Andrzej Bursa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Bursa
Andrzej Bursa
Data i miejsce urodzenia 21 marca 1932
Kraków
Data i miejsce śmierci 15 listopada 1957
Kraków
Zawód poeta, prozaik, dramaturg i dziennikarz
Wikicytaty Andrzej Bursa w Wikicytatach
Cmentarz Rakowicki
Grób Andrzeja Bursy

Andrzej Bursa (ur. 21 marca 1932 w Krakowie, zm. 15 listopada 1957 tamże) – polski poeta, prozaik, dramaturg i dziennikarz, należał do tzw. pokolenia "Współczesności", zaliczany do kręgu poetów wyklętych.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły średniej Andrzej Bursa zaczął uczęszczać na Sekcję Dziennikarską Wydziału Filozoficzno-Historycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim, po miesiącu zaś przeniósł się na Wydział Filologiczny UJ ze specjalnością języka bułgarskiego. W lutym 1952 roku ożenił się z Ludwiką Szemioth – studentką Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie; w tym samym roku urodził im się syn – Michał. Od grudnia 1954 do lata 1957 pracował jako reporter Dziennika Polskiego w Krakowie. Jego śmierci towarzyszył mit samobójstwa – prawdziwą przyczyną była wrodzona wada aorty[1]. Pośmiertnie, w 1959 otrzymał nagrodę Listopada Poetyckiego za najciekawszy debiut[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Działalność literacka poety trwała krótko, bo zaledwie 3 lata. Zmarł nagle w wieku 25 lat wskutek wrodzonego niedorozwoju aorty.

Jego twórczość w znacznej mierze przepełniona była buntem, brutalnością i cynizmem; wiersze cechowały naturalizm oraz antyestetyka. Bursa był poetą szukającym trwałych wartości humanistycznych i prawd o człowieku i sobie samym. Dzieła artysty idealnie opisują ówczesną rzeczywistość w sposób demaskatorski i bezkompromisowy, a zarazem przesycone są ukrytym liryzmem.

Bunt przeciwko normom życia społecznego, tradycji romantycznej, konwencjom, moralności to jedynie powierzchowne odczytanie twórczości Bursy. Poeta dostrzegał istniejące wokół zło i wyrażał je adekwatnymi środkami literackimi, jednak w jego utworach zauważyć można wyrazistą potrzebę obcowania z dobrem[3]. W jego twórczości poetyckiej można bowiem wyodrębnić trzy grupy utworów:

  • wiersze buntownicze,
  • poezje, w których ukazywano niespełnione arkadyjskie marzenia (np. poemat Luiza),
  • lirykę refleksyjną, zaskakującą głębią przemyśleń i dojrzałością formy (np. wiersz Karnawał)[3].

Indywidualista, nie był związany z żadną z licznych w owym czasie grup literackich.

Utwory[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Bursa opublikował w czasopismach (głównie studenckich) trzydzieści siedem wierszy i opowiadanie Mason. Poniżej znajdują się wybrane dzieła Bursy:

  • poemat – Luiza
  • powieść – Zabicie ciotki
  • sztuka teatralna – Karbunkuł, napisana wraz z Janem Gunterem, wystawiona przez teatr Cricot
  • wiersze i ich zbiory
    • 1954 – Głos w dyskusji o młodzieży
    • 1958 – Wiersze
    • 1969 – Utwory wierszem i prozą
  • opowiadanie fantastyczne, groteskaSmok, opublikowane pierwotnie w zbiorze Wiersze, później w Przepowiedni, t. 6 Polskiej noweli fantastycznej.

Nagroda im. Andrzeja Bursy[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1967 młodym poetom przyznawana jest Nagroda Literacka im. Andrzeja Bursy ufundowana przez krakowskich krytyków literackich[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewa Dunaj-Kozakow: Bursa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996. ISBN 8308026265.
  2. Stanisław Stanuch: Andrzej Bursa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984, s. 192.
  3. 3,0 3,1 Marek Karwala: Polska poezja współczesna. Kraków: Znak, 1998, s. 8. ISBN 83-7006-709-3.
  4. Polskie nagrody literackie (od 1918 roku). Culture.pl, 9 grudnia 2003 roku. [dostęp 2013-12-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Stanuch: Andrzej Bursa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984. ISBN 8306011007.
  • Maciej Chrzanowski: Andrzej Bursa: czas, twórczość, mit. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986. ISBN 8303014544.
  • Maciej Chrzanowski: "Luiza" i inne utwory. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. ISBN 8320328063.
  • Maciej Chrzanowski: Twórczość literacka Andrzeja Bursy. Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978.
  • Ewa Dunaj-Kozakow: Bursa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996. ISBN 8308026265.