na którym przed pseudonimem bojowym podany jest stopień kapitana GL. Ten sam stopień pojawia się przy jego nazwisku w publikacjach nt. tego orderu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVIII, Warszawa-Kraków 1997-1998.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. 3, Praca zbiorowa, Warszawa 1971
  • Jerzy Ślaski, Polska Walcząca, t. 3, Warszawa 1999
  • Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003
  • Praca zbiorowa: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: 1975.