Zestaw kołowy

Ten artykuł od 2015-11 wymaga zweryfikowania podanych informacji: Trzeba dodać obrazek z przekrojami zestawów kołowych i nazwami poszczególnych elementów.

Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych.
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Zestaw kołowy – w pojazdach szynowych tworzy oś z wprasowanymi kołami^[1], a także mechanizmami napędowymi i hamulcowymi.

Podział

Pod względem wypełnienia kół:

szprychowane^[1]
koła tarczowe^[1], pełne
koła tarczowe, z otworami (w parowozach radzieckich i amerykańskich)^[1]

Pod względem budowy kół:

zestawy obręczowane (koła dwuczęściowe)^[2]
monobloki (koła jednoczęściowe, bez obręczy)^[2]

Pod względem osadzenia pojazdu na zestawie kołowym:

łożyska osiowe umieszczone wewnętrznie^[3]
łożyska osiowe umieszczone zewnętrznie^[3]

W pojazdach kolejowych hamowanych hamulcem tarczowym rozróżnia się zestawy kołowe o tarczach:

na osi wewnątrz^[4], osadzone na piastach
na powierzchni bocznej koła^[4]
na zewnątrz koła^[4]

W pojazdach trakcyjnych (z napędem) do zestawu kołowego zalicza się również elementy przekazujące napęd z silnika:

koła zębate, wał drążony i sprzęgła łączące go z osią
wykorbienia lub czopy wiązarowe i korbowodowe, oraz przeciwwagi^[1]

Zestawy wiązane

W parowozach, a także niektórych innych lokomotywach (np. spalinowe SM03, SM04, wczesne elektrowozy), zestaw kołowy połączony bezpośrednio z silnikiem nazywa się zestawem silnikowym (osią silnikową), a zestawy kołowe połączone z nim wiązarami – zestawami dowiązanymi (osiami dowiązanymi). Ze względu na długość parowozów^[1] i niektórych lokomotyw spalinowych^{[potrzebny przypis]}, oraz problematykę wpasowywania się pojazdów kolejowych w łuki, zestawy kołowe mogą być przesuwne (zwyczajowo 25-30 mm), a obręcze mogą mieć ścięte obrzeża (zwężone maksymalnie do 15 mm), lub całkowicie pozbawione obrzeży. Szerokość oparcia powierzchni tocznej koła parowozu nie powinna być mniejsza niż 50 mm^[1].

Zestawy specjalistyczne

Wózek metra ogumionego pojazdu serii MP 89 RATP
Wózek systemu Transhlor. 1: Droga. 2: Przerwa . 3: Szyna prowadząca. 4: Guma. 5: Obręcz. 6: Sprężyna. 7: Powierzchnia toczna.
Zestaw kołowy kolei linowo-terenowej (funikular)
Zestaw kolei zębatej

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Sobolewski 1955 ↓, s. 466-469.
↑ ^a ^b Poradnik dla inspektorów. Tom 3 2024 ↓, s. 103-112.
↑ ^a ^b Sobolewski 1955 ↓, s. 408.
↑ ^a ^b ^c W.W. Sawczuk W.W., Koncepcja nowej tarczy hamulcowej do pojazdów szynowych, „TTS Technika Transportu Szynowego”, R. 23, nr 12, 2016, ISSN 1232-3829 [dostęp 2025-09-08] (pol.).

Bibliografia

HipolitH. Sobolewski HipolitH., Konstrukcja i projektowanie parowozów, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwa komunikacyjne, 1955 (pol.).
Urząd Transportu Kolejowego, Poradnik dla inspektorów. Pojazdy kolejowe, t. 3, 2024 [dostęp 2025-09-08] (pol.).

Zobacz też

[CITEREFSobolewski1955466-469-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Sobolewski 1955 ↓, s. 466-469.

[CITEREFPoradnik_dla_inspektorów._Tom_32024103-112-2] Poradnik dla inspektorów. Tom 3 2024 ↓, s. 103-112.

[CITEREFSobolewski1955408-3] Sobolewski 1955 ↓, s. 408.

[:0-4] W.W. Sawczuk W.W., Koncepcja nowej tarczy hamulcowej do pojazdów szynowych, „TTS Technika Transportu Szynowego”, R. 23, nr 12, 2016, ISSN 1232-3829 [dostęp 2025-09-08] (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]