Argenteus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Argenteus cesarza Dioklecjana upamiętniający zwycięstwo nad Sarmatami (Victoria Sarmat[ica]) i podkreślający (rewers) jedność polityczną tetrarchów (niedoważony -2,97 g)

Argenteus – niewielka (średn. ok. 19 mm) srebrna moneta rzymska wprowadzona reformą Dioklecjana z r. 294 n.e.[1] i pozostająca w obiegu do ok. 310 r. Z początku przypuszczalnie jako 1/25 monety złotej (aureusa)[2], zarazem stanowiąc równowartość 8 follisów ; później (301 r.) o wartości jedynie 1/10 aureusa.

Zarówno nazwą (dosłownie - "srebrny"), jak i stosunkiem do złota oraz cechami zewnętrznymi argenteus nawiązywał do pełnowartościowego denara srebrnego z czasów cesarzy julijsko-klaudyjskich (Nerona). Ustawową wagą (3, 41 g) odpowiadał 1/96 rzymskiego funta (libra), co niekiedy zaznaczano na rewersie liczbą XCVI (częstokroć jednak bywał niedoważony). Wkrótce (za Galeriusza) pojawiły też półargenteusy (o wadze 1,5 g) typu Virtus Militum, obiegające w latach ok. 306 - 310/311 n.e. Już za Konstantyna Wielkiego , w wyniku kolejnej reformy pieniądza (ok. 320 r.), srebrnik ten jako nazbyt zdewaluowany został zastąpiony pełnowartościową monetą o podobnej wadze - srebrną silikwą[3].

Srebrnik Konstancjusza Chlorusa typu Virtus Militum wybity w Trewirze

Najczęściej emitowanym typem był argenteus Providentia Augg[ustorum] (lub Victoriae Sarmaticae) z identycznym przedstawieniem na rewersie czterech władców (tetrarchów) składających ofiarę przed bramą obozu wojskowego - propagandowo akcentującym wspólność rządów i polityczną jedność członków tetrarchii oraz ich ścisły związek z wojskiem i pochodzeniem z szeregów armii. Podobną rolę spełniało wyobrażenie warownej bramy obozu wojskowego na półargenteusach z hasłem Virtus Militum (Męstwo żołnierzy [armii]).

W źródłach antycznych określenia "argenteus nummus" jako pierwszy użył Pliniusz Starszy w swej Naturalis historia. W Dziejach rzymskich (Rerum gestarum libri) Ammianusa Marcellina również pojawia się to określenie, jednakże bez wskazania, iż chodzi o oficjalny nominał. Autorzy Historia Augusta używają tej nazwy dość swobodnie dla określenia rozmaitego pieniądza.

Przypisy

  1. ↑ Według niektórych nieco później: "Pod koniec 295 r. dodał [Dioklecjan] do aureusa monetę z czystego srebra" (Cambridge Ancient History, t. XII [1965], s. 338).
  2. ↑ Tak wg P. N. Schultena (Die römische Münzstätte Trier, Frankfurt 1974).
  3. ↑ B. R. Kankelfitz, Römische Münzen von Pompejus bis Romulus, Augsburg 1996, s. 22

Zobacz też [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Argenteus&oldid=36177687”