Yung Wing

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Yung.
Yung Wing
Yung Wing
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 容闳
Pismo tradycyjne 容閎
Hanyu pinyin Róng Hóng
Wade-Giles Jung Hung

Yung Wing (ur. 17 listopada 1828, zm. 21 kwietnia 1912) – chiński działacz społeczny, pierwszy Chińczyk wykształcony w Stanach Zjednoczonych i naturalizowany Amerykanin, jeden z pierwszych zwolenników reformy i modernizacji państwa Qingów, zaangażowany w tzw. ruch samoumocnienia i ruch stu dni reform.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Xiangshan w prowincji Guangdong[1]. Przez jedenaście lat z woli rodziców kształcił się w szkółkach misjonarskich w Makau i Hongkongu, a w 1847 roku został wysłany na studia na Uniwersytecie Yale, które ukończył w 1854 roku[2]. Podczas pobytu w USA przeszedł na chrześcijaństwo i w 1852 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie[3]. Po powrocie do Chin usiłował przekonać dwór w Pekinie o konieczności czerpania wzorców z zachodu i modernizacji kraju; propagując reformy spotkał się nawet w 1859 roku z przywódcami tajpingów[4]. Nawoływania Yunga początkowo trafiały w próżnię, dopiero po niemal 10 latach od jego powrotu Zeng Guofan zatrudnił go jako tłumacza i pośrednika przy zakupie nowoczesnych maszyn z zagranicy[5]. Później pomagał także m.in. Li Hongzhangowi przy zakupie amerykańskich armat dla chińskiej armii[6].

Ostatecznie rząd qingowski z inicjatywy Yung Winga skierował w 1872 roku pierwszą, 120-osobową grupę młodych Chińczyków na studia w Hartford w stanie Connecticut. Studentom, oprócz stojącego na czele misji Yunga, towarzyszyli nauczyciele chińscy, dbający o jednoczesne przygotowanie swoich podopiecznych do tradycyjnych egzaminów urzędniczych, oraz nadzorca pilnujący zachowywania konfucjańskiej moralności i strzegący przed zbytnim przyswojeniem sobie przez młodych zachodniej kultury. Ostatecznie dwór zrezygnował z planów kształcenia przyszłych kadr za granicą i w 1881 roku projekt zarzucono[7]. Podczas pobytu ze studentami w Hartford, Yung poślubił w 1875 roku Amerykankę Mary Kellogg[8], z którą miał dwóch synów: Morrisona Browna i Bartletta Goldena Yungów[9]. W tym samym roku otrzymał stanowisko zastępcy pierwszego w historii ambasadora państwa chińskiego w Waszyngtonie, Chen Lanbina[10], którym był do 1881 roku[11].

Po rezygnacji przez dwór z reformatorskich planów Yung został odsunięty na boczny tor i w 1883 opuścił Chiny, osiedlając się w Stanach Zjednoczonych[12]. W 1895 roku powrócił do ojczyzny, gdzie zaangażował się w bezskuteczny ruch stu dni reform. Zniechęcony postawą obskuranckiej cesarzowej Cixi wrócił w 1902 roku do USA, gdzie zmarł dziesięć lat później w Hartford[13]. Do końca życia był zwolennikiem okcydentalizacji Chin, poparł ruch rewolucyjny Sun Jat-sena. W 1909 roku wydał napisaną po angielsku autobiografię My Life in China and America[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Judy Yung, Gordon H. Chang, H. Mark Lai: Chinese American voices: from the gold rush to the present. Berkeley: University of California Press, 2006, s. 31–32. ISBN 0-520-24309-9. (ang.)
  2. Stacey Bieler: "Patriots" or "traitors"?: a history of American-educated Chinese students. Armonk, New York: M.E. Sharpe, 2004, s. 2. ISBN 0-7656-1186-4. (ang.)
  3. Lani Ah Tye Farkas: Bury my bones in America: the saga of a Chinese family in California, 1852–1996: from San Francisco to the Sierra gold mines. Nevada City, California: Carl Mautz Publishing, 1998, s. 89. ISBN 1-887694-11-0. (ang.)
  4. Jessie Gregory Lutz: Opening China: Karl F.A. Gützlaff and Sino-Western relations, 1827–1852. Grand Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing, 2008, s. 274. ISBN 978-0-8028-3180-4. (ang.)
  5. John King Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Warszawa-Gdańsk: Bellona/Marabut, 2004, s. 199–200. ISBN 83-1109726-7. (ang.)
  6. Khoon Choy Lee: Pioneers of modern China: understanding the inscrutable Chinese. Singapore: World Scientific, 2005, s. 52. ISBN 978-981-256-618-8. (ang.)
  7. John King Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Warszawa-Gdańsk: Bellona/Marabut, 2004, s. 200. ISBN 83-1109726-7. (ang.)
  8. Edward J. M. Rhoads: Stepping Forth Into the World: The Chinese Educational Mission to the United States, 1872–81. Hong Kong: Hong Kong University Press, 2011, s. 72. ISBN 978-988-8028-87-0. (ang.)
  9. Symposium on Historical, Archaeological and Linguistic Studies on Southern China, South-East Asia and the Hong Kong Region: papers presented at meetings held in September 1961 as part of the Golden Jubilee Congress of the University of Hong Kong. Hong Kong: Hong Kong University Press, 1967, s. 283. (ang.)
  10. Hongshan Li: U.S.-China educational exchange: state, society, and intercultural relations, 1905–1950. New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press, 2008, s. 27. ISBN 978-0-8135-4199-0. (ang.)
  11. Roger Daniels: Asian America: Chinese and Japanese in the United States since 1850. Seattle: University of Washington Press, 1995, s. 27. ISBN 0-295-97018-9. (ang.)
  12. Thomas Edward La Fargue: China's first hundred: educational mission students in the United States, 1872-1881. Pullman, Washington: Washington State University Press, 1987, s. 61. ISBN 978-0-87422-035-3. (ang.)
  13. Guiyou Huang: Asian American autobiographers: a bio-bibliographical critical sourcebook. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group, 2001, s. 414. ISBN 0-313-31408-X. (ang.)
  14. Gu Chang-Sheng: Awaken: Memoirs of a Chinese Historian. Bloomington, Indiana: AuthorHouse, 2009, s. 155. ISBN 978-1-4490-0619-8. (ang.)