Afera mięsna

Afera mięsna - afera związana z nieprawidłowościami w handlu mięsem w latach 60. XX wieku. 20 listopada 1964 roku rozpoczął się proces oskarżonych w tej aferze, w wyniku której ostatecznie aresztowano ponad 400 osób. Ich działalność polegała m.in. na kradzieży mięsa, podmienianiu towaru, fałszowaniu faktur.

Głównym oskarżonym był Stanisław Wawrzecki. Oprócz niego oskarżono czterech dyrektorów uspołecznionego handlu mięsem, czterech kierowników sklepów oraz właściciela prywatnej masarni. Prokurator wniósł o trzy kary śmierci. Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy orzekł jedną, która została wykonana. Czterech innych dyrektorów skazano na karę dożywotniego pozbawienia wolności; pozostali podsądni dostali od 9 do 12 lat więzienia; orzeczono też przepadek mienia i wysokie grzywny.

27 lipca 2004 roku Sąd Najwyższy (sygn. II KK 332/03) uchylił wyroki w aferze mięsnej uzasadniając, że zapadły one z rażącym naruszeniem prawa. W ustnym uzasadnieniu wyroku pięcioosobowego składu sędzia Stanisław Zabłocki podkreślił, że wyrok nie może służyć pełnej rehabilitacji skazanych. To bardziej rehabilitacja wymiaru sprawiedliwości, który przed 40 laty nie zapewnił im rzetelnego i sprawiedliwego procesu - powiedział sędzia(wyrok wraz z uzasadnieniem opublikowany w: OSNKW z 2004 r., nr 9, poz. 87).

Proces odbywał się nie w trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania karnego z 1928 lecz w trybie doraźnym przewidzianym dekretem PKWN z 1945, co było rażącym naruszeniem prawa w tym prawa do obrony i stanowiło jedną z przyczyn uchylenia wyroku w 2004 roku. Uniemożliwiało to poddanie wyroku procedurze odwoławczej, a także poszerzało katalog możliwych do orzeczenia kar do kary śmierci włącznie. Obrońcy oskarżonych wnosili o zmianę trybu postępowania, lecz wniosek nie został uwzględniony przez prezesa Sądu Wojewódzkiego w Warszawie.

Skład orzekający Sądu Wojewódzkiego:

• Roman Kryże (przewodniczący składu sędziowskiego, sędzia Sądu Najwyższego delegowany do sprawy)
• Kazimierz Gerczak
• Faustyn Wołek

Prokuratorzy:

• Alfred Policha
• Eugeniusz Wojnar

Adwokaci:

• Krzysztof Łada-Bieńkowski (obrońca Stanisława Wawrzeckiego)
• Stanisław Dryjski
• Andrzej Mirski
• Zofia Wajdowa
• Jacek Wasilewski

Filmy dokumentalne, spektakle

• Paragraf 148-kara śmierci - Mięso
• Śmierć w majestacie prawa
• Afera mięsna, spektakl teatralny w reżyserii Roberta Mellera i Janusza Dymka (2007)