Bakteriofag
Bakteriofag, fag - wirus atakujący bakterie. Przeważnie dany bakteriofag zdolny jest do infekcji tylko jednego gatunku (a czasem tylko szczepu) bakterii. Mogą przybierać kształty złożone (buławkowate), pałeczkowate lub wielościenne.
Zakażenie następuje w ten sposób, że kwas nukleinowy jest wstrzykiwany przez otwór - zrobiony przez białko kurczliwe pod ogonkiem - komórki bakterii, część białkowa wirusa (tzw. otoczka czyli kapsyd) pozostaje na zewnątrz. Bakteriofagi zjadliwe namnażają się i zabijają bakterię, łagodne zaś wbudowują się w chromosom komórki bakteryjnej i mogą istnieć przez wiele pokoleń bakterii.
Podzielić je można na bakteriofagi zawierające:
- dwuniciowy DNA -największa grupa bakteriofagów o budowie mieszanej, wielościennej główce, wielkości 100 nm i mające "ogonek";
- jednoniciowy DNA - wielkości 27 nm, o budowie wielościennej lub helikalnej;
- RNA - wielkości 20-25 nm, wielościennej budowie.
Wybrane szczepy bakteriofagów są wykorzystywane do niszczenia chorobotwórczych bakterii. Terapia fagowa jest stosowana w przypadku infekcji antybiotykoopornych. W Polsce oferuje ją Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu.
Modelowe bakteriofagi [edytuj]
Wiele bakteriofagów jest intensywnie badanych, m.in.
- bakteriofag lambda;
- bakteriofag T4 - DNA o długości 170 kbp (1 kbp = 1.000 par zasad), rozmiarach 90x200 nm. Fag ten ma 6 nóżek pozycjonujących kurczliwą szyjkę wstrzykującą kapsyd DNA przez zlizowaną ścianę do bakterii na której się zaabsorbował. Modelowy fag najwcześniej znany z łysinek na posiewach Escherichia coli;
- bakteriofag T7 - DNA o długości 40 kbp, kapsyd o średnicy 22 nm, ogonek o średnicy 10 nm;
- bakteriofag ΦX174;
- bakteriofag M13.
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Pożeracze bakterii artykuł z tygodnika "Wprost"
- BIOTECHNOLOGIA BAKTERIOFAGÓW: wybrane zastosowania metody phage-display artykuł z Postępów Farmacji ISSN 2084-3569
