Karaiby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
CIA map Central America & Caribbean.png

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Wiedzę o zwyczajach Karaibów (a tym samym nazwę) spopularyzowały w ówczesnej Europie opisy drukowane po drugiej wyprawie Kolumba.

Karaiby obejmują geograficznie: Antyle, Wyspy Bahama, Kajmany oraz część wysp położonych na Morzu Karaibskim.

W skład Karaibów wchodzą państwa wyspiarskie oraz większość terytoriów zależnych Ameryki: Antigua i Barbuda, Bahamy, Barbados, Dominika, Dominikana, Grenada, Haiti, Jamajka, Kuba, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Trynidad i Tobago, Anguilla, Antyle Holenderskie, Aruba, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Gwadelupa, Kajmany, Martynika, Montserrat, Navassa, Portoryko, Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Turks i Caicos, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.

W sumie obejmują one obszar 255 tys. km², z liczbą ludności przekraczającą 40 mln osób[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zmiany polityczne na Karaibach w przeszłości

Karaiby zostały odkryte przez Kolumba w 1492 roku i dość szybko skolonizowane przez mocarstwa europejskie.

Kuba, wschodnia część Hispanioli (Dominikana) i Portoryko stanowiły własność korony hiszpańskiej, Jamajka należała do W. Brytanii, zachodnia część Hispanioli (Haiti) do Francji.

We francuskiej części Hispanioli w 1791 r. czarni niewolnicy, stanowiący zdecydowaną większość ludności wyspy, uniezależnili się w drodze zbrojnego powstania od Francuzów, rozbili ekspedycję wojsk napoleońskich w 1803 r. i w następnym roku utworzyli własne niepodległe państwo.

Również hiszpańska Dominikana, po kilku nieudanych powstaniach, uzyskała niepodległość w 1844 r. W ten sposób wszystkie hiszpańskie posiadłości w pierwszej połowie XIX w. stały się niepodległe, prócz Kuby i Portoryko.

Kuba, największa z wysp karaibskich, mimo kilkakrotnych buntów tubylczej ludności w latach 1868-1875 i 1895, pozostawała zależna od Hiszpanii do 1898 r., to jest do wojny Stanów Zjednoczonych Ameryki z Hiszpanią. Po klęsce Hiszpanii uzyskała niepodległość pod egidą USA, podobnie jak Portoryko. Hiszpanie zorganizowali na wyspie wielkie plantacje upraw trzciny cukrowej, a także tytoniu, i stała się ona największym eksporterem cukru oraz cygar na świecie, przy czym głównym odbiorcą tych wyrobów były Stany Zjednoczone. Kraje te były bardzo ściśle związane ze sobą gospodarczo i politycznie aż do 1959 r.

Najbardziej stabilna sytuacja polityczna panowała na brytyjskiej Jamajce. Na wyspie Brytyjczycy zorganizowali wielkie wydajne plantacje trzciny cukrowej. Prace na nich wykonywali również Murzyni, lecz uzyskali oni w 1834 r. status ludzi wolnych. Wówczas też zaczęto stosować mechanizację prac na plantacjach trzciny cukrowej i wybudowano duże rafinerie cukru na wyspie. Wyspa przynosiła ciągle wielkie dochody i była najbardziej rozwinięta gospodarczo na Karaibach. Gdy popyt na cukier po 1870 r. zmalał, w wyniku konkurencji cukru kubańskiego i brazylijskiego, plantatorzy na Jamajce przestawili się na produkcję bananów i rumu.

Państwa i terytoria zależne z obszaru Karaibów[edytuj | edytuj kod]

Państwo / Terytorium zależne Stolica Powierzchnia [km²] Liczba mieszkańców
(rok 2008)[2]
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²]
 Anguilla (bryt.) The Valley 102 14108 138
 Antigua i Barbuda Saint John's 443 84522 191
 Aruba (hol.) Oranjestad 193 101541 526
 Bahamy Nassau 13940 307451 22
 Barbados Bridgetown 431 281968 654
 Bermudy (bryt.) Hamilton 53 66536 123
 Bonaire (hol.) Kralendijk 294 16541 53
 Brytyjskie Wyspy Dziewicze (bryt.) Road Town 153 24041 157
 Curaçao (hol.) Willemstad 444 149679 391
 Dominika Roseau 754 72514 96
 Dominikana Santo Domingo 48730 9507133 195
 Grenada Saint George's 344 90343 262
 Gwadelupa (fr.) Basse-Terre 1628 400736[3] 246
 Haiti Port-au-Prince 27750 8924553 322
 Jamajka Kingston 10991 2804332 255
 Kajmany (bryt.) George Town 262 47 862 183
 Kuba Hawana 110860 11423952 103
 Martynika (fr.) Fort-de-France 1128 397732[3] 356
 Montserrat (bryt.) Brades 102 5079 50
 Portoryko (amer.) San Juan 9104 3958128 287
 Saba (hol.) The Bottom 13 1971 140
 Saint-Barthélemy (fr.) Gustavia 21 7492 357
 Saint-Martin (fr.) Marigot 54 29376 544
 Saint Kitts i Nevis Basseterre 261 39817 153
 Saint Lucia Castries 616 159585 259
 Saint Vincent i Grenadyny Kingstown 389 118432 304
 Sint Eustatius (hol.) Oranjestad 21 3791 169
 Sint Maarten (hol.) Philipsburg 34 39689 974
 Trynidad i Tobago Port-of-Spain 5128 1231323 240
 Turks i Caicos (bryt.) Cockburn Town 430 22352 52
 Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (amer.) Charlotte Amalie 346 109840 317

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Karaiby w Wikisłowniku

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Karaiby. [dostęp 24 września 2008]. – galerie zdjęć i informacje dotyczące wysp na Karaibach