Zarządzanie środowiskowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zarządzanie środowiskowe (zarządzanie proekologiczne)– celowe działanie mające na celu utrzymanie i poprawę stanu środowiska naturalnego, na które oddziałuje działalność człowieka[1]. Jest to zarządzanie środowiskiem zintegrowane z ogólnym systemem zarzadzania np. w przedsiębiorstwie lub gminie.[2]

Odróżnia się zarządzanie środowiskowe od zarządzania środowiskiem (czy lepiej: zarządzanie ochroną środowiska). To ostatnie jest domeną władzy publicznej, a zarządzanie środowiskowe dotyczy planowania, organizowania, motywowania i kontroli działań, w wyniku czego ulega zmniejszeniu negatywny wpływ organizacji na środowisko.

Cele i zadania[edytuj | edytuj kod]

Nadrzędnnym celem zarządzania środowiskowego jest zapewnienie ochrony i pewności, że zasoby pozostaną dostepne dla przyszłych pokoleń. Oprócz tego:

  • korekta korzystnych i niekorzystnych następstw działalności lub produktów poprawiająca ogólny stan środowiska naturalnego
  • racjonalizacja wykorzystania zasobów naturalnych, niezbędnych do prowadzenia działalności lub produkcji
  • spełnienie środowiskowych oczekiwań klientów
  • poprawa wizerunku organizacji
  • poprawa wyników finansowych organizacji

Początki[edytuj | edytuj kod]

Procedury zarządzania środowiskowego jako pierwszy opracował Brytyjski Instytut Standaryzacji- Norma BS 7750, opublikowana w 1992 roku.Rozwiązania zastosowane w tej normie w znacznym stopniu zostały powielone w schemacie Audytu i Zarządania środowiskowego Unii Europejskiej - EMAS.Na tej podstawie tworzono również system ISO 14000 Zarządzanie środowiskowe[3]

Główne aspekty[edytuj | edytuj kod]

aspekt etniczny[edytuj | edytuj kod]

Aspekty kulturowe i socjologiczne podejścia społeczeństwa danego regionu do ingerencji w środowisko naturalne. Bardzo duże znaczenie mają poglądy społeczeństw na temat poszanowania środowiska naturalnego. Aspekt ten obejmuje dwa podstawowe założenia: antropocentryzm i ekocentryzm.[4]

aspekt gospodarczy[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka do prawidłowego działania i wzrostu potrzebuje zasobów naturalnych. Znaczenie środowiska naturalnego podkreślają zarówno teorie ekonomii klasycznej jak i neoklasycznej.[4]

aspekt ekologiczny[edytuj | edytuj kod]

Naukowe analizy środowiska naturalnego dotyczą kilku poziomów wątpliwości, dotyczących wypływu społeczeństwa na środowisko naturalne[4]

Standardy i koncepcje[edytuj | edytuj kod]

Aby zarządzanie środowiskowe było efektywne, niezbędne są standardy i koncepcje zarządzania. Publikacje te mają na celu pokazanie, , w jaki sposób należy działać, aby zmiejszyć wpływ ludzkiej działalności na środowisko (według obiektywnych kryterów).

Najważniejsze systemy zarządzania oraz koncepcje redukcji szkód to:

Dość mocno rozpowrzechnionym jest także system The Green Dragon Environmental Management Standard - pięciostopniowy system zarządzania środowiskiem. Przeznaczony dla mniejszych przedsiębiorstw, dla których norma ISO 14001 może być zbyt trudna do wdrożenia. Korzystają z niej również większe przedsiębiorstwa, które chcą wdrażać normę ISO 14001 metodą "małych kroczków"[5]

Kluczowe role w poszczególnych sektorach[edytuj | edytuj kod]

Sektor publiczny[edytuj | edytuj kod]

W skład sektora publicznego wchodzi cała administracja rządowa wraz z przedsiębiorstwami państwowymi. W zarządzaniu zasobami naturalnymi, sektor publiczny jest odpowiedzialny za kierowanie zarządzeniami dotyczącymi zarządzania środowiskowego oraz za tworzenie stosownego prawa chroniącego środowisko naturalne. Tradycyjnie sektor publiczny miał za zadanie dostarczanie wiarygodnych raportów na temat wpływu np. przemysłu na środowisko naturalne. Wraz z wzrastającą liczba zagrożeń dla środowiska naturalnego, niezbędne było wprowadzenie nowych zasad działania zarządzaniem środowiskowym. Z tego faktu wynikła współpraca między sektorem publicznym, prywatnym i cywilnym, która ma na celu zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi.[4]

