Wiktor Gomulicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiktor Gomulicki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 października 1848
Ostrołęka
Data i miejsce śmierci 14 lutego 1919
Warszawa

Wiktor Teofil Gomulicki, pseudonim „Fantazy” (ur. 17 października 1848 w Ostrołęce, zm. 14 lutego 1919 w Warszawie) – polski poeta, powieściopisarz, eseista, badacz historii Warszawy, kolekcjoner. Jeden z najważniejszych twórców polskiego pozytywizmu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca miejsce urodzenia Gomulickiego
Nekrologi z prasy warszawskiej, po śmierci Wiktora Gomulickiego w 1919 r.

Dzieciństwo, upamiętnione później w powieści dla młodzieży Wspomnienia niebieskiego mundurka (1906), spędził w Pułtusku. Uczęszczał tam do gimnazjum przy klasztorze oo. benedyktynów. Od 1864 roku mieszkał w Warszawie, gdzie ukończył gimnazjum i w roku 1866 rozpoczął studia prawnicze w Szkole Głównej. W trakcie ich trwania zadebiutował jako poeta na łamach „Tygodnika Ilustrowanego”. Gdy w roku 1869 uczelnia została przekształcona w uniwersytet rosyjski, Gomulicki porzucił naukę.

W latach 1873-1874 i 1887-1889 pracował w redakcji „Kuriera Warszawskiego”, 1875-1888 „Kuriera Codziennego”, w 1874 roku redagował „Muchę”, w 1881 roku „Kolce”, w latach 1889-1890 „Tygodnik Powszechny”, współpracował z „Prawdą”, „Świtem”, „Krajem”. W 1893 otrzymał od belgijskiej Akademii Sztuk, Umiejętności i Literatury medal pierwszej klasy i dyplom honorowy. W 1911 skazany na rok twierdzy za napisanie przedmowy do opowiadania Adama Mickiewicza (kary nie odbył dzięki amnestii dla przestępców politycznych). W 1912 r. w 30-lecie pracy pisarskiej uczczony wydaniem obszernego wyboru jego drobnych utworów pt. Pokłosie. W 1918 r. otrzymał nagrodę literacką im. Elizy Orzeszkowej. Zmarł w wieku 70 lat, został pochowany na Starych Powązkach.

Jego syn – Juliusz Wiktor Gomulicki (1909-2006) – był historykiem literatury i eseistą, natomiast prawnuk Maurycy Gomulicki jest grafikiem i fotografem.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W jego twórczości największe znaczenie mają utwory poetyckie, odznaczające się finezyjną kunsztownością formy, o urozmaiconej strofice i budowie wersyfikacyjnej (Poezje 1882, Poezje 1886, Nowe pieśni 1896, Wiersze. Zbiór Nowy 1901, Biały sztandar 1907, Światła 1919, Pod znakiem Syreny 1944). Tworzył także utwory o tematyce refleksyjno-filozoficznej i pacyfistycznej. W swojej twórczości poruszał tradycje, życie codzienne i piękno Warszawy (W kamienicy „Pod Okrętem”, Schadzka, Warszawa wczorajsza). Szereg wierszy poświęcił Ostrołęce, miastu w którym się urodził (Nad błękitną moją Narwią). Pozostawił po sobie kilka powieści historycznych, mnóstwo felietonów, był również płodnym nowelistą. Będąc też tłumaczem poezji pierwszy w Polsce przekładał Ch. Baudelaire’a (Kwiaty zła). Jako jeden z nielicznych autorów z tamtego okresu głosił wielkość twórczości Norwida zamierzając opracować jego monografię.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Utwory swoje drukował od roku 1870, pierwsze zbiory poezji w latach 1873 i 1882, z następnych najważniejsze:

  • „Poezje” (1887),
  • „Nowe pieśni”[1] (1896), „Pieśń o Gdańsku”[2] (1900),
  • „Wybór wierszy” (1900), „Biały sztandar”[3] (1906,
  • poezje pacyfistyczne), „Światła” (1919).

Zbiory nowel[edytuj | edytuj kod]

  • Chałat[4], Oracz, Nieprzespany sen pani Maciejowej, Filemon i Baucis[5] i in.) do dziś bardzo popularne, jubileuszowy wybór nowel pt. „Pokłosie” (1913).

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • „Cudna mieszczka”[6] (1897),
  • „Miecz i łokieć”[7][8] (1903),
  • „Ciury”[9] (1907),
  • „Siódme amen IMC Pana Mokrzeckiego” (1910), „Car widmo”[10] (1911),
  • „Bój olbrzymów”[11] (1913),
  • „Niedziela Romcia”[12] (1896),
  • Wspomnienia niebieskiego mundurka” (1906).

W „Opowiadaniach o starej Warszawie” (3 t., 1900—1909, wyd. II. 2 t. 1913[13][14]) stał się piewcą stolicy Polski. Wiele ciekawych szczegółów z lat dawnych zebrał w dwóch tomach szkiców literackich: „Kłosy z polskiej niwy”[15] (1912) i „Sylwety i miniatury literackie” (1916). Zbiorowego wydania pism Gomulickiego i obszerniejszej oceny jego twórczości brak.

Był także encyklopedystą. Na prośbę Zygmunta Glogera napisał do jego Encyklopedii staropolskiej hasło Litografie polskie najdawniejsze. Jego nazwisko jako współtwórcę tej encyklopedii wymienia autor w posłowiu tomu IV[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiktor Gomulicki, Nowe pieśni, wyd. 1896, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  2. Wiktor Gomulicki, Pieśń o Gdańsku : [poezje], wyd. 1900, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  3. Wiktor Gomulicki, Biały sztandar ; Pieśni miłościwe, wyd. 1907, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  4. Wiktor Gomulicki, Chałat, wyd. 1905, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  5. Wiktor Gomulicki, Oracz ; Nieprzespany sen pani Maciejowej ; Filemon i Baucis, wyd. 1908, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  6. Wiktor Gomulicki, Cudna mieszczka : obrazek warszawski z wieku XVII, wyd. 1897, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  7. Wiktor Gomulicki, Miecz i łokieć : powieść z wieku XVII. T. 1, wyd. 1903, polona.pl [dostęp 2018-06-20].
  8. Wiktor Gomulicki, Miecz i łokieć : powieść z wieku XVII. T. 2, wyd. 1903, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  9. Wiktor Gomulicki, Ciury : powieść. Cz. 1-3, wyd. 1907, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  10. Wiktor Gomulicki, Car widmo : powieść z czasów zasiadania a przecie nie siedzenia Władysława, syna Zygmuntowego, na tronie Rurykowym, wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  11. Wiktor Gomulicki, Bój olbrzymów : powieść historyczna, wyd. 1913, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  12. Wiktor Gomulicki, Niedziele Romcia, wyd. 1896, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  13. Wiktor Gomulicki, Opowiadania o starej Warszawie. T. 1, wyd. 1913, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  14. Wiktor Gomulicki, Opowiadania o starej Warszawie. T. 2, wyd. 1913, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  15. Wiktor Gomulicki, Kłosy z polskiej niwy, wyd. 1912, polona.pl [dostęp 2018-06-21].
  16. Gloger t. IV 1903 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934-1939)
  • Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. T. IV. Warszawa: Druk P. Laskauera i W.Babickiego, 1903.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]