Zielone Skałki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zielone Skałki na tle Pienin Spiskich
Zielone Skałki na tle Pienin Spiskich
Od dołu: Zbiornik Czorsztyński, Zielone Skały, Pieniny Spiskie, Zamagurze i Tatry

Zielone Skałki lub Zielone Skały – pasmo wapiennych skał w Pieninach Spiskich powyżej Zbiornika Czorsztyńskiego a poniżej głównego grzbietu tych Pienin, na obszarze miejscowości Niedzica-Zamek i Falsztyn. Pasmo ma długość około 2 km, w najwyższym punkcie wznosi się na wysokość 616 m n.p.m. Wyróżnia się w nim kilkanaście skał, większe z nich posiadają indywidualne nazwy, np.: Pieronka, Rybiarka, Ślusarska Skała, Walantowa. Zbudowane są z wapienia krynoidowego serii czorsztyńskiej. Pomiędzy skałami występują niewielkie dolinki i miniaturowe łąki. Do Zbiornika Czorsztyńskiego Zielone Skały opadają stromymi urwiskami o wysokości 80–100 m, Rybiarka ma pionową ścianę o stumetrowej wysokości. Po napełnieniu wodą Zbiornika Czorsztyńskiego podnóża Zielonych Skał zostały zalane wodą i obecnie wschodnia część tworzy na tym zbiorniku półwysep.

W Zielonych Skałkach znajdują się dwie niewielkie jaskinie: Schronisko w Zielonych Skałkach i Schronisko w Zielonych Skałkach Górne[1].

Nazwa jest stara; występuje na austriackich mapach z 1822 jako territorium Zelene. Nazwa „Zielona Góra, czyli Tabor” występuje też w gotyckim kościele w słowackiej Lewoczy. Z Zielonymi Skałkami związane są legendy o skarbach. Szukał ich tutaj podobno proboszcz z Maniowych. Przed zalaniem przez wody Zbiornika Czorsztyńskiego istniała topiel nazywana wówczas „Żyłą od Morskiego”: pisze o niej Bronisław Gustawicz, który w 1880 wszedł na najwyższy szczyt Zielonych Skał.

Zielone Skałki są cenne przyrodniczo, występują tutaj rzadkie gatunki roślin, m.in. pluskwica europejska i kokorycz żółtawa[2]. Istniała tutaj jedyna w Pieninach ostoja żbika. W 1966 r. w Pieninach Spiskich wytyczono enklawę o powierzchni 24,17 ha, obejmującą Zielone Skałki. Teren ten został włączony do Pienińskiego Parku Narodowego, a od 1970 r. otrzymał status obszaru ochrony ścisłej. Jest to jedyna część Pienin Spiskich włączona w obszar parku narodowego i stanowi eksklawę parku, rozciągającego się po drugiej stronie Zbiornika Czorsztyńskiego. Obszar ten nie jest udostępniony turystycznie. Brzegami półwyspu, wzdłuż granicy obszaru chronionego prowadzi gruntowa droga i szlak rowerowy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jaskinie Polski, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2017-11-20] (pol.).
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Pieniński Park Narodowy. Pieniny polskie i słowackie. Mapa 1:25 000, 1:15 000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2006/07. ISBN 83-87873-07-1.
  2. Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.
  3. Stanisław Figiel: Polski Spisz. Warszawa: PTTK „Kraj”, 1999. ISBN 83-7005-396-3.