Sektor prywatny[edytuj | edytuj kod]

W skład sektora prywatnego wchodzą firmy prywatne oraz organizacje non-profit. Tradycyjną rola sektora prywatnego jest odzyskiwanie zasobów naturalnych. Przykładami takiej działalności mogą być organizacje zajmujące się górnictwem (minerały i ropa naftowa), zasobami leśnymi oraz zajmujące się połowem ryb. Zarządzanie środowiskowe podjęte przez sektor prywatny zależy od rodzaju dostępnych zasobów, ich powszechności i dostępności. Osoby odpowiedzialne za zarządzanie środowiskowe powinny posiadać wysokie zdolności negocjacyjne w celu kolaboracji ze środowiskiem socjalnym i politycznym.[4]

Sektor cywilny[edytuj | edytuj kod]

Sektor cywilny zawiera stowarzyszenia, które tworzone są dobrowolnie, reprezentują interesy i żądania dużej części danej społeczności. Przykładami są organizacje bazujące na małych społecznościach, ludności rdzennej oraz organizacjach pozarządowych (ang. "non-government organisations"). Opierają się one na wywieraniu nacisku społecznego, który może spowodować zmiany w planach zarządzania środowiskowego. Celem stowarzyszeń cywilnych jest posiadanie istotnego głosu w sprawach związanych z zarządzaniem zasobami naturalnymi na danym terenie.[4]

Wdrażanie systemu[edytuj | edytuj kod]

Proces wdrażania systemu zarządzania środowiskowego składa się z trzech zasadniczych etapów, do których zalicza się: prace wstępne, opracowanie systemu, testowanie.[6]

Etap I – Prace wstępne

  • Podjęcie decyzji dotyczącej korzystania z pomocy firmy konsultingowej – o ile będzie to konieczne
  • Powołanie zespołu wdrożeniowego, przydzielenie odpowiednich funkcji właściwym osobom oraz zapewnienie niezbędnych środków
  • Przeprowadzenie wstępnego przeglądu środowiskowego

Etap II – Opracowanie

  • Przeprowadzenie szkoleń o różnym zakresie tematycznym dla różnych grup pracowników organizacji
  • Opracowanie procedur, które muszą być kolejno udokumentowane. Procedury te dotyczą między innymi: przeprowadzania szkoleń, komunikacji wewnątrz organizacji, nadzoru dokumentacji systemowej, identyfikacji sytuacji awaryjnych, prowadzenia działań korygujących i zapobiegawczych.
  • Analiza oddziaływania organizacji na środowisko – jest to kluczowe zadanie dla skuteczności wdrażanego systemu zarządzania środowiskiem.
  • Opracowanie procedur operacyjnych, w których określa się sposób postępowania przy realizacji procesów związanych z kwestią dotyczącą środowiska.
  • Opracowanie polityki środowiskowej i programu środowiskowego.

Etap III – Testowanie

  • Przeprowadzenie działań korygujących, których celem jest ocena zgodności pomiędzy działaniami rzeczywistymi, a tymi ustalonymi wcześniej oraz ocena zgodności wdrożonego systemu z wymaganiami normy ISO 14001.
  • Kontrola zarządzania realizowana przez najwyższe kierownictwo.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nierzwicki Witold, Zarządzanie środowiskowe, PWE, s. 7, ISBN 83-208-1605-X.
  2. Poskrobko Bazyli, Poskrobko Tomasz, Zarządzanie środowiskiem w Polsce, 2012, ISBN 978-83-208-2011-9.
  3. a b c M. Dębowska, Systemy zarzadzania środowiskowego, ISSN 1642-5308.
  4. a b c d e f Environmental resource management, Wikipedia.org.
  5. Green Business Centre, www.greenbusinesscentre.org.uk.
  6. System zarządzania środowiskowego, EncyklopediaZarządzania.