Kopułek łąkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wilgotnica łąkowa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopułek łąkowy
Kopułek łąkowy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina wodnichowate
Rodzaj Cuphophyllus
Gatunek kopułek łąkowy
Nazwa systematyczna
Cuphophyllus pratensis (Fr.) Bon
Docums Mycol. 14(no. 56): 10 (1985)
2010-11-20 Cuphophyllus pratensis.jpg
Zbiegające po trzonie blaszki

Kopułek łąkowy (Cuphophyllus pratensis (Fr.) Bon) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cuphophyllus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus pratensis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1984 r. Marcel Bon, przenosząc go do rodzaju Cuphophyllus[1].

Synonimów naukowych jest ponad 70. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus pratensis Fr. 1818
  • Camarophyllus pratensis (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Hygrocybe pratensis (Fr.) Murrill 1914
  • Hygrophorus pratensis (Fr.) Fr. 1836

Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r[3]. Niektóre atlasy podawały nazwę wilgotnica łąkowa[4][5]). Obydwie te nazwy polskie są jednak niespójne z aktualną nazwą naukową, według Index Fungorum gatunek ten bowiem nie należy już ani do rodzaju Camarophyllus (kopułek), ani Hygrocybe (wilgotnica), lecz do rodzaju Cuphophyllus.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica od 2 do 7 cm, młody – wypukły, następnie wypukły do płaskiego. Jego powierzchnia jest falista, pośrodku słaby grabek, ewentualnie wgłębienie, gładka, sucha, matowa. U odmiany pallida ma kolor jasny; od białego do jasnokremowego, u odmiany pratensisw różnych odcieniach żółtego i pomarańczowego[4].

Blaszki

Szerokie, rzadkie, dość daleko zbiegające po trzonie, ostrze gładkie, kolor nieco jaśniejszy od kapelusza[5].

Trzon

Wysokość od 2,5 do 5,5 cm, średnica od 6 do 12 mm, cylindryczny, zwężony ku podstawie, powierzchnia sucha, gładka, podłużnie włókienkowata. Pełny, elastyczny, kolor – jak w kapeluszu lub nieco jaśniejszy[4].

Miąższ

Gruby w centrum kapelusza, wąski ku brzegom, kremowo – pomarańczowy, smak łagodny, brak zapachu[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie. Rozmiar 6-7 x 4-5 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej stanowisk opisano w Europie, ale notowany jest w wielu kontynentach: w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, w Azji i na Nowej Zelandii[7]. Dość pospolity jest w Alpach, w Niemczech podlega ochronie[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8].

Owocniki wyrastają pojedynczo lub w grupach, w trawie, na pastwiskach, na łąkach i przy brzegach lasów. W Europie Środkowej jeszcze dość częsty gatunek, gdzie indziej rzadki.. Częściej występuje na pogórzu i w górach[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny[5][6]. Można go przyrządzić na różne sposoby z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej jest podobny tzw. kopułek śnieżny (Cuphophyllus virgineus) , ale jest mniejszy i bardziej delikatna[4]. Podobna jest też wodnicha gajowa (Hygrophorus nemoreus), wyrastająca w lasach liściastych (dąb). Kapelusz ma ciemniej brązowo zabarwiony, biały miąższ.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.