Alokacja zasobów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pojęcia w ekonomii. Zobacz też: Alokacja pamięci - pojęcie informatyczne.

Alokacja zasobów w gospodarce rozumiana jest przez wykaz lub wyczerpujący opis tego, co kto robi oraz kto co dostaje. Zakres możliwości alokacyjnych jest zależny od stanu techniki i wielkości zasobów w gospodarce. Ostateczna wartość alokacji zależna jest od gustów klienta, które decydują, jak ludzie oceniają to, co otrzymują.

Alokacja na rynkach[edytuj | edytuj kod]

Alokacja zasobów jest zależna od rodzaju struktury rynku, na którym dany zasób występuje. Rozróżniamy następujące struktury:

  • wolny rynek – jest to rodzaj rynku na którym alokacja jest ustalana poprzez mechanizmy rynkowe, tj. popyt i podaż. Cena danego dobra jest ustalana przez przecięcie krzywych popytu i podaży, zostaje określony poziom cen i ilości danego dobra, na które jest zapotrzebowanie. Na rynku tym dany zasób jest najlepiej rozdysponowany.
  • monopol różnicujący ceny – monopolista posiadający dany zasób jest w stanie sprzedać go po różnych cenach, może do tego wykorzystać np. aukcje.
  • Monopol – monopolista określa cenę danego, która maksymalizuje jego zysk. Cena takiego zasobu jest zazwyczaj zdecydowanie wyższa niż na rynku konkurencyjnym. Może on sztucznie regulować podaż i ograniczać dostępność danego zasobu, co prowadzi do nieefektywności rynku.
  • rynek regulowany – cena jest odgórnie ustalana, np. przez rząd. Zakładamy, że zasób jest ograniczony ilościowo i regulator określa cenę poniżej ceny rynkowej, co powoduje że na dany zasób jest duży popyt i występuję nadwyżka popytu na podażą. Skutkiem takiej sytuacji jest to, że dostawca zarabia mniej niż gdyby cena ustalana była na rynku konkurencyjnym i nie osiąga maksymalnego możliwego zysku. Osoby które chcą nabyć dane dobra, mogą ich nie nabyć nawet posiadając wystarczającą ilość środków, co w konsekwencji prowadzi do sytuacji w której rynek staje się nieefektywny.

Efektywna alokacja zasobów[edytuj | edytuj kod]

Efektywna alokacja zasobów to podstawowy problem nauki o gospodarowaniu – ekonomii. Gospodarowanie dotyczy zasobów, które są ograniczone. Jeżeli jakiś zasób jest nieograniczony, występuje obficie i w ilościach większych niż ludzie go potrzebują, nie istnieje problem gospodarowania nim.

Jeżeli jakiś zasób jest ograniczony, oznacza to, że jeżeli ktoś otrzyma go tyle ile potrzebuje, to ktoś inny nie otrzyma zasobu w oczekiwanej ilości. Z reguły przy danych założeniach wyjściowych, można rozsądnie ten zasób rozdzielić pomiędzy potrzebujących. Sposób takiego podziału, biorący pod uwagę optymalne w tym przypadku pożytki gospodarcze nazywamy efektywną alokacją zasobów.

Alokacja efektywna w sensie Pareta może być opisana jako takie rozmieszczenie, przy którym:

  • nie ma sposobu na poprawę sytuacji wszystkich osób zaangażowanych w proces wymiany, albo
  • nie ma sposobu poprawy sytuacji którejś z osób, bez pogarszania sytuacji kogoś innego, albo
  • wszystkie korzyści z wymiany zostały wyczerpane, albo
  • nie ma możliwości wzajemnie korzystnej wymiany.

Czyli dany zbiór gustów konsumentów, zasobów produkcyjnych i techniki alokacji jest efektywny w sensie Pareta, jeśli niemożliwe jest przejście do innej alokacji, która polepszyłaby położenie niektórych osób bez szkody dla innych.

Niestety, znalezienie takiego idealnego podziału zasobów (dóbr) nie jest łatwe. Przyjęte kryteria podziału mogą naruszać interesy społeczeństwa, czasem nie uwzględniają szerszego kontekstu ani konsekwencji jakie mogą wywołać w przyszłości (np. dług wobec przyszłych pokoleń).

Na przykład do niedawna takim zasobem były powietrze i woda. Dzisiaj człowiek musi nimi gospodarować rozsądnie. Ale istnieją jeszcze na świecie zasoby (w rozumieniu ekonomicznym) które są nieograniczone – na przykład komary. Właśnie dlatego nikt nimi nie gospodaruje (ponieważ trudno znaleźć nabywcę na komary nikt ich nie hoduje, nie łapie i nie magazynuje, nie ulepsza (maluje na piękne kolory, pakuje w ozdobne pudełka), nie reklamuje).

Niektóre potencjalnie nieograniczone zasoby, są ograniczane prawnie lub etycznie. Na przykład utwory w formie elektronicznej mogą być teoretycznie zwielokrotniane w nieskończoność, jednakże na rozpowszechnianie nakładane są ograniczenia wynikające z praw autorskich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • D. Begg: Mikroekonomia. PWE, Warszawa 2003;
  • Hal R. Varian: Mikroekonomia kurs średni – ujęcie nowoczesne. PWN, Warszawa 2002.
Artykuł zawiera udostępnione na licencji GNU FDL treści pochodzące z serwisu http://mfiles.pl