Burza magnetyczna roku 1859

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Plamy słoneczne 1 września 1859 według szkicu Richarda Carringtona

Między 28 sierpnia a 2 września 1859 obserwowano liczne plamy na Słońcu. Tuż po jedenastej 1 września, angielski amator Richard Carrington zaobserwował rozbłysk[1], który, jak wiadomo z badań współczesnych, powinien wówczas utworzyć koronalny wyrzut masy (CME). Obłok dotarł do Ziemi po 18 godzinach, gdy zazwyczaj czas ten wynosi 3–4 dni[2].

Ta burza słoneczna była przyczyną jednej z najbardziej intensywnych burz magnetycznych na Ziemi w dotychczasowej historii, a rozpoczęła się 2 września. Zaburzenia ziemskiego magnetyzmu spowodowały awarie sieci telegraficznych w całej Europie i Ameryce Północnej[3], a nawet okazjonalne zapalanie się od iskier papieru w telegrafach. Mimo odłączenia baterii, indukowany prąd był na tyle silny, iż pozwalał na przesyłanie wiadomości telegraficznych[4].

Zorza polarna widoczna wówczas na całym świecie, została zaobserwowana nawet na Karaibach, a w Górach Skalistych była tak jasna, że blask obudził kopaczy złota, którzy zaczęli przygotowywać śniadanie, myśląc, że to już ranek[1].

Promieniowanie docierające do atmosfery ziemskiej podczas burz słonecznych powoduje wiązanie azotu atmosferycznego w azotany. Burza z roku 1859 wytworzyła znaczne ilości azotanów[5]. Jedną z metod badania stężenia tego związku w atmosferze w przeszłości jest analiza zawartości związków azotu w rdzeniach lodowców. Badania takie dostarczają dowodów, iż podobnie intensywne zdarzenia, jak odnotowane w 1859 roku, występują średnio raz na 500 lat[1].

Zagrożenie[edytuj | edytuj kod]

W raporcie National Research Council of the National Academies of Sciences (Amerykańska Akademia Nauk) naukowcy ostrzegają iż podobna burza, jak ta z roku 1859, dzisiaj mogłaby spowodować globalną katastrofę. Szybkie zmiany pola magnetycznego na dużym obszarze podczas burzy magnetycznej powodują indukowanie się siły elektromotorycznej w przewodnikach, która może spowodować zniszczenie transformatora wysokiego napięcia, co zdarzyło się w 1989 roku. Według NASA nieco większa burza, taka jak w 1921 roku, zniszczyłaby w samych Stanach Zjednoczonych ok. 350 transformatorów i lokalnych stacji elektroenergetycznych, dostarczających energii dla 130 milionów osób[6]. Burza wielkości tej z 1859 roku mogłaby zniszczyć cały system energetyczny krajów uprzemysłowionych. Spalone transformatory nie mogą być naprawione, trzeba je wymienić na nowe, a czas produkcji jednego wynosi ok. 12 miesięcy, pod warunkiem, że fabryka ma zapewnione dostawy surowca i energii, na co w takich warunkach trudno liczyć. Zapasów transformatorów prawie nie ma. Sieci energetyczne w Europie są ze sobą mocno powiązane, co grozi reakcją łańcuchową – awaria części sieci pociąga za sobą przeciążenie innych fragmentów i kolejne awarie. Ochronę mogą stanowić systemy wczesnego ostrzegania oraz kondensatory zabezpieczające transformatory energetyczne. Obecnie jednak system wczesnego ostrzegania posiada tylko USA i jest on zużyty, a żadna inna ochrona nie jest stosowana[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Sten F. Odenwald, James L. Green. Bracing the Satellite Infrastructure for a Solar Superstorm. „Scientific American”, August 2008 (ang.). [dostęp 1 września 2009]. 
  2. Sten F. Odenwald, James L. Green. Bracing the Satellite Infrastructure for a Solar Superstorm.. „Scientific American”, 28 lipca 2008 (ang.). [dostęp 1 września 2009]. 
  3. Robert Roy Britt: The Great Storm: Solar Tempest of 1859 Revealed (ang.). W: Space.com [on-line]. 2003-10-27. [dostęp 2014-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu 2008-09-22].
  4. Trudy E. Bell, Dr. Tony Phillips: A Super Solar Flare (ang.). 6 maja 2008. [dostęp 1 września 2009].
  5. Sten F. Odenwald, James L. Green. Zanim nadejdzie słoneczna superburza. „Świat Nauki”, s. 26-33, wrzesień 2008. Prószyński Media (pol.). 
  6. Tony Phillips: Severe Space Weather-Social and Economic Impacts (ang.). W: NASA Science [on-line]. NASA, 2009-01-21. [dostęp 2014-07-29].
  7. Severe Space Weather Events--Understanding Societal and Economic Impacts: A Workshop Report (2008) (ang.). [dostęp 1 września 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]