Wydrzyk ostrosterny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wydrzyk ostrosterny
Stercorarius parasiticus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Osobnik dorosły
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina wydrzyki
Rodzaj Stercorarius
Gatunek wydrzyk ostrosterny
Synonimy
  • Larus parasiticus Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

Wydrzyk ostrosterny[4], wydrzyk pasożytny (Stercorarius parasiticus) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny wydrzyków (Stercorariidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gnieździ się na wybrzeżach północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej. Zasięg występowania jest bardziej wysunięty na południe i wschód niż wydrzyka tęposternego. W Europie można go spotkać na Islandii, w północnej części Wielkiej Brytanii, na atlantyckich i bałtyckich wybrzeżach Skandynawii i na północy Rosji. Na kontynencie europejskim jest zarazem najliczniej występującym wydrzykiem. Zimuje na otwartych wodach i wybrzeżach Atlantyku, Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego, najczęściej na południe od równika, docierając aż do południowych skrawków Afryki, Ameryki Południowej, Australii i Nowej Zelandii. Od lipca do grudnia i wiosną w kwietniu i w maju pojawia się na przelotach nad polskim wybrzeżem, a niekiedy również w głębi kraju.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy rozpoznawcze

Osiąga wielkość mewy śmieszki. Dorosły osobnik jest koloru jednolicie szarobrązowego, ale może mieć wierzch ciała ciemnoszarobrązowy. Od dołu może być jaśniejszy – lecz nigdy biały. Na głowie ma czarny „berecik”. Koniec dzioba jest zagięty w dół. Na nogach ma zakrzywione pazury. Ma wąskie i spiczaste skrzydła. Dorosły ptak ma ostro zakończone i dłuższe o 8 cm dwie środkowe sterówki, młody ma je wyraźnie krótsze – 2 cm. Młode wydrzyki mają też poprzecznie prążkowany brzuch. Wydrzyki charakteryzują się szybkim lotem, podobnym do sokolego.

Odmiana ciemna

Nie wyróżnia się podgatunków[2][5], występują natomiast dwie odmiany barwne:

  • jasna, podobnie ubarwiona do wydrzyka tęposternego, choć bez poprzecznych pasów sunących przez boki i pierś oraz z brązowym wierzchem głowy, jasną plamą nad dziobem i rzadko tylko z brunatną obrożą. Ogólnie są ciemnobrązowe z białym spodem ciała, szyją i żółtymi policzkami.
  • ciemna, ciemniejsza na grzbiecie. Jasne pole występuje tylko na lotkach I rzędu. Ta forma częściej gnieździ się nad Bałtykiem.

Oprócz tego są formy pośrednie.

Jego dziób jest smuklejszy od wydrzyka tęposternego.

Głos
Odzywa się wysokim „ka-ou” lub głębszym „tak tak”, miękkim w tonie „a-u-eli” lub głośnym i ostrym „ji-a ja”.
Dane liczbowe
  • Długość: 42–46 cm
  • Rozpiętość skrzydeł: 90–105 cm
  • Skrzydło złożone: 30–33 cm
  • Środkowe sterówki ogona: 17–21,5 cm
  • Zewnętrzne sterówki: 5,5–10,5 cm
  • Waga: 295–318 g

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Biotop
W czasie przelotów nad Europą może zapuszczać się w głąb lądu i zatrzymywać się nad większymi zbiornikami i rzekami. Jednak tereny lęgowe położone są na bagnach, torfowiskach, wrzosowiskach i w okolicach jezior wilgotnej tundry. Zasiedla też wybrzeża morskie i powierzchnie nieporośnięte.
Wydrzyk w czasie żerowania
Toki
Na lęgowiska powraca w kwietniu i maju, osiedlając się w rozrzuconych koloniach. Lot godowy jest falisty tzn. ptak wznosi się, po czym opada gwałtownie, przewracając przy tym koziołki w powietrzu.
Gniazdo
Buduje w luźnych koloniach na łąkach i mszarach. Gniazdo tworzy płytkie zagłębienie w mchu lub trawie. Kolonie znajdują się w miejscach gęsto porośniętych trawą. Często towarzyszą im lęgi rybitwy popielatej.
Jaja
Jaja
2 zielonkawe lub oliwkowobrunatne jaja z ciemniejszymi plamkami i prążkami, podobne do jaj mew.
Okres lęgowy
Oboje rodzice wysiadują jaja przez 24–28 dni. Opiekują się pisklętami, aż te nie nauczą się latać, czyli po około 32 dniach. Pisklęta w puchu są ciemnobrunatne. Przez cały okres gniazdowania dorosłe ptaki są agresywne, do tego stopnia, że mogą atakować też ludzi. W sierpniu i wrześniu zbierają się w stada i odlatują na południe.
Wydrzyk w pogoni za mewą
Pożywienie
Łowi ryby, lecz częściej bezczelnie porywa zdobycz innym ptakom, m.in. głuptakom, maskonurom, mewom i petrelom lub goni je, aż te porzucą swoją ofiarę lub zwrócą ją z wola, by lżej lecieć. Z tej też przyczyny wzięła się jego nazwa. Wybiera też jaja lub pisklęta z gniazd morskich ptaków oraz poluje na drobne ptactwo i gryzonie podobnie jak krogulec.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje wydrzyka ostrosternego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern)[3]. Liczebność światowej populacji w 2015 roku szacowano na 400–600 tysięcy dorosłych osobników, natomiast liczebność populacji europejskiej na 79,8–112 tysięcy dorosłych osobników[3].

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[6].

Zobacz[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stercorarius parasiticus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Arctic Skua (Stercorarius parasiticus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-05)].
  3. a b c Stercorarius parasiticus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Stercorariidae Gray,GR, 1870 (1831) - wydrzyki - Skuas/Jaegers (Wersja: 2016-11-18). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-06].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Noddies, gulls, terns, auks (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-07-04].
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]