Skały metamorficzne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gnejs – przykład skały metamorficznej

Skały metamorficzne (skały przeobrażone) – jeden z trzech głównych typów skał budujących skorupę ziemską, powstałe ze skał magmowych bądź osadowych (jak również niekiedy innych metamorficznych) na skutek przeobrażenia (metamorfizmu) pod wpływem wysokich temperatur (np. w pobliżu ognisk magmy) lub wysokiego ciśnienia (np. w wyniku pogrążania skał), oraz związanych z nimi procesów chemicznych. Metamorfizm powoduje zmiany składu mineralnego, czasami też chemicznego skał oraz ich struktury i tekstury.

Przeobrażenie skał następuje w różnych warunkach. Powoduje je sąsiedztwo gorącego ogniska magmowego – jest to metamorfizm kontaktowy. Gdy przeobrażenie następuje w wyniku bocznego nacisku fałdujących się warstw skalnych, mamy do czynienia z metamorfizmem dynamicznym. O metamorfizmie regionalnym mówimy wtedy, gdy przeobrażeniu ulegają duże partie skał, które wskutek ruchów skorupy ziemskiej dostają się na większe głębokości, gdzie panują wysokie temperatury i ciśnienie[1].

Skałę (najczęściej magmową lub osadową) z której powstaje skała metamorficzna, nazywamy protolitem. Z danego protolitu mogą w różnych warunkach metamorficznych (tzw. facjach) powstać różne skały metamorficzne. Z drugiej strony z różnych skał wyjściowych mogą powstać takie same skały metamorficzne.

Przykłady skał metamorficznych[edytuj | edytuj kod]

Podział skał metamorficznych[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na strukturę wewnętrzną[edytuj | edytuj kod]

Podział ze względu na stopień przeobrażenia[edytuj | edytuj kod]

  • epizona – strefa najpłytsza 6 – 10 km, od 100 °C do 300 °C
  • mezozona – strefa pośrednia 10 – 18 km, od 300 °C do 500 °C
  • katazona – strefa najgłębsza 18 – 30 km, od 500 °C do 900 °C

Podział ze względu na facje metamorfizmu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: facje metamorfizmu.
  • Facje metamorfizmu regionalnego
    • Facja zeolitowa
    • Facja zieleńcowa
    • Facja łupków glaukofanowych
    • Facja almandynowo-amfibolitowa
    • Facja granulitowa
    • Facja eklogitowa
  • Facje metamorfizmu kontaktowego
    • Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa
    • Facja hornblendowo-hornfelsowa
    • Facja piroksenowo-hornfelsowa
    • Facja sanidynitowa

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. R. Domachowski, D. Makowska, Vademecum maturzysty GEOGRAFIA, Wydawnictwo "Oświata", Warszawa 1994, ISBN 83-85394-36-2

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Heflik, Metamorfizm w świetle niektórych zagadnień fizykochemicznych, Wyd.Wydawnictwa AGH, Kraków 1993, Nr bibliografii narodowej PB 5860/93