Bunt chłopów w Transylwanii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bunt chłopów w Transylwanii
Claudiopolis.jpg
Kluż – obraz Egidiusa van der Rye z roku 1617
Czas 1437–1438
Miejsce Siedmiogród
Terytorium Rumunia
Wynik Zwycięstwo feudałów
Strony konfliktu
Brouche.jpg Powstańcy chłopscy Coa Transylvania Country History (shaded).svg Feudałowie
Székely people COA.svg Seklerzy
Dowódcy
Antal Budai Nagy László Csáki
Siły
40 000 nieznane
Straty
wysokie nieznane

Bunt chłopów w Transylwanii miał miejsce w latach 1437–1438. W jego wyniku węgierscy i rumuńscy chłopi pańszczyźniani starli się z wojskami szlacheckimi i zadali im znaczne straty, dzięki przyjętej od husytów taktyce wojennej.

Na początku roku 1437 Transylwania została spustoszona w wyniku najazdu tureckiego. Zgromadzone do walki z Turkami wojska feudałów dopełniły dzieła napadając i rabując chłopów, którzy w kwietniu tego samego roku wzniecili bunt. Na to wydarzenie nałożyła się kwestia finansowa – biskup György Lépes zamierzał ściągnąć zaległą dziesięcinę w nowej monecie której kurs przewyższał o 10% kurs starego środka płatniczego. Starą monetę wycofano z obiegu, grożąc ekskomuniką tym, którzy nie godzili się na zmiany.

Wkrótce rozpoczęły się napady na dwory, zamki i majątki klasztorne. Bazą powstańców stał się obóz chłopski na górze Bobâlna (695 m n.p.m.) w pobliżu Dej. Siły rewolty powiększali mieszczanie i górnicy z salin. Po zwycięstwach chłopów nad feudałami pod Bystrzycą 16 lipca podpisana została ugoda ze szlachtą, w której obiecano chłopom pewne koncesje: ścisłe określenie wymiaru danin, prawo do dziedziczenia ruchomości, a także swobodę przenoszenia się przez chłopów. Co roku na wzgórzu Bobâlna miało zbierać się zgromadzenie przedstawicieli szlachty i chłopów dla dopilnowania wykonania umowy.

Uspokojenie sytuacji wykorzystała szlachta, która w kolejnych tygodniach zmobilizowała większe siły, m.in. przeciągając na swoją stronę Seklerów i Sasów siedmiogrodzkich (efektem była "unia braterska" zawarta 16 września). Na przełomie września i października doszło do bitwy pod Apatiu, która nie przyniosła wyraźnego rozstrzygnięcia, a 6 października strony zawarły kolejny układ, mniej korzystny dla powstańców.

W listopadzie ruszyła kolejna fala wystąpień chłopskich, na których czoło wysunął się Antal z Budy, zwany Wielkim (łac. Anthonius magnus de Buda). Powstańcy zdobyli wówczas z pomocą mieszczan szereg miast m.in. Kluż i Aiud, jednak wkrótce szlachta osaczyła ich w tych miastach. W styczniu 1438 r. Kluż został zdobyty przez szlachtę, która wzięła krwawy odwet na powstańcach, dokonując rzezi chłopów; Antoni zginął w obronie miasta. Represje dotknęły także miasto Kluż.

2 lutego 1438 r. odbył się zjazd przedstawicieli szlachty węgierskiej, seklerskiej i patrycjatu saskiego w Turda. Jego przyczyną było podjęcie decyzji w sprawie wykorzenienie buntu wśród chłopów, stał się jednak także początkiem trwałej unii tych trzech narodów. Jedyną zdobyczą chłopów było zdobycie prawa przenoszenia się, zresztą tylko krótkotrwałe i formalne.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Matei Cazacu: Drakula. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2007.
  • Juliusz Demel: Historia Rumunii. Wyd. 2. Warszawa - Wrocław - Kraków - Gdańsk - Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 106-107. ISBN 83-04-01553-6.
  • Zygmunt Ryniewicz: Leksykon bitew świata. Warszawa: Wyd. Almapress, 2004.