Bunt chłopów w Transylwanii
| Bunt chłopów w Transylwanii | |||||||||||||||||
 Kluż – obraz Egidiusa van der Rye z roku 1617
|
|||||||||||||||||
| Czas | 1437–1438 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Siedmiogród | ||||||||||||||||
| Terytorium | Rumunia | ||||||||||||||||
| Wynik | Zwycięstwo feudałów | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
.svg){kind=small}
Bunt chłopów w Transylwanii miał miejsce w latach 1437–1438. W jego wyniku węgierscy i rumuńscy chłopi pańszczyźniani starli się z wojskami szlacheckimi i zadali im znaczne straty, dzięki przyjętej od husytów taktyce wojennej.
Na początku roku 1437 Transylwania została spustoszona w wyniku najazdu tureckiego. Zgromadzone do walki z Turkami wojska feudałów dopełniły dzieła napadając i rabując chłopów, którzy w kwietniu tego samego roku wzniecili bunt. Na to wydarzenie nałożyła się kwestia finansowa – biskup György Lépes zamierzał ściągnąć zaległą dziesięcinę w nowej monecie której kurs przewyższał o 10% kurs starego środka płatniczego. Starą monetę wycofano z obiegu, grożąc ekskomuniką tym, którzy nie godzili się na zmiany.
Wkrótce rozpoczęły się napady na dwory, zamki i majątki klasztorne. Bazą powstańców stał się obóz chłopski na górze Bobâlna (695 m n.p.m.) w pobliżu Dej. Siły rewolty powiększali mieszczanie i górnicy z salin. Po zwycięstwach chłopów nad feudałami pod Bistriţą 16 lipca podpisana została ugoda ze szlachtą, w której obiecano chłopom pewne koncesje: ścisłe określenie wymiaru danin, prawo do dziedziczenia ruchomości, a także swobodę przenoszenia się przez chłopów. Co roku na wzgórzu Bobâlna miało zbierać się zgromadzenie przedstawicieli szlachty i chłopów dla dopilnowania wykonania umowy.
Uspokojenie sytuacji wykorzystała szlachta, która w kolejnych tygodniach zmobilizowała większe siły, m.in. przeciągając na swoją stronę Seklerów i Sasów siedmiogrodzkich (efektem była "unia braterska" zawarta 16 września). Na przełomie września i października doszło do bitwy pod Apatiu, która nie przyniosła wyraźnego rozstrzygnięcia, a 6 października strony zawarły kolejny układ, mniej korzystny dla powstańców.
W listopadzie ruszyła kolejna fala wystąpień chłopskich, na których czoło wysunął się Antal z Budy, zwany Wielkim (łac. Anthonius magnus de Buda). Powstańcy zdobyli wówczas z pomocą mieszczan szereg miast m.in. Kluż i Aiud, jednak wkrótce szlachta osaczyła ich w tych miastach. W styczniu 1438 r. Kluż został zdobyty przez szlachtę, która wzięła krwawy odwet na powstańcach, dokonując rzezi chłopów; Antoni zginął w obronie miasta. Represje dotknęły także miasto Kluż.
2 lutego 1438 r. odbył się zjazd przedstawicieli szlachty węgierskiej, seklerskiej i patrycjatu saskiego w Turda. Jego przyczyną było podjęcie decyzji w sprawie wykorzenienie buntu wśród chłopów, stał się jednak także początkiem trwałej unii tych trzech narodów. Jedyną zdobyczą chłopów było zdobycie prawa przenoszenia się, zresztą tylko krótkotrwałe i formalne.
Bibliografia [edytuj]
- Matei Cazacu: Drakula. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2007.
- Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wyd. 2. Warszawa - Wrocław - Kraków - Gdańsk - Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 106-107. ISBN 83-04-01553-6.
- Zygmunt Ryniewicz: Leksykon bitew świata. Warszawa: Wyd. Almapress, 2004.
