Biustonosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Biustonosz od tyłu
Biustonosz od przodu

Biustonosz lub stanik - rodzaj bielizny dla kobiet służącej do przykrycia i podtrzymywania piersi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Amerykański patent na biustonosz z 1893

Pierwsze biustonosze powstały w starożytnej Grecji. Z uwagi na odczuwaną przez kobiety bolesność piersi podczas uprawiania sportu, w greckich państwach-miastach, w których kobietom wolno było uprawiać sport, np. w Sparcie, opracowano podtrzymujące piersi opaski zwane apodesmos (noszone pod ubraniem), strophion (noszone na ubraniu) oraz ich węższe odpowieniki, będące tylko wąskimi wstążkami wiązanymi wokół piersi anamakhalistekr i mastodeton[1].

W Europie biustonosze były znane już przynajmniej w XV wieku, w 2008 w czasie badań w zamku Lengberg w Tyrolu odkryto cztery lniane biustonosze[2]. Dwa z nich miały wygląd zbliżony do obecnych staników[3].

W 1889 Francuzka Herminie Cadolle opracowała biustonosz, dwuczęściową bieliznę, nazwaną przez nią le bien-être. Niższa część była gorsetem, a wyższa podtrzymywała piersi za pomocą pasków naramiennych. Już w 1905 górna część była sprzedawana osobno jako soutien-gorge („podtrzymywacz piersi”). Założona przez Herminie firma Cadolle istnieje do tej pory.

Pierwszy współczesny odpowiednik biustonosza został opatentowany w 1910 przez Mary Phelps Jacob[4][5]

Rewolucyjną konstrukcją był biustonosz zaprojektowany w 1943 przez Howarda Hughesa specjalnie dla Jane Russell do filmu „The Outlaw”. Specjalnie wzmocnione miseczki podnosiły i rozdzielały piersi, a sam biustonosz stał się wzorem dla wielu współczesnych modeli.

Medycyna a biustonosze[edytuj | edytuj kod]

Wbrew często spotykanym mitom[6][7], noszenie biustonosza nie powoduje raka piersi[7][8]. Teza głosząca, że kobiety noszące ciasne biustonosze została po raz pierwszy opublikowana w 1995 w książce „Dressed to Kill”, ale nie znajduje ona potwierdzenia w żadnych badaniach naukowych[7][8].

Źle dobrany, zbyt mały stanik może mieć jednak negatywny wpływ na zdrowie kobiety[7]. Około siedemdziesiąt procent kobiet noszących nieodpowiednie staniki odczuwa bóle piersi czy kręgosłupa, ciasny biustonosz może powodować ucisk na nerwy międzyżebrowe lub nerwy przebiegające w tkance piersi, powodując ból, a także powodując dolegliwości barków, ramion i karku, bóle głowy i bóle pleców[7].

Według niektórych badań naukowych noszenie biustonosza powoduje opadanie piersi. Nowojorski ginekolog Niels Lauersen uważa , że noszenie biustonosza może spowodować atrofię mięśni klatki piersiowej z braku czynności i w związku z tym przyspieszyć opadanie piersi wraz z wiekiem[9], nie podaje jednak w swoim opracowaniu żadnych badań potwierdzających tę tezę. Inne publikacje oparte na badaniach brytyjskiej badaczki Joanny Scurr zajmującej się biomechaniką piersi, wskazują, że mięśnie klatki piersiowej nie podtrzymują piersi (jedynymi strukturami podtrzymującymi piersi są skóra i tkanka łączna)[10]. Opublikowane w 2013 piętnastoletnie badania naukowe wskazują na to, że noszenie biustonoszy powoduje opadanie piersi i jest powiązane z bólem pleców[11].

Z badań wynika, że problem bólu piersi w trakcie uprawiania ćwiczeń fizycznych dotyczy od ponad połowy kobiet[12][13].

Rozmiary, odmiany i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

Rozmiar biustonosza określany jest za pomocą kombinacji liczb i liter. Liczba oznacza obwód biustonosza, litera określa rozmiar miseczki.

