Butla gazowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gasflaschen Corgon Linde.JPG

Butle gazowe są używane do przechowywania gazów pod dużym ciśnieniem. Są wykonywane ze stali wysokowęglowej, stali nierdzewnej, aluminium lub materiałów kompozytowych.

Podział butli[edytuj | edytuj kod]

Butla z gazowym butanem

Butle gazowe można podzielić na 4 rodzaje, ze względu na to, jaki stan skupienia przybiera gaz wewnątrz butli. Są to butle, w których substancja jest:

  • w stanie gazowym w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu
  • ciekła w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu
  • rozpuszczona
  • ciekła w obniżonej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu

Grupa 1.[edytuj | edytuj kod]

W tych butlach gaz jest nadal w stanie gazowym w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, np.:

Grupa 2.[edytuj | edytuj kod]

W tych butlach gaz jest skroplony w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, np.:

Grupa 3.[edytuj | edytuj kod]

W tych butlach gaz jest rozpuszczony w obojętnym rozpuszczalniku w normalnej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu, np.:

Uwaga: Butle z acetylenem zawierają obojętny wypełniacz, a acetylen jest rozpuszczony w acetonie lub dimetyloformamidzie. Acetylen jest wpompowywany do butli i rozpuszcza się w sorbencie. Kiedy butla z acetylenem jest otwierana, acetylen powraca z roztworu w formie dużych bąbelków niczym gaz z otwieranego szampana.

Grupa 4.[edytuj | edytuj kod]

W tych butlach gaz jest skroplony w obniżonej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu. Butle te są kriogeniczne, np.:

Parowanie i objętość[edytuj | edytuj kod]

Przyjmuje się, że substancja w postaci gazowej ma objętość 800 razy większą niż w stanie cieczy w standardowej temperaturze i ciśnieniu z dokładnością do pewnych odchyleń spowodowanych różnymi oddziaływaniami międzycząsteczkowymi w różnych substancjach. Standardowo ciśnienie w butli gazowej jest utrzymywane w granicach 200-400 atmosfer.

Wymogi dotyczące obsługi[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ zawartość butli jest pod wysokim ciśnieniem i bywa również niebezpieczna, butla wyposażona jest w specjalne uchwyty i łańcuchy uniemożliwiające upadek i zbicie, ma odpowiednią wentylację zabezpieczoną przed uszkodzeniem uniemożliwiającą wydostanie się potencjalnie niebezpiecznej zawartości.

Kolory[edytuj | edytuj kod]

Różne kraje stosują różne oznaczenia butli, ale trwają próby ustandaryzowania kodowania kolorowego butli.

  • Kolory butli z gazami medycznymi są zgodne z ISO 32, lecz nie wszystkie kraje przestrzegają tego
  • W całej Europie butle gazowe mają ustandaryzowane kolory według EN 1089-3
  • W USA kolory butli nie są prawnie regulowane, dlatego kolory butli mogą być różne.

Z powodu tych niejednoznaczności dobrze jest sprawdzać etykietę butli i nie polegać tylko na jej kolorze.

Oznaczenia butli europejskich[edytuj | edytuj kod]

butla z tlenem do oddychania

Sposób oznaczania butli gazowych według normy EN 1089-3 stosowany w Europie[1][2] (nie dotyczy butli z gazem LPG). Oznaczenie kolorystyczne umieszczane jest na czaszy butli, część cylindryczna w zasadzie może być malowana dowolnie. W Polsce producenci gazów technicznych przyjęli jednak następujące zasady malowania części cylindrycznych butli gazowych:

  • Tlen - butla niebieska (Gentian blue, RAL 5010)
  • Acetylen - butla kasztanowoczerwona (Oxide red, RAL 3009)
  • Gazy medyczne i do oddychania - butla biała (Pure white, RAL 9010)
  • Gazy do użytku spożywczego[3] - butla jasnozielona (Yellow green, RAL 6018)

Kolory oznakowania butli (czasza butli) według normy EN 1089-3 są następujące (w nawiasie oznaczenie koloru według RAL):

Czyste, specyficzne gazy[edytuj | edytuj kod]

  • Acetylen - kolor kasztanowoczerwony (Oxide red, RAL 3009)
  • Argon - kolor ciemnozielony (Emerald green, RAL 6001)
  • Dwutlenek węgla - kolor szary (Dusty grey, RAL 7037)
  • Hel - kolor brązowy (Olive brown, RAL 8008)
  • Podtlenek azotu - kolor niebieski (Gentian blue, RAL 5010)
  • Azot - kolor czarny (Jet black, RAL 9005)
  • Tlen - kolor biały (Pure white, RAL 9010)

Podstawowe właściwości gazu[edytuj | edytuj kod]

  • Gazy obojętne - kolor jasnozielony (Yellow green, RAL 6018)
  • Gazy toksyczne i korozyjne - kolor żółty (Zinc yellow, RAL 1018)
  • Gazy utleniające - kolor niebieski (Gentian blue, RAL 5010)
  • Gazy łatwopalne - kolor czerwony (Flame red, RAL 3000)

przykłady:

  • Toksyczny i łatwopalny lub toksyczny i korozyjny - kolor żółty + czerwony (RAL 1018 + RAL 3000)
  • Toksyczny i utleniający lub korozyjny i utleniający - kolor żółty + niebieski (RAL 1018 + RAL 5010)

Mieszanki gazowe, przeważnie do nurkowania[edytuj | edytuj kod]

  • Powietrze - butla biała i w jednej czwartej czarna
  • Heliox (mieszanka helu i tlenu) - butla biała i w jednej czwartej brązowa
  • Nitrox (mieszanka azotu i tlenu) - butla biała i częściowo czarna
  • Trimix (mieszanka helu, azotu i tlenu) - butla biała, czarna i częściowo brązowa

Mieszanki gazowe, do kalibracji/wzorcowania i walidacji urządzeń pomiarowych i detektorów[edytuj | edytuj kod]

  • wszystkie składy

Przypisy

Wikimedia Commons