Zachłyśnięcie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zachłyśnięcie lub aspiracja – przypadkowe wprowadzenie do dróg oddechowych obcych substancji z gardła. Wysokie ryzyko aspiracji występuje w okresie okołooperacyjnym. Zachłyśnięcie treścią żołądkową może być przyczyną ciężkiego zapalenia płuc. Szczególnym przypadkiem jest zadławienie, najczęściej spotykane wśród dzieci i niemowląt, w którym ciałem obcym jest jakiś stały przedmiot lub kęs pokarmu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą hipotezę o śmierci na skutek zachłyśnięcia własną wydzieliną w czasie operacji wysunął James Simpson w połowie XIX wieku[1]. Szczegółowe przypadki aspiracji treści żołądkowej opisał w 1946 roku Curtis Mendelson[1][2]. Dotyczyły one pacjentek poddanych znieczuleniu ogólnemu podczas porodu naturalnego[1][2], jak również serii badań na zwierzętach i ich reakcji fizjologicznych na zachłyśnięcie różnymi substancjami[1]. Zjawisko chemicznego zapalenia płuc zostało nazwane od nazwiska odkrywcy zespołem Mendelsona.

Przyczyny i ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Znaczne osłabienie lub brak odruchów obronnych w okolicy gardła i krtani na skutek znieczulenia do zabiegu operacyjnego[3]. Czynnikami ryzyka są:

W przypadku donoszonych lub przenoszonych noworodków istnieje ryzyko aspiracji smółki z powodu przedwczesnych odruchów oddechowych na skutek wewnątrzmacicznego niedotlenienia/kwasicy[6].

Wśród dzieci częstymi wypadkami są zadławienia obcymi przedmiotami. Wśród niemowląt naturalnym odruchem jest wkładanie wszystkiego do ust[7], więc zagrożenie stanowi dostęp do zabawek lub przedmiotów nieodpowiednich dla wieku dziecka[8]. U dzieci starszych winny jest temperament, gdyż chcą wszystko robić w tym samym czasie tj. jeść, bawić się i oddychać[7].

Prewencja[edytuj | edytuj kod]

  • stosowanie znieczulenia regionalnego zamiast ogólnego[9]
  • przestrzeganie właściwego czasu głodówki przed operacją[1]
  • stosowanie leków zmniejszających kwaśność soków żołądkowych[1][10][11]
  • odkwaszanie i opróżnianie żołądka przed znieczuleniem ogólnym[2]
  • rękoczyn Sellicka[12], ucisk na chrząstkę pierścieniowatą[13]
  • pozycja boczna ustalona (zmniejsza ryzyko aspiracji treści żołądkowej)[3]
  • opieka nad pacjentem do czasu odzyskania odruchów obronnych[2]
  • unikanie dostępu do zabawek lub przedmiotów nieodpowiednich dla wieku dziecka[8]
  • unikanie leków w tabletkach dla dzieci poniżej 3 roku życia[8]
  • odpowiednie przygotowywanie posiłków dla dzieci[8]

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Packer 2008 ↓, s. 287.
  2. a b c d Aitkenhead, Smith i Rowbotham 2008 ↓, s. 678.
  3. a b Smith, Pinnock i Lin 2012 ↓, s. 61.
  4. a b c d e Berry i Knos 1999 ↓, s. 131.
  5. Halinen i Saastamoinen 1998 ↓, s. 494.
  6. a b c d Kühl 2001 ↓, s. 181.
  7. a b Banco 2000 ↓, s. 57.
  8. a b c d Banco 2000 ↓, s. 58.
  9. Packer 2008 ↓, s. 288.
  10. Aitkenhead, Smith i Rowbotham 2008 ↓, s. 679.
  11. Berry Knos ↓, s. 131.
  12. Gwinnutt 1999 ↓, s. 54-55.
  13. Packer 2008 ↓, s. 289.
  14. a b c d e f Packer 2008 ↓, s. 290.
  15. a b c d e Robinson i Hall 2006 ↓, s. 143.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alan R. Aitkenhead, Graham Smith, David J. Rowbotham, Anestezjologia, wyd. II, t. 2, Wrocław: Urban & Partner, 2008, ISBN 978-83-7609-005-4.
  • Leonard I. Banco, Urazy i zatrucia [w:] Paul H. Dworkin (red.), Pediatria, Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 2000, ISBN 83-87944-75-0.
  • Arnold J. Berry, Gundy B. Knos, Anestezjologia, Wrocław: Urban & Partner, 1999, ISBN 83-85842-89-6.
  • Carl L. Gwinnutt, Anestezjologia kliniczna, Wrocław: Urban & Partner, 1999, ISBN 83-87944-10-6.
  • Matti Halinen, Pekka Saastamoinen, Resuscytacja krążeniowo-oddechowa [w:] Per Rosenberg, Jussi Kanto, Lauri Nuutinen (red.), Anestezjologia, Gdańsk: Novus Orbis, 1998, ISBN 83-85560-42-4.
  • Peter Gonne Kühl, Neonatologia [w:] Stephan Illing, Stephanie Spranger (red.), Pediatria, Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 2001, ISBN 83-87944-76-9.
  • Malcolm Packer, Zachłyśnięcie [w:] James Duke (red.), Sekrety anestezjologii, Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2008, ISBN 978-83-60290-58-3.
  • Neville Robinson, George Hall, Anestezja praktyczna, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, ISBN 83-200-3328-4.
  • Tim Smith, Collin Pinnock, Ted Lin, Podstawy Anestezjologii, Wydanie Trzecie, Warszawa: DB Publishing, 2012, ISBN 978-83-62526-05-5.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.