Polacy
Z Wikipedii
| Polacy | |
 |
|
| Od lewej: Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II, Fryderyk Chopin, Mikołaj Kopernik, Lech Wałęsa, Tadeusz Kościuszko, Andrzej Wajda, Józef Piłsudski. | |
| Liczebność ogółem | 50-60 mln |
| Regiony zamieszkania |  Polska:36 983 700[1] (2008)  Stany Zjednoczone:9 385 233[2]  Brazylia:1 800 000[3]  Wielka Brytania:1 100 000  Niemcy:1 055 700[4](2005)  Francja:900 000[5]  Kanada:817 085[6] (2001)  Argentyna:700 000[7] (2007)
|
| Język | polski |
| Religie | głównie chrześcijaństwo (w szczególności kościół rzymskokatolicki, ale także luteranizm, kalwinizm, prawosławie, grekokatolicyzm, baptyzm). |
| Pokrewne grupy etniczne | Słowianie |
Polacy - naród [22]zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Polacy należą do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Posługują się w większości językiem polskim oraz alfabetem łacińskim, który został wprowadzony w X wieku z chwilą, od której na ziemiach polskich zaczęto wprowadzać chrześcijaństwo obrządku rzymskokatolickiego. W ukształtowaniu wyznaniowym Polaków wyraźną większość stanowią katolicy obrządku łacińskiego, obecne są także inne obrządki i wyznania.
W kraju i poza jego granicami żyje około 50-60 milionów Polaków.
Spis treści |
[edytuj] Określenie Polaków jako narodu
Istnieją co najmniej dwa możliwe podejścia do problemu określenia pojęcia narodu polskiego, podobnie zresztą, jak i każdego innego narodu.
W pierwszym ujęciu wyróżnikiem narodu jest sprawa istnienia świadomości narodowej. W takim ujęciu pod pojęciem narodu polskiego rozumieć należy grupę społeczną, która - niezależnie od miejsca zamieszkania w obecnej chwili - cechuje się poczuciem "bycia Polakami", co wyrażać się może używaniem języka polskiego i traktowaniem go jako mowy ojczystej, przestrzeganiem zwyczajów właściwych[potrzebne źródło] dla kultury polskiej, przekonaniem o posiadaniu wspólnych polskich korzeni lub poczuciem polskiej tożsamości narodowej[23];[24].
W drugim ujęciu wyznacznikiem będzie przedmowa Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą naród polski tworzą wszyscy obywatele Polski[25], poczuwający się do wspólnego dziedzictwa i dobra Polski, niezależnie od narodowości. Przedmowa konstytucji nie zawęża jednak pojęcia narodu tylko do obywatelstwa polskiego.
[edytuj] Ukształtowanie się narodu polskiego
Naród polski ukształtował się na bazie wczesnośredniowiecznych plemion zachodniosłowiańskich, zamieszkujących obszar położony między Bugiem na wschodzie i Odrą na zachodzie, zjednoczonych przez plemię Polan około połowy X wieku, ale i ten pogląd jest obecnie podważany[26]. W ciągu długich dziejów Polski na jej ziemi osiedlały się grupy różnego pochodzenia, które często ulegały spolszczeniu. Niektóre z nich zachowywały jednak swoją odrębność kulturową, językową i wiarę. W czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów Polska znana była w Europie jako państwo, w którym dopuszczano obecność przedstawicieli różnych wyznań a także grup różnego pochodzenia.
Po utracie bytu państwowego wskutek rozbiorów, istotne stało się przede wszystkim podtrzymywanie poczucia jedności narodowej Polaków. Różnice narodowościowe i językowe stały się wówczas mniej ważne, niż poczucie wspólnoty narodowej. Chociaż nie istniało wówczas państwo polskie, można uznać, że to właśnie okoliczności zagrożenia bytu narodowego spowodowała, że wówczas to właśnie ukształtował się naród polski w dzisiejszym znaczeniu tego słowa[potrzebne źródło]. Dzięki temu możliwa była odbudowa państwa polskiego w roku 1918 i powtórne scalenie części, należących przez 123 lata do różnych zaborców.
Obecnie, oprócz ok. 37 mln Polaków zamieszkałych w Polsce, jak się ocenia, do 20 mln osób polskiego pochodzenia żyje poza granicami państwa.
