Zasłonak purpurowiejący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zasłonak purpurowiejący
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina zasłonakowate
Rodzaj zasłonak
Gatunek zasłonak purpurowiejący
Nazwa systematyczna
Cortinarius purpurascens Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 265 (1838) [1836-1838]
Zasłonak purpurowiejący: drugie zdjęcie

Zasłonak purpurowiejący (Cortinarius purpurascens Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisał ten takson Elias Fries w 1821 r. jako Agaricus obtusus. Ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Cortinarius[1].

Synonimy[2]:

  • Agaricus purpurascens Fr. 1818
  • Agaricus subpurpurascens Batsch, 1786
  • Cortinarius purpurascens f. cedretorum Chevassut & Rob. Henry 1986
  • Cortinarius purpurascens f. cedretorum Rob. Henry & Chevassut 1988
  • Cortinarius purpurascens f. genuinus Rob. Henry 1976
  • Cortinarius purpurascens f. parvoides Rob. Henry 1976
  • Cortinarius purpurascens Fr. 1838 f. purpurascens
  • Cortinarius purpurascens var. alluticolor Rob. Henry 1976
  • Cortinarius purpurascens var. hebelomatoides Rob. Henry 1976
  • Cortinarius purpurascens var. largusoides Cetto 1991
  • Cortinarius purpurascens Fr. 1838 var. purpurascens
  • Cortinarius purpurascens var. subpurpurascens (Batsch) Fr. 1838
  • Cortinarius purpurascens var. subsordidus Rob. Henry 1976
  • Cortinarius subpurpurascens (Batsch) J. Kickx f. 1867
  • Cortinarius subpurpurascens var. alluticolor Rob. Henry 1976
  • Cortinarius subpurpurascens var. alluticolor Rob. Henry 1986
  • Cortinarius subpurpurascens (Batsch) J. Kickx f. 1867 var. subpurpurascens
  • Cortinarius subpurpurascens var. subsordidus Rob. Henry 1976
  • Cortinarius subpurpurascens var. tigrinomaculatus Bidaud & Reumaux 2009
  • Phlegmacium purpurascens Ricken 1915
  • Phlegmacium purpurascens Ricken 1915 f. purpurascens

Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r. Synonimy polskie: zasłonak purpurowiejący, odmiana mięsista[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5–11 cm, początkowo półkulisty, potem kolejno łukowaty, płasko rozpostarty, w końcu na środku płytko wklęsły. Brzeg ostry i gładki. Podczas suchej pogody powierzchnia lepka i zamszowo błyszcząca, podczas wilgotnej śliska i błyszcząca. Barwa intensywnie ochrowobrązowa do czerwonobrązowej[4].

Blaszki

Wąsko przyrośnięte, szerokie i brzuchate, początkowo niebieskofioletowe, potem brązowofioletowe. Charakterystyczną cechą jest zmiana ich barwy po uciśnięciu na czerwoną (w kolorze wina). Ostrza blaszek białawe, gładkie[4].

Trzon

Wysokość 4–8 cm, grubość 1–1,5 cm, pełny, beczułkowaty, z bulwą o średnicy do 2,5 cm. Po uciśnięciu czerwienieje, podobnie jak kapelusz. Powierzchnia o barwie od bladofioletowej do intensywnie fioletowej z białymi włókienkami[4].

Miąższ grzyba

Cienki, białawy z niebieskim odcieniem, w górnej części trzonu niebieskofioletowy. Po przecięciu powoli czerwienieje. Zapach korzenny, smak niewyraźny[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki elipsoidalne, lekko migdałowate, brodawkowane, o wymiarach 9–10 × 4,8–6 μm. Podstawki o wymiarach 30–35 × 7–9 μm. Na krawędzi blaszek znajdują się cienkościenne, nieregularnie butelkowate cheilocystydy o długości 20–30 μm. Wysyp zarodników brązowawy do jasnobrązowego[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Znane są jego stanowiska w Ameryce Północnej, Europie, Korei i Japonii. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony; występuje od Hiszpanii przez Anglię, Islandię po około 63° szerokości geograficznej na Półwyspie Skandynawskim, brak go tylko w Europie Wschodniej[6]. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano kilka stanowisk[3].

Grzyb mikoryzowy. Rośnie na ziemi, głównie w lasach iglastych pod jodłą lub sosną, rzadziej w lasach liściastych pod bukiem[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. W niektórych atlasach grzybów jest opisywany jako grzyb jadalny[4]. Odradza się jednak zbierania zasłonaków w celach spożywczych, jest bowiem wśród nich wiele trudnych do odróżnienia i trujących gatunków[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2018-01-14].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2018-01-14].
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. Pilat Á, Ušák O. (1961). Mushrooms and other Fungi. London: Peter Nevill. s. 89
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2018-01-10].
  7. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.