Danina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Danina - Apadana, Persepolis, Iran

Danina (trybut) – świadczenie o charakterze przymusowym, funkcjonujące w starożytności oraz średniowieczu, uiszczane monarsze przez poddanych lub władcy silniejszemu przez władcę słabszego.

Początki danin[edytuj | edytuj kod]

Początkowo danina składana była władzom centralnym z podległego terytorium. Nosiła wtedy nazwę trybutu. Gdy zaczęto ściągać daniny z pojedynczych gospodarstw, złożenie trybutu oznaczało uznawanie poddaństwa z zajmowanego terytorium. Taki charakter miały np.:

Daniny jednostkowe[edytuj | edytuj kod]

The Tribute Money, George Hayter, 1817.

Wraz ze wzmacnianiem się stosunków społecznych i relacji poddani – monarcha, trybut został zastąpiony przez daninę uiszczaną w naturze lub pieniądzach przez pojedynczych właścicieli gospodarstw (z dymu lub z radła). Daniny były podstawowymi elementami realizowania prawa książęcego.

Daniny składano do grodów, gdzie dobra z tego tytułu uzyskiwane były częściowo kierowane do tezauryzacji, częściowo do konsumpcji przez dwór monarszy, zaś częściowo redystrybuowane (np. żywność i napoje trafiały do karczm, wówczas należących wyłącznie do monarchy).

Rodzaje danin[edytuj | edytuj kod]

  • Danina opolna – uiszczana w postaci jednej sztuki bydła od opola
  • Dań – danina z miodu
  • Podworowe, podymne, poradlne – uiszczana najczęściej w nierogaciźnie (ew. nazwa dla wyjątku – powołowe) danina

Schyłek danin[edytuj | edytuj kod]

W domenie monarszej daniny przybrały funkcję renty gruntowej, zaś w dobrach świeckich i kościelnych, na przestrzeni wieków od XII do XIV, daniny składane monarsze zostały stopniowo zniesione na mocy immunitetów ekonomicznych lub przekształcone w formy spłacania renty feudalnej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]