Obwód biustonosza dobiera się, mierząc bardzo ciasno i na wydechu obwód klatki piersiowej pod biustem, a następnie zaokrąglając go w dół co najmniej o 5 cm (np. 77 cm do 70 cm). W różnych krajach obwody staników oznaczane są w różny sposób – w numeracji europejskiej kolejne obwody rosną co 5 cm. W krajach takich, jak Wielka Brytania, USA, Francja, Włochy, Australia – stosowane są inne metody oznaczenia obwodów.

Europa Wielka Brytania i USA Francja Włochy Australia
55 26 70
60 28 75 6
65 30 80 8
70 32 85 1 10
75 34 90 2 12
80 36 95 3 14
85 38 100 4 16
90 40 105 18
95 42 110
100 44 115
105 46 120
110 48 125
115 50 130
120 52 135
125 54 140
130 56 145

Wielkość miseczki jest najczęściej zdefiniowana jako różnica pomiędzy: najszerszym obwodem biustu a obwodem biustonosza. Przy obliczaniu wielkości miseczki dla wybranego rozmiaru obwodu biustonosza używa się zazwyczaj następującej tabeli:

Różnica obwodów Polska Wielka Brytania
do 7 cm AAA (do 6,5 cm) lub AA
9 cm AA
11 cm AA A
13 cm A A (do 11,5 cm) lub B
15 cm B B (do 14 cm)
17 cm C C (do 16,5 cm) lub D
19 cm D D
21 cm E DD
23 cm F DD (do 21,5 cm) lub E
25 cm G E (do 24 cm) lub F
27 cm H F (do 26,5 cm) lub FF
29 cm I FF
31 cm J G
33 cm K G (do 31,5 cm) lub GG
35 cm L GG (do 34 cm) lub H
37 cm M H (do 36,5 cm) lub HH
39 cm N HH
41 cm O J
43 cm P J (do 41,5 cm) lub JJ
45 cm R JJ (do 44 cm) lub K
47 cm S K (do 46,5 cm)

Miseczki w biustonoszach produkcji brytyjskiej zwiększają się wraz ze wzrostem obwodu w biuście o cal (2,5 cm), natomiast w biustonoszach produkcji polskiej, czy np. niemieckiej – o 2 cm, stąd między innymi rozbieżności między rozmiarami miseczek europejskich (w tym polskich) i brytyjskich.

W USA rozmiary miseczek odpowiadają brytyjskim o tyle, że miseczka zwiększa się o rozmiar wraz ze wzrostem obwodu w biuście o cal, natomiast oznaczenia literowe są inne niż w stanikach brytyjskich. Brytyjskiej miseczce DD odpowiada amerykańska DD (albo E), brytyjskiemu E odpowiada amerykańskie DDD (albo F), większe miseczki nie są już oznaczane wielokrotnością litery D, tylko pojedynczymi literami, czyli brytyjskie F to amerykańskie G, i tak dalej, przy czym w USA miseczki są oznaczane wyłącznie pojedynczymi literami, poza oczywiście wielokrotnością litery D dla kilku rozmiarów.

Rozmiar miseczki a obwód dla tej samej wielkości biustu

Przyjęta metodologia określania rozmiaru miseczki implikuje fakt, że miseczki biustonoszy o tym samym oznaczeniu literowym, lecz o różnym obwodzie pod biustem mają różną objętość, wzrastającą w miarę wzrostu obwodu. Odwrotnie - biust tej samej wielkości u kobiety szczupłej będzie określony dalszą literą alfabetu (np. 30F) niż u kobiety krępej (38D). Wbrew powszechnemu, błędnemu mniemaniu nie istnieje zatem jeden (określany pojedynczą literą lub cyfrą) uniwersalny rozmiar miseczki klasyfikujący wielkość biustu i rozmiar biustonosza („duża trójka”, „C”).