[edytuj] Nazwa
Nazwa "Polacy" a także "Polska" wywodzi się od nazwy wczesnośredniowiecznego plemienia Polan. Słowo to, według innych domysłów, wywodzi się od słowa plemię – współplemiennik, człowiek związany więzami krwi, mający te same wierzenia[potrzebne źródło]. Niektórzy językoznawcy[potrzebne źródło] twierdzą, że być może jest to związane z pierwotną postacią układu plemiennego – opola, będącego pewną odmianą ludowładztwa z obieralnym władcą, wspólną własnością ziemi i rodem jako podstawą społeczną. Nazwa "polska" jeszcze w XVII wieku znaczyła to samo co "polna" np. droga polna to kiedyś droga polska [27]
Związana z plemieniem Polan nazwa 'Polska' ('Polonia') pojawia się stosunkowo późno, dopiero na początku XI wieku i za czasów Bolesława Chrobrego oznaczała całe jego państwo (napis "Princeps Poloniae" występuje na monetach Bolesława Chrobrego).
Przypisy
- ↑ Wyniki spisu z 2002 roku wskazują, że w ogólnej liczbie ludności Polski wynoszącej wówczas 38 230,1 tys. - 36 983,7 tys., czyli 96,74% osób zadeklarowało swoją narodowość jako polską [1].
- ↑ Polacy w USA
- ↑ Polacy w Brazylii
- ↑ Polacy w Niemczech
- ↑ Polacy we Francji
- ↑ Polacy w Kanadzie
- ↑ Polacy w Argentynie
- ↑ Polacy na Białorusi
- ↑ Polacy na Litwie
- ↑ Polacy na Ukrainie
- ↑ Polacy w Australii
- ↑ Polacy w Rosji
- ↑ Polacy w Irlandii
- ↑ LR Centrālā statistikas pārvalde Accessed 2008-10-09
- ↑ Polacy w Czechach
- ↑ Polacy we Włoszech
- ↑ Polacy w Kazachstanie
- ↑ Polacy w Holandii
- ↑ Ludność Austrii wg obywatelstwa - 2008
- ↑ Polacy w Islandii
- ↑ Polacy w Turcji
- ↑ Naród – zbiorowość terytorialna o określonym składzie etnicznym - co nie oznacza, że populacja zamieszkującą jeden kraj (państwo) jest etnicznie jednorodna; wspólnota o podłożu gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.
- ↑ "Naród jest to trwała wspólnota ludzi utworzona historycznie, powstała na gruncie losów historycznych, kultury, języka, terytorium i życia ekonomicznego, przejawiająca się w świadomości narodowej jej członków" (Wychowanie obywatelskie, Janusz Rulka, Warszawa 2001, wyd. PWN, s. 21)
- ↑ "Jestem Polakiem, więc mam obowiązki polskie. Są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam im wyższy przedstawiam typ człowieka." (Myśli Nowoczesnego Polaka, Roman Dmowski)
- ↑ W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie, my, Naród Polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej ... Początek preambuły do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 dnia 2 kwietnia 1997 roku. Pełny tekst konstytucji
- ↑ Przemysław Urbańczyk - Nie było żadnych Polan, Gazeta Wyborcza 2008-05-24; podobny pogląd wyraziła np. Zofia Kurnatowska w pracy zbiorowej U źródeł Polski - do roku 1038, str. 141 i 146, Wydawnictwo Dolnośląskie 2002 [2] Wywiad radiowy; Trudne początki Polski – Przemysław Urbańczyk, 2008 Wrocław [3], [4]
- ↑ Współczesny Mieszkowi I kronikarz Widukind z Korbei napisał, że Mieszko panuje nad ludem zwanym Licikawiki. W połowie X w. cesarz bizantyjski Konstantyn Porfirogeneta w dziele O zarządzaniu cesarstwem wspomniał pogan znad Wisły zwanych Dicyke a raczej Licyke, byliby to Listkowice (Leszkowice), potomkowie Leszka, dziada Mieszka I. Plemię, czy związek ponadplemienny Lędziców lokalizujemy w rejonie dorzecza Sanu, Wieprza oraz górnego Dniepru. Nazwa ta pochodzi od rzeczownika lęda oznaczającego grunt nieuprawny, nieurodzajny. Nie posiada więc podobnej genezy co 'Polacy'. Tak jak od Polan urobiono nazwę naszych przodków na zachodzie tak od Lędziców - na wschodzie. Litewskie 'Lenkas', ruskie 'Lach', węgierskie 'Lengyel'. Etymologicznie również terminem zaczerpniętym od polny, pola, teren otwarty określa się region Kampania we Włoszech, oraz Szampania we Francji.
