Wieniedikt Jerofiejew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wieniedikt Jerofiejew
Pomnik na cześć poematu Jerofiejewa Moskwa-Pietuszki w Moskwie
Pomnik na cześć poematu Jerofiejewa Moskwa-Pietuszki w Moskwie
Imiona i nazwisko Wieniedikt Wasiljewicz Jerofiejew
(ros. Венедикт Васильевич Ерофеев)
Data i miejsce urodzenia 24 października 1938
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Niwa-2
Data i miejsce śmierci 11 maja 1990
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Moskwa
Zawód pisarz
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo radzieckie
Edukacja Uniwersytet Moskiewski
Okres 1970-1990
Gatunki proza, dramat, liryka
Ważne dzieła Moskwa-Pietuszki, Zapiski psychopaty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Wieniedikt Jerofiejew w Wikiźródłach
Wikicytaty Wieniedikt Jerofiejew w Wikicytatach

Wieniedikt Wasiljewicz Jerofiejew (ros. Венедикт Васильевич Ерофеев; ur. 24 października 1938 w Niwa-2, ZSRR, zm. 11 maja 1990 w Moskwie) – rosyjski pisarz i dramaturg. Autor utworów ukazujące satyryczno-groteskowy wizerunek sowieckich realiów społeczno-obyczajowych i politycznych[1]. Najbardziej znany z poematu prozą Moskwa-Pietuszki.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził na północy Rosji, w biednej rodzinie kolejarskiej mieszkającej przy stacji Pojakonda.

Po zesłaniu ojca przebywał w domu dziecka w Kirowsku.

Żyjąc w okresie zsyłek w obrębie koła podbiegunowego, na Półwyspie Kolskim, paradoksalnie dostąpił możliwości nauki pod okiem wykształconych nauczycieli wysyłanych tam przymusowo.

Studia podejmował między innymi na Uniwersytecie Moskiewskim na wydziale filologicznym, skąd (podobnie jak i z innych uczelni) został wydalony.

Pracował w rozmaitych zawodach, od kamieniarza po bibliotekarza, zaś swoje przemyślenia podczas robót w charakterze montera-łącznościowca, także te wynikające z problemu alkoholowego, opisał w utworze Moskwa-Pietuszki.

Przez długie lata jego twórczość była zakazana przez władze, krążyła w tak zwanym samizdacie, wydawana była jedynie za granicą. Dopiero pod koniec życia pisarz doczekał się powszechnej sławy w swym kraju.

W 1987 przyjął chrzest w katolickim kościele św. Ludwika w Moskwie[2].

Zmarł na raka krtani.

W listopadzie 1998 w 60. rocznicę urodzin na Placu Borby (Walki) w pobliżu stacji Miendielejewskaja odsłonięto pomnik Jerofiejewa wyobrażający pisarza z walizką pełną butelek.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1956-1958 - Zapiski psychopaty (ros. Записки психопата) - pamiętnik długo uważany za zaginiony, pierwszy raz opublikowany w 1995
  • 1970 - Moskwa-Pietuszki (ros. Москва — Петушки) - powieść opublikowana w latach 80-tych XX w.; polskie tłumaczenie Andrzej Drawicz
Poemat – jak nazwał go sam autor – z pozoru będący bezładnym zapisem myśli, spostrzeżeń, chaotycznych skojarzeń, delirycznych lęków i enigmatycznych wizji alkoholika, będącego w drodze do swej ukochanej. W rzeczywistości jest to poruszająca parabola ludzkiego losu, zabawna i przygnębiająca jednocześnie, posiadająca konstrukcję drogi krzyżowej.
  • 1972 - Szostakowicz (ros. Шостакович) - powieść o nieustalonym losie
Według słów Jerofiejewa utwór został skradziony podczas podróży pociągiem. W 1994 Sława Lon ogłosił, że rękopis cały czas znajdował się u niego i opublikował fragment, który przez większość literaturoznawców jest uważany za falsyfikat. Według przyjaciela Jerofiejewa - Władimira Murawjowa powieść nie istnieje, a historia została zmyślona przez samego pisarza.
Dramat, którego akcja ma miejsce w szpitalu psychiatrycznym. Wrażliwy i inteligentny Lew Gurewicz zostaje uwięziony na jednym z oddziałów psychuszki, gdzie na wszelkie wątpliwości dotyczące otaczającej rzeczywistości aplikowana jest pacjentom sulfazyna okraszona obelgami i przemocą ze strony wszechwładnego personelu.

Przypisy

  1. http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3917712
  2. Grzegorz Przebinda, Józef Smaga: Kto jest kim w Rosji po 1917 roku. Leksykon. Kraków: Znak, 2000, s. 122. ISBN 83-7006-868-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim

Źródła w języku rosyjskim

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]