Na rynku spotyka się także sposób klasyfikowania rozmiarów biustonoszy przez adaptację uproszczonego wymiarowania odzieży - S, M, L, XL. Metodologia ta jako niedokładna i nie odnosząca się do proporcji biustu jest w praktyce całkowicie nieprzydatna.

Rodzaje biustonoszy[edytuj | edytuj kod]

Bardotka

Biustonosz bez ramiączek lub z odpinanymi całkowicie ramiączkami. Ma specjalnie uformowane usztywniane miseczki tak, aby maksymalnie odsłonić i wyeksponować górną część biustu. Nazwa pochodzi od nazwiska Brigitte Bardot.

Push up;

Z angielskiego „podnosić”, „popychać do góry”, specjalnie wyprofilowany biustonosz podnoszący piersi, które wydają się większe. Może być z ukrytymi kieszonkami w dolnej części miseczki, wypełnionymi miękkim wkładem z materiału lub silikonu. Mimo tego, że mogą deformować piersi, są najczęstszym wyborem kobiet z małym biustem.

Półusztywniany (semi-padded)

Dolna część biustonosza jest usztywniona, natomiast górna to najczęściej siateczka lub koronka. Temu krojowi często towarzyszy poziomy szew miski.

Usztywniany (padded)

Cała miseczka jest usztywniona delikatną pianką.

Miękki (soft)

Miseczki skrojone są z materiału, który swobodnie dopasowuje się do biustu. Najczęściej na fiszbinach (underwire)

Bezszwowy (termicznie formowany, t-shirt bra)

Miseczki stanowią całość bez widocznych szwów – są wykonane albo z miękkiej i cienkiej, wyprofilowanej gąbki pokrytej tkaniną, albo z elastycznej, uformowanej w anatomiczny kształt specjalnej tkaniny. Biustonosz taki zazwyczaj zakładany jest pod obcisłe ubrania lub koszulki typu T-shirt.

Kroje miseczki[edytuj | edytuj kod]

Biustonosze można także kategoryzować według kroju miseczki. Mamy wtedy do czynienia z różnymi fasonami staników.

Balkonetka

Miska skrojona jest z trzech części. Podnosi i zaokrągla piersi, jednocześnie nadając im naturalny kształt. Dobrze nadaje się do bluzek z okrągłym/kwadratowym dekoltem.

Plunge

Stanik z niskim mostkiem, zbliżający piersi do siebie. Ma to na celu uzyskanie „dolinki”. Charakteryzuje go też ukośny szew miseczki. Noszony do głębokich dekoltów.

Half-cup

Z ang. „pół miseczki”. Ten krój sięga do połowy piersi, jednocześnie nadając im kształt efektownych półkul. Ten efekt uzyskany zostaje dzięki pionowym szwom.

Full-cup

Z ang. „pełna miseczka”. Dość mocno zabudowany, z wysokim mostkiem i poziomym szwem. Zazwyczaj miękki, na fiszbinach.

Strapless

Z ang. „bez ramiączek” (bezramiączkowiec). Specjalna konstrukcja umożliwia dobre podtrzymanie po odpięciu ramiączek. Zazwyczaj brzeg wykończony jest silikonowym paskiem uniemożliwiającym przesuwanie się.

Bandeau

Swoista opaska na biust. Efekt uzyskany dzięki mostkowi dorównującemu wysokością miseczkom.

Sportowy

Miękki, zazwyczaj bez fiszbin i gąbek, podobny do topu. Mocno trzyma piersi przy ciele poprzez niewielkie ściśnięcie i spłaszczenie. Idealny do uprawiania sportu.

Biustonosz do karmienia

Specjalna konstrukcja tego biustonosza (odpowiednio odpinane miseczki) umożliwiają karmienie piersią bez konieczności zdejmowania biustonosza.

Cupless bra (półbiustonosz)

Biustonosz odsłaniający znaczną część piersi (również brodawki), będący elementem bielizny erotycznej. Ze względu na konstrukcje nie zapewnia w codziennym użytkowaniu wystarczającego podtrzymania i kształtowania.

