Łupek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy skał metamorficznych. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
SlateUSGOV.jpg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło łupek w Wikisłowniku

Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy).
Polski termin łupek odpowiada angielskim shale, slate, schist, czy czeskim břidlice i svor. Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

Tekstura łupków metamorficznych powstała w wyniku procesów metamorficznych. Łupki metamorficzne powstają zasadniczo w płytszych strefach metamorfizmu. Zwykle przeważa w nich jeden składnik, który nadaje danemu rodzajowi łupka swoje charakterystyczne cechy.

Podziały łupków[edytuj | edytuj kod]

Różne rodzaje łupków wydziela się ze względu na pochodzenie, skład mineralny, zastosowanie, szczególne właściwości lub miejsce występowania. Podane niżej przykłady nie wyczerpują całego bogactwa inwencji geologów i górników.

Podział ze względu na pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na skład mineralny[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na szczególne właściwości[edytuj | edytuj kod]

  • czarne łupki
  • łupki lśniące
  • łupki pstre
  • łupki czerwone
  • łupki zielone
  • łupki brunatne
  • łupki graptolitowe
  • łupki antrakozjowe
  • łupki posidoniowe
  • łupki walchiowe
  • łupki sferosyderytowe
  • łupki ałunowe
  • łupki menilitowe

Podział ze względu na miejsce występowania[edytuj | edytuj kod]

chodnik wykonany z łupka cieszyńskiego

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wacław Ryka, Anna Maliszewska, Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), ISBN 83-220-0406-0