Dopasowanie biustonoszy[edytuj | edytuj kod]

Staniki różnią się rozciągliwością i długością obwodów, wielkością miseczek, szerokością fiszbinów i długością ramiączek. Wszystkie te elementy wymagają dopasowania – doradztwem w tym zakresie zajmują się osoby które przeszły specjalistyczne szkolenia z tego zakresu. Osoba przeszkolona do dobierania stanika (z reguły kobieta) nazywa się brafitterką[14].

W Polsce brafittingiem zajmują się przede wszystkim (choć nie wyłącznie) osoby skupione w społecznościach internetowych – istnieją zajmujące się tym tematem fora i blogi tematyczne. Do największych należy działające na forum gazeta.pl tzw. „Lobby Biuściastych” (wraz z siostrzanym „Lobby Małobiuściastych”). Na wspomnianych forach kobiety wymieniają się informacjami dotyczącymi prawidłowego doboru oraz kupna staników. Polski ruch ma też charakter ruchu społecznikowskiego, dążącego do zmiany zastanej sytuacji[15]. Organizowane są spotkania, na których testowane są różne modele staników czy tworzone są petycje do producentów bielizny o uwzględnienie rzadziej produkowanych rozmiarów[16]. Stopniowo rozwija się sieć sklepów dysponujących szerokim asortymentem rozmiarów – niektóre zakładane są przez członkinie Lobby.

Dzień bez Stanika[edytuj | edytuj kod]

30 maja w niektórych krajach obchodzony jest Dzień bez Stanika, lansowany przez pewne środowiska także w Polsce[17].

Przypisy

  1. History of Lingerie II: Ancient Greeks (ang.). dollhousebettie.com. [dostęp 2014-03-29].
  2. Tomasz Jaremczak: Archeolodzy znaleźli staniki sprzed 600 lat. polskieradio.pl, 2012-07-19. [dostęp 2012-07-20].
  3. Dalya Alberge: Discovered in a castle vault, the scraps of lace that show lingerie was all the rage 500 years ago. MailOnline, 2012-07-16. [dostęp 2012-07-20].
  4. DUS1115674 (A) ― 1914-11-03. [dostęp 2015-04-03].
  5. The Crosbys: literature's most scandalous couple. telegraph.co.uk. [dostęp 2015-04-03].
  6. Czy noszenie biustonoszy może powodować raka?. primanatura.pl. [dostęp 2015-04-03].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Ciasny stanik niszczy zdrowie. wysokieobcasy.pl. [dostęp 2015-04-03].
  8. 8,0 8,1 Fact or Fiction? Underwire Bras Cause Cancer. scientificamerican.com. [dostęp 2015-04-03].
  9. Niels H. Lauersen, Eileen Stukane: The complete book of breast care. New York: Fawcett Columbine, 1996. ISBN 0-449-90903-4.
  10. Scurr, Joanna. Scientific support. An innovative breast research. „The Sport and Exercise Scientist / The Official Publication of The British Association of Sport and Exercise Science”. 13, wrzesień 2007. 
  11. Brassiere Support Is A Lie, Say French Scientists. scientificamerican.com. [dostęp 2015-04-03].
  12. Mason BR., Page KA., Fallon K. An analysis of movement and discomfort of the female breast during exercise and the effects of breast support in three cases.. „Journal of science and medicine in sport / Sports Medicine Australia”. 2 (2), s. 134–44, czerwiec 1999. PMID 10476977. 
  13. Mason BR., Page KA., Fallon K. An analysis of movement and discomfort of the female breast during exercise and the effects of breast support in three cases.. „Journal of science and medicine in sport / Sports Medicine Australia”. 2 (2), s. 134–44, czerwiec 1999. PMID 10476977. 
  14. Sizing up the bra fitters – Edinburgh Evening News
  15. Lobby Biuściastych: wydarzenie roku 2008
  16. Przykładowa petycja: http://www.petitiononline.com/28ggbras/petition.html
  17. Artykuł w interia.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło biustonosz w Wikisłowniku